Izvor: Politika, 24.Okt.2012, 23:02 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Spomenik ubijenim Romima
Nakon Jevreja i homoseksualaca, konačno i Romi i Sinti u Berlinu dobijaju mesto sećanja na užase holokausta
Berlin – Nemačka kancelarka Angela Merkel otkrila je juče u Berlinu spomenik Sintima i Romima koje su ubili nacisti, obećavši zaštitu te manjine koja se i danas suočava sa diskriminacijom, prenosi agencije.
„Ovaj spomenik nas podseća na narod koji je dugo bio zaboravljen... >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Odavanje pošte žrtvama obuhvata i obećanje o zaštiti manjina, zadatak koji je za danas i za sutra”, rekla je Merkelova i istakla da su „Romi i danas žrtve diskriminacije i odbacivanja”. „Oni i dalje moraju da se bore za svoja prava. Dužnost Nemačke i Evrope jeste da ih podrže”.
U periodu od 1933. do 1945. ubijeno je 500.000 evropskih Sinta i Roma. Ipak, i danas ima velikih predrasuda prema njima, javlja „Dojče vele”.
Međutim, tek 70 godina od teških nacističkih zločina, žrtve dobijaju spomenik – i to u Berlinu, nedaleko od Rajhstaga. Svečanom otkrivanju spomenika prisustvovali su najviši nemački zvaničnici, kao i više od 100 građana koji su preživeli holokaust.
Spomenik, nalik fontani, kružnog oblika, u čijem središtu je spomen-ploča, a u njoj stihovi pesme „Aušvic“ Santina Spinelija, delo je izraelskog umetnika Danija Karavana. Nakon Jevreja i homoseksualaca, posle više od 20 godina, konačno i Romi i Sinti u Berlinu dobijaju „mesto sećanja na užase holokausta“, piše „Zidojče cajtung”.
Silvio Peritore, član Centralnog veća Sinta i Roma, povodom otkrivanja spomenika kaže da tu nije reč o upoređivanju broja žrtava od šest miliona ubijenih Jevreja i pola miliona ubijenih Sinta i Roma.
„Otkrivanje spomenika Sintima i Romima u Berlinu zapravo predstavlja priznanje žrtvama, to je odgovornost istorije kao rezultat holokausta“, kaže Peritore. Uprkos tom priznanju, Peritore kaže da Romi i Sinti i dalje nisu omiljeni u Evropi. Njih na Starom kontinentu ima 12 miliona i često su na marginama društva.
U Mađarskoj, Rumuniji, Češkoj i Slovačkoj uskraćena su im elementarna ljudska prava. Nemaju pristupa zapošljavanju, zdravstvenom sistemu i normalnim uslovima za stanovanje. Peritore smatra da Romi sada dolaze u Nemačku jer traže sigurnu ekonomsku osnovu za život dostojan čoveka i da je njihova nada razumljiva i opravdana. On je ubeđen da bi, kada bi oni dobili iste šanse za život kao i drugi, većina krenula putem kojim idu integrisani pripadnici društva.
Nemačka štampa izveštava i o manje poznatim nacističkim zločinima protiv Slovenaca. Naime, tragedija je počela u proleće 1941. godine. Šestog aprila iste godine, Vermaht je napao Kraljevinu Jugoslaviju. Ali samo dva dana nakon invazije, nemačke trupe se povlače u Maribor. Međutim, region koji drže pod kontrolom obuhvatao je 4.500 kvadratnih kilometara oko Ljubljane, do obale Jadranskog mora, zatim 1.000 kilometara na severoistoku ka Mađarskoj – sve ukupno 10.000 kvadratnih kilometara teritorije do hrvatske granice. Drugim rečima, oko 800.000 ljudi našlo se pod okupacijom nacističke Nemačke. Nemci osvojenu teritoriju ubrzo dele na Donju Štajersku i Gorenjsku. Sve što je bilo slovenačko, nacisti zabranjuju, biblioteku uništavaju, a stanovništvo teraju na promenu imena, podseća „Cajt” u onlajn izdanju.
Dana 18. aprila 1941. godine, komandantima nemačke vojske stiže Himlerova naredba, prema kojoj će veliki broj Slovenaca u Mariboru i Bledu biti svirepo likvidiran, a „kompletna slovenačka elita” deportovana.
----------------------------------------------
Ko su Sinti
Sinti je ime za romsku populaciju Evrope, koja je u Nemačku i Austriju došla u srednjem veku u dve grupe – „Sedam karavana” i oni „Iz Austrije”. Prva se kasnije proširila po Francuskoj („manuši”), Italiji i po istočnoj Evropi. Sinti govore sinti-manuš, varijantu romskog, sa jakim uticajem nemačkog. Poreklo njihovog imena nije poznato. Jedno objašnjenje je da su u 18. veku ime preuzeli u Nemačkoj iz svog tajnog jezika. Najčešće se ime vezuje za Sind, istorijski region Indijskog potkontinenta, koji je danas provincija Pakistana. Teorija da ime Sinti potiče od Sindi nije popularna među Sintima.
S. R.
objavljeno: 25.10.2012.
