Izvor: RTS, 05.Mar.2009, 09:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vremeplov (5.mart)
Svetski dan energetske efikasnosti. Dan invalida u Srbiji.
1512.
- Rođen Gerhard Kremer Merkator, flamanski geograf i kartograf
(Rupelmond, 05. 03. 1512 - Duisburg, 05. 12. 1594)
1534.
- Umro Antonio Alegri (Koređo), italijanski slikar
(Koređo, 30. 08. 1489 - Koređo, 05. 03. 1634)
1770.
- "Bostonska čajanka" - Britanska vojska izvršila masovni pokolj stanovništva Bostona >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << - uvod
u Američki rat za nezavisnost
1827.
- Umro Pjer Simon de Laplas, francuski astronom, matematičar i fizičar, akademik
(Bomon an Ož, 28. 03. 1749 - Pariz, 05. 03. 1827)
1827.
- Umro Alesandro Volta, italijanski fizičar, tvorac elektrodinamike
(Komo, 18. 02. 1745 - Komo, 05. 03. 1827)
1832.
- Štampana prva knjiga u prvoj srpskoj štampariji u Beogradu "Sabor istine i nauke" Jovana
Stejića
1856.
- Londonsko pozorište "Kovent Garden" izgorelo u požaru
1871.
- Rođena Roza Luksemburg, publicista, teoretičar marksizma, vođa poljskog i nemačkog
radničkog pokreta
(Zamošće, 05. 03. 1871 - Berlin, 15. 01. 1919)
1879.
- Umro Kosta Cukić, političar i državnik, ministar prosvete i finansija Srbije
(Kraljevo, 13. 04. 1826 - Beč, 05. 03. 1879)
1883.
- Prvi putnički voz ušao u novoizgrađenu železničku stanicu "Novi Sad"
1887.
- Rođen Heitor Vila - Lobos, brazilski kompozitor
(Rio de Ženeiro, 05. 03. 1887 - Rio de Ženerio, 17. 11. 1959)
1888.
- Velike poplave u Beogradu
1893.
- Umro Ipolit Ten, francuski estetičar, istoričar i filozof
(Vuzije, 21. 04. 1828 - Pariz, 05. 03. 1893)
1895.
- U Turn Severinu štampan prvi broj lista "Slavenska sloga", glasila svih Slovena u Rumuniji,
urednik profesor Tasa Ivković
1896.
- Osnovana nuklearna fizika kao posebna naučna grana
1899.
- Umro Ilija Vukićević, književnik
(Beograd, 03. 08. 1866 - Beograd, 05. 03. 1899)
1907.
- Rođen Žarko Cvejić, operski pevač
(Banoštar, 05. 03. 1907 - Beograd, 28. 02. 1994)
1916.
- Potonuo španski putnički brod "Princ od Asturije" blizu obala Brazila
1918.
- Rođen Džejms Tobin, američki ekonomista, nobelovac
(Šampejn, 05. 03. 1918 - Njujork, 11. 03. 2002)
1922.
- Rođen Pjer Paolo Pazolini, italijanski reditelj i dramski pisac
(Bolonja, 05. 03. 1922 - Ostije, 01. 11. 1975)
1933.
- Pobeda nacista na parlamentarnim izborima u Nemačkoj
1938.
- Počeo prvi salon automobila u Beogradu
1940.
- Rođena Olivera Katarina, pozorišna i filmska glumica i pevačica
(Beograd, 05. 03. 1940)
1946.
- Prvi put upotrebljen izraz"gvozdena zavesa" - u govoru u Fultonu, u američkoj državi Misuri, britanski premijer Vinston Čerčil rekao: "Od Šćećina na Baltiku do Trsta na Jadranu
gvozdena zavesa je spuštena preko evropskog kontinenta".
1953.
- Umro Sergej Sergejevič Prokofjev, ruski kompozitor i pijanista
(Soncovka, 23. 04. 1891 - Moskva, 05. 03. 1953)
Prokofjev je učio kompoziciju, klavir i dirigovanje na Petrogradskom konzervatorijumu kod Rimskog - Korsakova i Ljadova. Živeo je u Engleskoj, Americi i Francuskoj. Nastupao je kao pijanista širom sveta. Komponovao je brojna dela iz skoro svih oblasti muzičkog stvaralaštva, među kojima se ističu opere, muzika za balet, kantate, simfonije i muzika za filmove "Aleksandar Nevski" i "Ivan Grozni". Najpoznatije njegove opere su "Rat i mir", "Zaljubljen u tri narandže", baleti "Romeo i Julija", "Pepeljuga" i "Priča o kamenom cvetu", simfonijska bajka "Peća i vuk" i kantata "Aleksandar Nevski".
