Izvor: Cafe.ba, 11.Dec.2014, 18:49 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Okrugli sto YUKOM-a u Beogradu: Javnost Srbije spremna da se suoči sa tajnim dosjeima
Organizacije za zaštitu ljudskih prava se zalažu da otvaranje tajnih dosjea bude jedan od uslova za članstvo Srbije u EU
Organizacije koje se bave ljudskim pravima i bezbjednosnim sektorom u Srbiji zalažu se za otvaranje dosjea tajnih službi, i smatraju da je to pitanje neophodno regulisati zakonom, tvrdeći da postoji spremnost javnosti >> Pročitaj celu vest na sajtu Cafe.ba << da se suoči s tim, poručeno je na okruglom stolu u Beogradu koji je organizovao Komitet pravnika za ljudska prava (YUKOM).
Predsjednik YUKOM-a Milan Antonijević je na skupu u Kući ljudskih prava, gdje se govorilo o pravnim stranputicama u Srbiji, rekao da organizacije za zaštitu ljudskih prava imaju prava da traže da otvaranje tajnih dosjea bude jedan od uslova za članstvo Srbije u EU.
On je naveo da je iskustvo iz drugih zemalja pokazalo da se otvaranje dosjea koristilo za obračun sa političkim protivnicima te da postoji opasnost da je izmijenjen određeni dio podataka, kao i da poslije 2000. godina, pa i ranije, postoje različiti uplivi u same dosjee. Predočio je i da tom pitanju treba pristupiti oprezno.
„Tom pitanju moramo šire pristupiti, na koji način i do kojih nivoa trebamo otkrivati, da li lista saradnika treba biti nešto o čemu bi se stručna i druga javnost izjašnjavala. Ovo pitanje je bitno i zbog sukcesije SFRJ. Za regionalne odnose takođe može biti otrežnjujuće“, istakao je Antonijević.
Predstvnik YUKOM-a je saopštio da Arhiv Srbije ovih dana dobija građu iz bezbjednosnih službi koje su funkcionisale na prostorima bivše Jugoslavije i da „postaje jasno da su te gomile građe prilično neupotrebljive“.
„Vidimo želju države da se po ovim pitanjima ne može dobiti adekvatan odgovor, mnogo se otežava posao onima koji se bave arhivama i koji bi želeli na adekvatan način da vide kako je ovaj sistem funcionisao“, ocijenio je predstavnik organizacije koja se temom ljudskih prava i radom bezbjednosnih organa bavi više od dvije decenije.
- Udbaško bratstvo -
Historičar Kosta Nikolić, koji je radio pripremu zakona o otvaranju tajnih dosjea, a čiji je prijedlog još 2004. godine predat srbijanskom parlamentu, rekao je da je to pitanje u Srbiji i dalje osjetljivo.
Nikolić, koji je naučni saradnik u Institutu za savremenu istoriju u Beogradu, je iznio stav da se nikada neće saznati ko je vršio politička ubistva u zemlji i inostranstvu, ali da historičari, bez obzira na zvanične tvrdnje da je građa vojnih civilnih službi uništena, pouzdano znaju da je građa dislocirana.
On je iznio stav da i danas postoji saradnja između tajnih policija u regionu. Kao primjer za to naveo je aktuelno suđenje bivšem šefu SDB-a Josipu Perkoviću u Njemačkoj zbog ubistva Stjepana Đurekovića iz 1973. godine, gdje je njemačaki sud tražio građu od Hrvatske, a Hrvatska njemački zahtjev uputila na Beograd.
„Iz Beograda je nemačkom sudu odgovoreno da je građa stradala u bombardovanju 1999. godine. To je 'dimenzija koja govori o udbaškom bratstvu koje je neraskidivo'. Srbija je Nemačkoj dala netačnu informaciju“, konstatovao je Nikolić.
Povjerenik za informacije od javnog značaja i podataka ličnosti Srbije Rodoljub Šabić se složio da je pitanje tajnih službi važno i da država treba zakonom da se odredi prema ovom pitanju.
Šabić se složio da dosjei sadrže informacije o kršenju ljudskih prava i likvidacijama ljudi i predstvljaju ogromnu bazu podataka, puni podataka o trećim licima.
„Postoje i danas opravdani razlozi da se država odredi prema tom problemu kojim će pokušati da obezbedi primenu pravde u odnosu na tragove koji bi nas mogli dovesti do najtežih povreda ljudskih prava“, ocijenio je Šabić, dodavši da to podrazumijeva ozbiljniji pristup nego do sada.
