Izvor: B92, 14.Avg.2012, 16:42 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bez razvijenog finansijskog tržišta
Beograd -- Srbija nije u potpunosti liberalizovala kretanja kapitala, ima nedovoljno razvijena finansijska tržišta a i politički rizik je izražen.
Zbog svega navedenog, kako pokazuje analiza NBS, Srbije nije u mogućnosti da ostvari sve prednosti koje otvorenost tržišta kapitala i novca prema inostranstvu pruža,
U analzi "Uporedni pregled međunarodne investicione pozicije (MIP) Srbije i zemalja u okruženju" , navodi se da sa nerazvijenim tržištem kapitala i novca >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << poskupljuje inostrani kapital, koji je usmeren uglavnom na finansijske kredite. Time se povećavaju devizni rashodi zemlje, što za posledicu ima deficit tekućeg računa.
Od ukupne neto pozicije Srbije, 96 odsto predstavlja neto spoljni dug, što govori da je Srbija gotovo isključivo uvoznik kapitala. Nizak nivo ulaganja domaćeg kapitala u inostranstvo, servisiranje inostranog duga i otplata dividendi nerezidentima vrše velik pritisak na devizni kurs dinara i inflaciju.
U slučaju ostalih posmatranih zemalja, učešće neto spoljnog duga u MIP znatno je manje, osim u Hrvatskoj, gde iznosi 94 odsto, kreće se u rasponu od 60 odsto kod Rumunije do dva odsto kod Češke. Pokazatelji BDP-a predstavljaju najveći problem Srbije, jer je on po glavi stanovnika u Srbiji u prvom tromesečju, smanjen je za devet odsto, što uprkos svetskoj ekonomskoj krizi nije slučaj u ostalim zemljama.
Slovačka i Bugarska, u istom periodu, povećale su BDP po stanovniku za po 11 odsto, Poljska za pet odsto, dok su Mađarska, Hrvatska, Češka i Rumunija, isto kao i Srbija, imale pad BDP-a po stanovniku, ali u manjem iznosu.
Prema pokazateljima pozicije i spoljnog duga u odnosu na BDP, Srbija se klasifikuje kao zemlja daleko ispod proseka. Pad BDP-a može se, jednim delom, dovesti i u vezi sa smanjenjem spoljnog duga preduzeća prema inostranstvu i smanjenim stranim direktnim ulaganjima u Srbiju.
Strani kapital uložen u privredu je očigledan nosilac razvoja privrede i rasta BDP-a. U periodu krize, smanjenje spoljnog duga preduzeća neutralisano je povećanjem spoljnog duga javnog sektora. Neproduktivno trošenje, s jedne strane, i smanjenje prihoda od poreza i doprinosa, s druge, doprineli su stanju visoke zaduženosti zemlje i niskog BDP-a.
Prosečan indeks otvorenosti Srbije i zemalja u okruženju, prema svetskom tržištu kapitala iznosi 0,63, mereno Grubel-Lloyd-ovim indeksom (GL ), koji obuhvata vrednosti od nula do jedan, zavisno od stepena otvorenosti.
Administrativna ograničenja kretanja kapitala, robe i radne snage, nedovoljno razvijeno tržište kapitala i novca, razne carinske i necarinske barijere i ostala administrativna i druga ograničenja smanjuju indeks, koji kod Srbije, kao i većine posmatranih zemalja iznosi 0,61. Jedino se Mađarska i Češka izdvajaju sa vrednošću indeksa od 0,81 i 0,73.
Negativna pozicija Srbije je krajem prvog tromesečja iznosila je 25,54 milijarde evra i apsolutno je povećana za 5,14 milijardi evra, ili 25 odsto, u odnosu na kraj 2008. Poljska, Mađarska i Rumunija su najveće uvoznice kapitala i njihove negativne pozicije iznose 245 milijardi, 101 milijardu i 80,8 milijardi evra.
Pozicija Poljske povećana je za 71.987 miliona evra, ili 42 odsto. Znatniji porast negativne pozicije beleži i Češka, za 28 odsto. Bugarska i Mađarska su smanjile dugove prema inostranstvu za šest i četiri odsto. Od kraja 2008. godine do marta 2012. godine, prosečan iznos uloženog inostranog kapitala po glavi stanovnika u posmatranim zemljama iznosio je 6.618 evra. U tom periodu, uloženi strani kapital po glavi stanovnika povećan je u proseku za 15 odsto, ili 871 evro.
Jedino su Mađarska i Bugarska smanjile neto poziciju po glavi stanovnika za 318 i 176 evra. Negativna neto pozicija po glavi stanovnika Srbije, iznosi 3.498 evra i u odnosu na kraj 2008. godine, povećana je za 723 evra, ili 26 odsto. Najviše uloženog neto stranog kapitala po glavni stanovnika ima Mađarska sa 10.178 evra. Zatim sledi Hrvatska sa 9.657 evra, koja je povećala iznos uvezenog stranog kapitala po glavi stanovnika za 1.785 evra, ili 23 odsto.
Najveći porast neto pozicije po glavi stanovnika, za 1.900 evra, ili 42 odsto, ima Poljska. Znatan porast negativne pozicije po glavi stanovnika imaju još i Češka i Rumunija, za 26, odnosno 19 odsto, navodi se u analizi NBS.