1953.
- Umro Josif Visarionovič Džugašvili Staljin, sovjetski političar i državnik, generalni
sekretar KPSS
(Gori, 21. 12. 1879 - Moskva, 05. 03. 1953)
1964.
- Umro Milton Manaki, prvi filmski snimatelj, fotograf i kino - prikazivač na Balkanu
(Grebena, 1880 - Bitolj, 05. 03. 1964)
Rođen u egejskom delu Makedonije, Manaki se sa porodicom 1902. godine doselio u Bitolj, koji je u to vreme bio jedan od najvećih gradova na Balkanu. Sa bratom Janakijem otvorio je fotografsku radnju. Već 1905. godine počeo je da snima kamerom "300", koju je dobio iz Londona. Na njegovim prvim snimcima su Manakijev porodični dom u kome baka prede, okružena unucima. Bio je to ujedno i prvi filmski kadar na Balkanu. Od tada Manaki ne prestaje da kamerom beleži gotovo sve najvažnije događaje iz istorije: Mladotursku revoluciju, Ilindenski ustanak, Balkanske ratove, Prvi i Drugi svetski rat...
Fond Programskog arhiva RB:
- Milton Manaki - kao učesnik: TG - 1296, TG - 1202
1970.
- Stupio na snagu Ugovor o neširenju nuklearnog oružja, potpisan u Ženevi
1970.
- Rođen Aleksandar Vučić, pravnik, političar, narodni poslanik, ministar informisanja Srbije, generalni sekretar Srpske radikalne stranke, potpredsednik Srpske napredne stranke
(Beograd, 05. 03. 1970)
1974.
- Rođena Eva Mendez, američka filmska glumica
(Majami, 05. 03. 1974)
1977.
- Katastrofalni zemljotres u Rumuniji
1978.
- Umro Dragoslav - Zira Adamović, novinar, filmski kritičar i književnik
(Užice, 30. 09. 1922 - Beograd, 05. 03. 1978)
Od 1944. godine, kada je počeo da se bavi novinarstvom, Adamović je sarađivao na kulturnim stranicama mnogih listova i časopisa : "Mladog borca", "Književnih novina", "NIN"- a. Od 1962, pa do smrti, radio je u "Politici" kao urednik kulturne rubrike. Velikom ličnom kulturom i stalnim traganjem za novim, izgradio je visoke standarde, koji danas mogu biti mera u novinarstvu. U knjizi "Razgovori sa savremenicima" objavio je više od 300 razgovora sa poznatim ličnostima naše kulture, koje je Avramović iz nedelje u nedelju intervjuisao za "NIN" i "Politiku". Autor je "Antologije jugoslovenske poezije" i jedan od osnivača Sportskog društva "Crvena zvezda", u kome je bio član prve uprave i vođa sekcije atletičara.
1984.
- Umro Tito Gobi, italijanski operski pevač - bariton
(Basano del Grapa, 24. 10. 1915 - Rim, 05. 03. 1984)
2001.
- U Banjaluci potpisan Sporazum o uspostavljanju specijalnih i paralelnih veza između SRJ i
Republike Srpske
2006.
- Umro Milan Babić, političar i državnik, predsednik i premijer Republike Srpske Krajine
(Kukor, 26. 02. 1956 - Ševeningen, 05. 03. 2006)
2007.
- Umrla Irena Davosir - Matanović, sopran, solista Opere Srpskog narodnog pozorišta
u Novom Sadu
(Đurđevo, 1933 - Novi Sad, 05. 03. 2007)
2007.
- Umro Anri Truaja (Lav Tarasov), francuski književnik
(Moskva,01. 11. 1911 - Pariz, 05. 03. 2007)
2007.
- Umro Ivan Supek, hrvatski fizičar, filozof, pisac, humanista, akademik
(Zagreb, 08. 08. 1915 - Zagreb, 05. 03. 2007)
