Izvor: Politika, 24.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srbija postaje društvo staraca
Srbija je za samo tri godine izgubila grad veličine Kraljeva, Kruševca ili Leskovca. Podaci Republičkog zavoda za statistiku ukazuju da je od poslednjeg popisa 2002. godine do pretprošle godine naša zemlja izgubila 60.000 stanovnika. Time se svrstala u grupu zemalja koje se suočavaju sa stalnim padom ukupnog broja stanovnika, a u te zemlje spadaju i naši susedi Bugarska i Rumunija. Međutim, Srbija bi nakon pola veka mogla da bude u vrhu evropske liste zemalja sa negativnom stopom rasta stanovništva. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Ispred nas bi bile samo tri države: Ukrajina, Gruzija i Bugarska. Ako se nastavi ovakav trend, za nešto više od petnaest godina Ukrajina će imati manje stanovnika za petinu, Gruzija će za kroz dve decenije izgubiti 800.000 stanovnika.
Po prosečnoj starosti stanovništva – od 40,5 godina, Srbija je sada među deset demografski najstarijih zemalja sveta. Na čelu ove liste nalazi se Japan s prosečnom starošću 42,9 godina.
Po rečima Vladimira Nikitovića, iz Centra za demografska istraživanja, za dve decenije očekuje se porast prosečne starosti u proseku za tri do četiri godine. Ukoliko se ne poveća natalitet prosečna starost naše zemlje mogla bi da bude čak 13 odsto veća nego sada, ocenjuje on.
Ovaj demograf naglašava da Srbija spada u najstarije evropske i svetske populacije. S obzirom na to da je Evropa demografski najstariji kontinent (u proseku stariji od celokupnog stanovništva sveta za 10 godina) Srbija kao deo Evrope prati glavne demografske trendove Starog kontinenta. Ipak, kroz pola veka stanovništvo Srbije ne bi trebalo da bude u samom vrhu najstarijih. S prosečnom starošću od 46 godina naša država će biti iza većine zemalja Evrope, čemu je opet razlog sporiji rast očekivanog životnog veka kod nas u odnosu na veći deo kontinenta.
Lidija Kozarčanin, iz Republičkog zavoda za socijalnu zaštitu, tvrdi da je ova demografska tranzicija deo globalne demografske tendencije ka dužem očekivanom životnom veku i smanjenom natalitetu i promeni ka uspostavljanju takve strukture stanovništva u kojem dominiraju stari, a ne mladi ljudi. Srednja starost stanovništva u Evropi će se povećati sa 38 godina, koliko sada iznosi, na 49 godina 2050. godine, što je za 20 godina više od prosečne starosti u Africi. Najstarija zemlja sveta biće Španija, u kojoj će polovina stanovništva 2050. godine biti starija od 55 godina, dok će je u stopu pratiti Italija i Austrija, u kojima će prosek godina, kako se predviđa, iznositi 54.
U Srbiji je danas svaki šesti stanovnik stariji od 65 godina, a 2025. godine i svaki treći stanovnik Bugarske biće stariji od 65 godina što je znatno povećanje sa obzirom na to da je učešće starosne kategorije u ukupnom stanovništvu iznosilo 13 odsto 1990. godine. Slovenci će 2025. godine sa prosekom od 47,4 godine biti među najstarijima u svetu. Ovo ubrzano starenje stanovništva koje je prilično siromašno jedinstveno je u tranzicionim zemljama, odnosno u regionu istočne Evrope i bivšeg Sovjetskog Saveza.
Međutim, i u naredne dve decenije nastaviće se trend ubrzanog starenja u ovim zemljama, što je posledica pada nataliteta i produžetka očekivanog životnog veka. Prema demografskoj projekciji stanovništva do 2050. godine, koju je izradilo Odeljenje Ujedinjenih nacija za ekonomska i socijalna pitanja, u ovom regionu (sem Turske i Albanije) broj stanovnika će biti manji za oko 23,5 miliona. Najveći apsolutni pad biće zabeležen u Rusiji, za njom će slediti Ukrajina i Rumunija.
U periodu između 2000. i 2005. godine jedine zemlje sveta u kojima je broj stanovnika manji za više od 5.000 bile su bivše komunističke zemlje, koje prolaze kroz takozvanu treću tranziciju iz "crvenog u sedo". Poljska će u narednih pola veka izgubiti oko 1,6 miliona od 38 miliona stanovnika koliko ih sada ima. U drugim razvijenim industrijskim zemljama, poput Francuske, Italije i Japana, broj stanovnika će početi da se smanjuje 2010. godine.
Ove demografske promene imaće uticaj na ekonomiju budući da će za dve decenije stariji od 65 godina u proseku činiti od osam do 10 odsto ukupnog stanovništva koliko se očekuje da će ih biti u Češkoj, Poljskoj i Sloveniji. U devet zemalja regiona stari sa 65 i više godina činiće 2025. godine između jedne petine i jedne četvrtine ukupnog stanovništva.
Između 2000. i 2025. godine zemlje u kojima prosečna starost već iznosi više od 35 godina (to je jedna polovina zemalja u regionu) imaće još izraženije povećanje, tako da će prosečna starost u Češkoj Republici iznositi 47 godina, što je blizu 50 godina koliko će taj prosek iznositi u Italiji.
[objavljeno: ]
