Izvor: Politika, 13.Nov.2012, 13:33 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Autonomija Južnog Tirola „na ispitu”
Zvanični Beč zamera Rimu da, pod plaštom opšte štednje zbog ekonomske krize, podrezuje južnotirolsku autonomiju
Dve nedelje posle izjave italijanskog premijera Marija Montija da je uloga Austrije, kao zaštitnice autonomije Južnog Tirola prevaziđena, zvanični Beč „razmatra mogućnosti” iznošenja slučaja na međunarodnu scenu uprkos izjavi italijanskog ambasadora u Beču, shvaćenoj kao diplomatsko izvinjenje Rima.
Ambasador Italije Euđenijo d’Aurija >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pozvan je uoči minulog vikenda u austrijsko Ministarstvo evropskih i međunarodnih poslova, gde je u razgovoru sa državnim sekretarom za spoljne poslove Johanesom Kirleom, konstatovano da je izjava šefa italijanske vlade bila nesrećno formulisana i da je usledila u problematičnom trenutku – na nacionalni praznik Austrije, 26. oktobra.
„Aktuelni nesporazum je, a priori, razrešen”, navodi se u sedištu austrijske diplomatije na Trgu Reda Minorita.
Prema tamošnjem viđenju stvari, međutim, ostaje problematičan stav premijera Montija, po kome su tumačenje stepena autonomije Južnog Tirola i primena u praksi – unutrašnja stvar Italije.
Stav šefa italijanske vlade izvesno nije usmeren na podrezivanje političke autonomije, na koju Južni Tirol polaže pravo od potpisivanja Pariskog ugovora, 5. septembra 1946. godine, čije su odredbe unesene u italijanski ustav tek 1971. godine, dok je puna autonomija ostvarena u jesen 1992.
Monti se usredsredio na nove poreske namete najsevernijoj pokrajini, pokušavajući da podreže i subvencije koje Rim odobrava Južnom Tirolu na ime očuvanja i unapređenja postojeće autonomije. Tehnokrata na čelu italijanske vlade, sasvim izvesno, sledio je načelo opšte štednje koja se smatra preduslovom ekonomskog oporavka Italije. Pri tom je postao žrtva svojih savetnika. Pozvao se na Ugovor o okončanju međunarodne arbitraže problema južnotirolske autonomije iz 1992. godine i zaključio: „Potpisom svojih predstavnika ispod odredbi ugovora, Južni Tirol se odrekao prava da u eventualnim budućim sporovima zatraži arbitražu međunarodnih faktora.”
Uz Austriju, koja je međunarodno priznati zaštitnik interesa Južnog Tirola i garant njegove autonomije, strela je odapeta i u pravcu Brisela.
S obzirom na to da je odredba Rima o spajanju pokrajina Trentino i Južni Tirol pune četiri decenije sprečavala kompromisno rešenje problema autonomije, Brisel je stvaranjem prekogranične evropske regije Trentino – Južni Tirol i (austrijski) Tirol otklonio nepravdu prvobitnog spajanja pokrajina.
Južni Tirol zamera Rimu da je spajanjem pokrajina preinačio odnos italijanskog i tirolskog stanovništva. Tirolci u Južnom Tirolu su većinsko stanovništvo, sa udelom od preko 70 odsto. U zajedničkoj pokrajini sa Trentinom, međutim, oni su manjinsko stanovništvo...
Ono što u ovom trenutku prevashodno mobiliše stručnjake jeste nedoumica – da li se podrezivanje poreske autonomije može poistovetiti sa revizijom (na manje) postojeće političke autonomije. Franc Fidler, najčuveniji austrijski stručnjak za ustavno pravo, smatra, primera radi, da je odvojeno posmatranje političke i ekonomske autonomije nedopustivo.
„Ako su se nekada autonomije gušile vojnom silom, danas se sputavaju poreskim nametima”, rekao je Fidler, sada već davne 2005. godine, u sklopu rasprave o modernizaciji austrijskog ustava.
Miloš Kazimirović
objavljeno: 13.11.2012.
Pogledaj vesti o: Nedelja štednje
