Izvor: RTS, 04.Avg.2014, 11:57   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Evropa se seća Velikog rata

U belgijskom gradu Liježu održana je centralna komemorativna svečanost povodom stogodišnjice početka Prvog svetskog rata na Zapadnom frontu. Ceremoniji, zajedno sa liderima iz celog sveta, prisustvovao je i predsednik Srbije Tomislav Nikolić.

Glavna svečanost u Liježu održana je u Savezničkom memorijalnom centru iznad grada. 

Predsednike država i vlada dočekao je belgijski kraljevski par, kralj Filip i kraljica Matilda. 

Među zvaničnicima >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << koji su prisustvovali ceremoniji su britanski princ Vilijam, novi španski monarh Filip Šesti, francuski predsednik Fransoa Oland i njegov nemački kolega Joakim Gauk, kao i drugi šefovi država i predstavnici više od 80 zemalja.

Domaćin ceremonije, guverner provincije Lijež Mišel Fore zahvalio je gostima što su se odazvali pozivu da učestvuju na komemorativnom skupu.

"Zahvalni smo vam što ste nam se pridružili danas i što na taj način odajete poštu svim žrtvama, pokazujete poštovanje i želju za mirom. Ovde u Liježu započet je jedan od najkrvavijih ratova u kojem je izgubljeno deset miliona života, a isto toliko je bilo i izbeglica. Otpor koji je pružen ne može da sakrije rane koje su obeležile Evropu. Drago nam je da možemo da vidimo da su oni koji su bili neprijatelji danas prijatelji", poručio je Fore.

Belgijski kralj Filip podsetio je da su se tokom Večikog rata vojnici borili za čast nacije, odbranu tertorije, slobode, u znak solidarnosti.

"Rat je ujedinio mnoge narode pod jednim okriljem, a to je velika patnja. Ova komemoracija potrebna nam je kako bismo bolje izgradili budućnost", rekao je kralj Filip.

Počast svima koji su izgubili živote u Velikom ratu odao je francuski predsednik Fransoa Oland.

"Na stotine hiljada belgijskih, francuskih, britanskih, ali i vojnika iz Afrike, Australije, poginulo je u ratu koji je trajao četir godine. Memorijal koji je ovde sagrađen svedoči o međunarodnoj želji preživelih junaka da se napravi najveći spomenik i da se nikada ne zaboravi", naglasio je Oland.

Posle ceremonije, predsednik Srbije, koji u Belgiji boravi na poziv belgijskog kralja Filipa, položiće vence i cveće na spomenik kralju Albertu Prvom, kao i na spomenik i grobove poginulim srpskim junacima na savezničkom groblju Robermon.

Početak Velikog rata obeležava se 4. avgusta. Opsada Liježa je prva bitka u Prvom svetskom ratu i početna bitka tokom nemačke invazije na Belgiju. Trajala je od 5. avgusta do 16. avgusta 1914, kada je i poslednje utvrđenje oko grada palo.

Belgiji je objavljen rat ujutro 4. avgusta 1914. Nemci su formirali specijalne snage od 30.000 vojnika. Nekoliko sati po proglašenju rata, specijalne jedinice su prešle granicu sa Belgijom. Kad su došli do reke Meze našli su na uništene mostove, pa su istoga dana prešli reku severno od Vizea. Belgijska treća divizija je uspešno 5. avgusta odbila nemačke napade. Nemci su pretrpeli velike gubitke.

Posle prvog neuspelog napada, Nemci su izveli prvi vazdušni napad u istoriji. Koristili su cepeline i bacali bombe na Lijež. 

Utvrđenja su ipak odolela bombardovanjima, sve dok Nemci nisu dovukli "Krupove" haubice "Debela Berta" od 420mm i Škodine topove od 305mm. Tako je osvajano jedno po jedno utvrđenje, a poslednje je palo 16. avgusta 1914. godine.

Desetodneva opsada Liježa nije bila predviđena u strateškom planu Nemačke i usporila je njeno napredovanje na Zapadnom frontu, a herojski otpor Belgijanaca znatno je podigao moral saveznicima. Francuski predsednik je gradu Liježu i njegovim stanovnicima dodelio orden Legije časti.

Nastavak na RTS...