Izvor: Politika, 05.Feb.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Veze Srba i Jevreja
Monografija Dinka Davidova „Srbi i Jerusalim”, u izdanju Politike AD
Akademik Dinko Davidov (1930), naš poznati istoričar umetnosti, dobar poznavalac srpskog slikarstva i grafike XVII – XIX veka, direktor Galerije SANU, autor je monografije „Srbi i Jerusalim”, koju je objavila Politika AD. Ova monografija, na oko četiri stotine strana velikog formata, sa više od dve stotine ilustracija, obuhvata veliki vremenski raspon: od Svetog Save, preko Srba hadžija, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << kralja Milana Obrenovića, pa sve do pesnika Jovana Dučića. Obrađeni su svi važni događaji koji objašnjavaju odnose Srba sa Jerusalimom. Likovnom lepotom knjige bavio se Dobrilo Nikolić.
Hronika počinje od prvog pokloničkog putovanja arhiepiskopa Save I s početka XIII veka, o kome su u religiozno-književnom ushićenju pisali slavni hagiografi Domentijan i Teodosije, i traje sve do pesnika Jovana Dučića, koji je tridesetih godina XX veka, u putopisnoj, poetskoj prozi „Gradovi i himere” opisao svoj boravak u Jerusalimu. Srpska poklonička hronika duga je, dakle, osam vekova.
Sakupljajući građu i izvornike, Dinko Davidov je utvrdio da su stvarni i duhovni dodiri Srba sa Jerusalimom bili trajni. Osam vekova građen je i održavan kult Jerusalima u srpskom narodu. A kad je reč o jerusalimskom kultu, tada se to ne može jednostavno obrazložiti. Povod za pokloničko putovanje, ili prihvatanje zračenja Jerusalima, Srbi su vazda osećali kao nasušnu potrebu. To je bilo zaveštanje arhiepiskopa Save – Svetog Save.
O Svetom gradu objavljeno je mnogo knjiga različite tematike: religiozne, istorijske, putopisne, publicističke, a najpoznatiji su vodiči po svetskim mestima. U tim knjigama, objašnjava Davidov, ne pominju se Srbi u Jerusalimu ili se to čini tek uzgred, ponekad ne u dobroj nameri. Zbog toga je, iz nacionalnih pobuda, nastala knjiga baš ovog naslova. Još jednu činjenicu treba zadržati u istorijskom pamćenju. Posle krstaških pohoda, nijedna evropska dinastija u srednjem veku nije imala tako čvrste veze sa Jerusalimom kao vladarski dom Nemanjića. Pa i kasnije, u tursko doba, hrlili su srpski monasi i svetovni ljudi u Jerusalim, prihvativši naziv hadžija – hadži, koji im je ostao kao sastavni deo imena, odnosno prezimena.
Na kraju monografije je objavljeno, što je posebna dragocenost, reprint izdanje knjige Hristofora Žefarovića „Opisanije Jerusalima”, koje je objavljeno u Beču 1748/49. godine.
Z. R.
[objavljeno: 06/02/2008]
