Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 27.Dec.2008, 05:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Narodna nošnja - etnografska mapa od tekstila

NOVI SAD - Srpska narodna nošnja zauzima istaknuto mesto u kulturi i tradiciji. Njena uloga kroz istoriju je veoma bitna kao simbol etničkog identiteta, a ističe se i po likovnim i estetskim vrednostima.

Do nas su uglavnom stigle sačuvane odevne celine iz 19. i prvih decenija 20. veka, sa raznolikim oblicima i ukrasima kako u ženskim tako i u muškim nošnjama.

Svaku oblast koju su nastanjivali Srbi kroz istoriju, karakterisala je posebna nošnja. Po načinu odevanja >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << prepoznavalo se ne samo odakle je ko nego, naročito u mešovitim etničkim sredinama, i kojoj etničkoj odnosno nacionalnoj zajednici pripada, javlja sajt "Rastko".

U svom istorijskom razvoju, raznovrsne narodne nošnje imale su mnogostruka značenja u životu naroda, ali su bile izložene i mnogobrojnim uticajima između različitih etnosa, tako da osim obeležja vremena u kome su rukotvorene i nošene, sadržani su i drugi odevni elementi iz proteklih vremena.

U velikoj raznovrsnosti odevnih oblika, osim posebnih oblika nošnji od jedne do druge seoske sredine, uočavaju se i izrazite razlike u odevanju između gradskog i seoskog stanovništva.

Građanska

Građanska odeća na većem delu srpskog etničkog prostora razvijala se pod tursko-orijentalnim, a kasnije, kao u gradovima panonskog podneblja i jadranskog primorja, prvenstveno pod evropskim uticajima.

Građanska nošnja balkansko-orijentalnog stila, izrađena od skupocenih tkanina i sa bogatim zlatnim i srebrnim vezom, bila je visokokvalitetne zanatske izrade.

Seoska

Seoske nošnje, naprotiv, sve do početka 20. veka, i u materijalima i u oblikovanju, bile su pretežno proizvod domaće kućne i seoske radinosti. Rukotvorile su ih žene, s tim što su poneke delove radile i seoske zanatlije. Iskustvo i tradiciju prenosili su stariji na mlađe, s kolena na koleno.

Sremačka nošnja

Nošnja ove regije ima jednostavnost kao jednu od osnovnih obeležja. Muškarci nose takozvane dugačke gaće, odnosno vrlo široke pantalone od belog platna. Nekad, međutim, nose i crne platnene ili čojane čakšire.

Košulje su im ili radne ili paradne. Paradne imaju vez. Neizbežan je jelek, odnosno muški prsluk, čizme, opanci, ili cipele. Često se može videti i šešir i šubara. Često nose i neku vrstu sakoa od čoje, u braon ili crnoj boji.

Marama - kako kad

Ženski delovi ove nošnje su haljine ili suknje i bluze od belog platna, sa izvezenim cvetnim elementima na rukavima i okolo vrata.

Jelek i kecelja su uglavnom crne boje sa vezom. ukoliko se nose, marame se vezuju na potiljku.

Banatska nošnja

Ova nošnja je slična sremačkoj, razlike su uglavnom u boji i ukrasima. Naravno, zbog blizine sa Rumunijom, neke varijante banatskog nacionalnog kostima sliče na rumunske nošnje. Na nogama žene nose ili cipele, a mogu se videti i zepe i opanci banatski.

Bačka nošnja

Ono što izdvaja bačku nošnju od dve prethodne jeste kroj ženskih sukanja. Naime, bačke suknje su nalik mađarskim - vrte se u punom krugu, zato zahtevaju i podsuknje.

Na ovu skupinu vojvođanskih nošnji treba dodati i bunjevačku. Ona, međutim, vrlo sliči slovenačkoj u podravskoj jer ima ukrasnu nadsuknju u jarkoj boji, od svilenih sjajnih materijala.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...