Izvor: Blic, 30.Dec.2014, 17:32 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vek od izbijanja Velikog rata kroz izložbe
Godinu na izmaku obeležio je veliki jubilej, 100 godina od počeka Prvog svetskog rata i tim značajnim povodom u Srbiji je organizovan veliki broj kulturnih dešavanja.Građani Srbije tako su bili u prilici da pogledaju kako je izgledao Veliki rat kroz brojne dokumentarne sadržaje i fotografije.
Veliku pažnju javnosti i pozitivne kritike izazvala je velika i savremena postavka u Istorijskom muzeju Srbije u kojem je realizovana izložba “Srbija 1914”, dok je u posebnom delu >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << galerije bila postavka “Žensko lice Velikog rata”.
Ono što tu izložbu izdvaja je činjenica da predstavlja savremeni muzejski projekat koji je posetiocima na zabavan način približio politički, kulturni, naučni i privredni uspon Srbije sa početka 20. veka, dogadjaje koji su prethodili Velikom ratu (balkanski ratovi, Sarajevski atentat i Julska kriza) i dogadjaje iz 1914, prve godine rata.
“Srbija 1914” je veoma atraktivna i mladjim generacijama pošto je napravljena specijalna aplikacija za operativne sisteme IOS i Android kroz koju je mogla na zanimljiv način moći da se uči istorija.
Naime, aplikacija je tako urađena da kada se uključi i postavi iznad, na primer, obojenog crteža vojne uniforme, istog trenutka se u na ekranu u 3D formi pojavljuje pravi vojnik koji udara u doboš i objavljuje rat, naravno sve to je obogaćeno i zvukom.
Ukoliko se aplikacija stavi iznad nacrta neke od značajnih gradjevina, ta gradjevina “oživi” i posmatrač jasno vidi kako ona raste od temelja do krova za nepuni minut...
Veliki rat je bio i velika prekretnica kada su žene u pitanju, pa su posetioci Istorijskog muzeja mogli bliže da se upoznaju sa počecima procesa emancipacije žena u Srbiji pre Velikog rata, kao i sa dugoročnim posledicama Prvog svetskog rata na shvatanje, položaj i uloge žena u društvu uopšte.
Istim povodom Arhiv Republike Srpske priredio je izložbu arhivskih dokumenata “Mlada Bosna i Sarajevski atentat” koja je bila postavljena u Arhivu Jugoslavije.
Postavka je bila podeljena u pet tematskih celina, a to su: Mlada Bosna, Zavjerenici i izvršioci Sarajevskog atentata, Sarajevski atentat, Julska kriza 1914. i Stradanja Srba u Bosni i Hercegovini.
SANU je realizovao izložbu o Prvom svetskom ratu, ali iz drugog ugla, pa su zainteresovani mogli da pogledaju postavku “Žene u prvom svetskom ratu” koja je podrazumevala osvetljavanje najistaknutijih doprinosa žena tokom Velikog rata, kako požrtvovanih bolničarki, tako i žena boraca, koje su odlikovane najvećim medaljama za iskazanu hrabrost.
Posetioci su imali priliku da se upoznaju sa pričama o najpoznatijoj ženi-ratnici, Milunki Savić, potom Flori Sends - ženi naredniku u srpskoj vojsci, kao i o britanskim bolničarkama koje su, došavši u okviru dobrotvorne humanitarne misije, lečile srpske ranjenike i nabavljale pomoć za Srbiju, često i same stradajući u toj odvažnoj misiji.
I Muzej žrtava genocida je bio aktivan, pa je napravio izložbu “Prvi dan Velikog rata” koja je bila postavljena ispred Paviljona “Cvijeta Zuzorić”. Ona je kroz interesantne fotografije prikazala atmosferu u delu zapadne štampe, telegrame, brod sa kojeg su ispaljeni prvi hici na Beograd, kao i posledice takvih zverskih napada na Srbiju čime je zapravo otpočeo Veliki rat.
Arhivu Srbije je organizovao izložbu “Počinje rat: 1914. u dokumentima Arhiva Srbije”, a “Veliki rat u ogledalu štampe novosadske i sećanjima potomaka, 1914. godina” je naziv postavke koju je mogla da pogleda novosadska publika.
Tamo su na plakatima predstavljeni izabrani članci iz novina i časopisa koji su izlazili prvenstveno u Novom Sadu u toku 1914. godine, kao i Budimpešti, zatim geografske karte, priče potomaka i fotografije učesnika Velikog rata, kao i radovi sa radionica realizovanih sa učenicima Srednje škole za dizajn “Bogdan Šuput” - idejna rešenja kalendara sa temom “Veliki rat”.
Takođe, i Muzej u Smederevu je predstavio projekat “Smederevo u Velikom ratu” autora Miroslava Lazića i Marka Stefanovića, kustosa smederevskog muzeja, a tu su bile i brojne postavke u celoj zemlji.
Boravak članova Mlade Bosne i njihov život, kako su izgledali, gde su se sastajali i kakve su živote vodili Gavrilo Princip, Trifko Grabež, Nedeljko Čabrinović, Bogdan Žerajić i drugi može se i dalje videti na izložbi “Ne tako davno... sugradjani” na Kalemegdanu.
Na Savskom šetalištu u istom beogradskom parku može se i dalje pogledati izložba “Ex Ponto”, čiji je cilj da putem zanimljivih i manje poznatih fotografija predstavi i ispita veze izmedju revolucionarne organizacije “Mlada Bosna” i Beograda.
“Srpska književnost i Veliki rat” je naziv postavke koja je bila postavljena u Biblioteci a koja je imala cilj da prikaže osobenosti srpske književnosti u periodu od 1914. do 1918. godine i predstavi naše najznačajnije stvaraoce čiji je život bitno obeležen ratom, odnosno njihova dela koja se tematski bave Prvim svetskim ratom.
Vek od početka Velikog rata obeležen je i brojnim drugim izložbama kako u prestonici tako i u unutrašnjosti koje su izazvale veliko interesovanje javnosti.
