Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 14.Mar.2015, 18:28   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Mađari slave nacionalni praznik

Mađari danas slave jedan od najvećih nacionalnih praznika, 15. mart, posvećen revoluciji i ustanku iz 1848. godine. Poruke iz te borbe za osnovne ljudske slobode i stvaranje nezavisne države aktuelne su i danas, a koriste se kako bi se još više učvrstilo jedinstvo nacije.

Mađari širom sveta će se danas prisetiti jednog velikog datuma, možda najvećeg u istoriji u borbi za slobodu, nacionalni identitet i nezavisnu državu. Tog 15. marta 1848, više spontano nego organizovano, >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << počela je pobuna protiv Habsburške imperije, a radikalna mladež se okupila u kafani „Pilvaks“ u Pešti iznoseći zahteve u 12 tačaka.

Među njima su istaknuto mesto zauzeli: sloboda štampe, odgovorna vlada, nacionalni parlament, jednakost pred zakonom, a pročitao ih je mladi pesnik Šandor Petefi, rođen kao Aleksandar Petrović. Glavna ličnost ustanka bio je, ipak, liberalni aristokrata Lajoš Košut, kasnije ministar finansija u prvoj mađarskoj vladi sa Lajošom Baćanjom na čelu.

Na strani Bečkog dvora bili su Hrvati, Srbi, Slovaci, Rumuni – jer mađarske vlasti nisu želele da pruže tražena prava nacionalnim manjima. Do konačnog poraza ustanka, 4. oktobra 1849, došlo je, međutim, tek intervencijom Carske Rusije.

To je bio glavni razlog zašto se 15. mart nije slavio za vreme Maćaša Rakošija i Janoša Kadara, kada je Mađarska bila u sovjetskoj sferi uticaja.

Tek 1989. prvi put je taj dan bio neradni, a od sledeće godine je postao zvanični nacionalni praznik. Slavi se na brojnim mestima, u zemlji i inostrastvu, a centralna državna svečanost se obično održava ispred Narodnog muzeja u Budimpešti, gde se lane prisutnima obratio premijer Viktor Orban.

"Mađarska nacija uvek želi da svoju sudbinu drži u sopstvenim rukama. Niko ne zna kako nam je ta želja prirasla srcu, ali tokom istorije je povremeno izbijala na svetlo dana – setimo se samo Rakošija, Košuta ili ustanka protiv sovjetskog prisustva 1956. godine", rekao je  Viktor Orban, mađarski premijer.

Prošle godine 15. mart je slavljen kao uvertira aprilskih parlamentarnih izbora, a ove se poklapa s temeljnom reorgaizacijom državnih medija, koji će, u novoj šemi, direktno prenositi svečanost ispred Muzeja.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...