Izvor: Politika, 29.Jan.2009, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Četiri godine bez zakona
Stari zakonski propis o nerazvijenim područjima istekao 1. januara 2005, a o novom se još raspravlja
U Srbiji zvanično nema nerazvijenih. Ma koliko i statističari i analitičari dokazivali suprotno, a država priznavala realnost, u ovom trenutku nijedna opština ne bi mogla da dokaže crno na belo svoju nerazvijenost.
Jer, Zakon o nedovoljno razvijenim područjima, kojim je utvrđena lista 37 najnerazvijenijih opština, istekao je pre pune četiri godine – >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << 1. januara 2005, a ni vladina uredba kojom je taj spisak svojevremeno (za potrebe dodele povoljnih kredita Fonda za razvoj) proširila sa 13 u tranziciji devastiranih opština i gradova, bar zvanično, više ne važi.
Pokušaj da se donese nova uredba, kojom bi se definisali kriterijumi za utvrđivanje stepena razvijenosti opština i gradova i opštine razvrstale po stepenu razvijenosti, naišao je na pravnu prepreku – zaduženi za zakonodavstvo u vladi protumačili su da za to nema zakona na koji bi se uredba naslonila.
Mada pitanje nikako ne treba shvatiti kao poziv da se projekti i aktivnosti koje država realizuje i novac koji ulaže u nerazvijena područja zaustave do donošenja zakona, ostaje dilema kako se sve to pravno pokriva. Kad država Srbija zvanično nije utvrdila ni ko je, ni koliko nerazvijen, kome je i kakva pomoć potrebna.
Istina, Nacrt zakona o regionalnom razvoju čija je prva verzija pripremljena još prošlog proleća, ali su diskusiju na tu temu odložili izbori, konačno je ove zime na javnoj raspravi do marta.
Po procenama Dejana Jovanovića, nadležnog državnog sekretara u Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja, realno je očekivati da u aprilu vlada utvrdi predlog zakona i prosledi ga parlamentu na razmatranje i usvajanje. Mada je dalja sudbina zakonskog predloga u rukama poslanika, donošenje ovog zakona po Jovanoviću je hitno: zbog nas samih, ali i zbog preuzete obaveze iz Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju da u sklopu priprema za članstvo u EU regulišu i ovu oblast, kao i mogućnosti korišćenja evropskih fondova.
Zakon će konačno utvrditi indikatore razvijenosti opština i gradova (ključni ekonomski kriterijum meren platama, penzijama i prihodima jedinica lokalne samouprave i kompenzacione – nezaposlenost, obrazovni nivo, stepen ugroženosti životne sredine i eventualne vanredne okolnosti). A onda će se naknadno uredbom utvrditi i razvijenost svake jedinice lokalne samouprave, što će omogućiti i njihovo razvrstavanje u četiri grupe. U poslednju, sa manje od 60 odsto proseka, svrstale bi se one najnerazvijenije i zajednice opština na Kosovu i Metohiji.
– Zakonom će se definisati i mere i podsticaji, finansijski izvori za sprovođenje politike i institucionalni okvir na nacionalnom i regionalnom nivou: od nacionalnog saveta i nacionalne agencije za regionalni razvoj do mreža regionalnih institucija – javnih agencija, odnosno razvojnih asocijacija zavisno od regionalnog nivoa – objašnjava Jovanović.
Država koja je bez sumnje najodgovornija za rastući jaz između razvijenih i nerazvijenih konačno se probudila. Istina, dovedena je pred svršen čin, jer su regionalni raskoli, nesumnjivo, postali ograničavajući faktor daljeg razvoja srpske ekonomije, a Evropa jasno stavlja do znanja da sa tolikim neravnomernostima Srbiji zadugo neće biti mesta u njenoj porodici. U međuvremenu, mada još nedovoljno, država je počela da koristi jednu po jednu meru koje joj stoje na raspolaganju – od realizacije državnih projekata u nerazvijenim krajevima, započete fiskalne decentralizacije, budžetskih transfera za ujednačavanje, direktnih izdvajanja iz državne kase za projekte komunalne i poslovne infrastrukture do povoljnih kredita i poreskih podsticaja za investitore koji ulažu u nerazvijenim krajevima.
U ovom trenutku, međutim, nema nijedne državne institucije od koje je moguće dobiti kompletnu listu mera i podsticaja ravnomernijeg razvoja, spisak svih državnih projekata koje državni organi i organizacije realizuju u nerazvijenim opštinama i gradovima, korisnika budžetskih sredstva i donatorskih sredstva.
Tako Jovanović raspolaže samo podacima o projektima u direktnoj nadležnosti svog sektora i primerima drugih programa, koji se sprovode pod patronatom Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja. Sektor regionalnog razvoja i ove godine će, po njegovim rečima, sprovoditi infrastrukturne projekte u koje će iz Nacionalnog investicionog plana biti uloženo gotovo tri milijarde dinara.
– Nastavljamo sa opremanjem zona u Kragujevcu, Loznici, Šapcu, Nišu, a sa stručnjacima Svetske banke radimo na kreiranju nacionalne strategije industrijskih parkova i markiramo potencijalne lokacije – rekao je Jovanović.
I ove godine, kaže, nastaviće se sa startap kreditima, a jedna budžetska linija od 2,5 milijardi dinara usmerena je na projekte za investiranje u slabije razvijene u opštine i gradove. Oni koji investiraju u nerazvijene krajeve imaju veće podsticaje po novozaposlenom radniku. Radi se i na jačanju klastera, podsticanju braunfild investicija... I većina turističkih projekata koje sprovodi to ministarstvo realizuje se upravo na područjima neiskorišćenih kapaciteta.
-----------------------------------------------------------
Evropske pare za evroregione
Zakon o regionalnom razvoju doneće i ekonomsku ili tačnije statističku regionalizaciju Srbije, uspostavljanje evro i razvojnih regiona prema jedinstvenoj Evrostatovoj metodologiji, najavljuje Dejan Jovanović. Evro i razvojni regioni, ističe, predstavljaće funkcionalne a ne administrativne regione i neće imati pravni subjektivitet.
Po tekstu zakona koji je na javnoj raspravi, Srbija će imati sedam evroregiona: Vojvodina, beogradski, zapadni, istočni, centralni, južni i region Kosovo i Metohija.
Vesna Jeličić
(Sutra: Da i lokalno postane privlačno)
[objavljeno: 30/01/2009]
