Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 09.Nov.2010, 03:41   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Dan borbe protiv fašizma i antisemitizma

BEOGRAD, SREMSKA MITROVICA, ZRENJANIN -

U Srbiji je danas obeležen Međunarodni dan borbe protiv fašizma i antisemitizma, a centralna manifestacija održana je u Narodnom pozorištu u Beogradu, uz prisustvo predstavnika Vlade Srbije, parlamenta, boračkih udruženja, verskih zajednica i diplomatskog kora.

Centralnu državnu manifestaciju obeležavanja Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma predvodio potpredsednik Vlade Srbije i ministar za nauku i >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << tehnološki razvoj Božidar Đelić.

Đelić: Ne dozvoliti jačanje

Potpredsednik Vlade Srbije i ministar za nauku i tehnološki razvoj Božidar Đelić poručio je večeras da nikada više ne smemo dozvoliti da rasizam, ksenofobija i nacizam nađu plodno tle na Balkanu i u Evropi.

Đelić je na obeležavanju Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma istakao da je borba protiv fašizma i antisemitizma jedna od najsvetlijih tačaka u istoriji srpskog naroda.

"Naši preci dali su doprinos u borbi čiji su rezultati ugrađeni u temelje onoga što je Evropa danas", kazao je Đelić, istakavši da Srbija i danas na to treba da bude ponosna.

Međunarodni dan borbe protiv fašizma i antisemitizma ustanovljen je u znak sećanja na pogrom Jevreja koji je počeo pre 72 godinu u nacističkoj Nemačkoj.

Nećak: Srbija nije fašistička zemlja ali ima fašizma

Predsednik Saveza jevrejskih opština Aleksandar Nećak izjavio je danas da Srbija nikada nije bila fašistička zemlja, ali da ima fašizma u obliku desničarskih grupa koje država nije kažnjavala niti sprečavala njihovo delovanje.

"Srbija nikada nije bila fašistička zemlja, ali u Srbiji ima fašizma. Ima ga u obliku organizovanih krajnje desničarskih grupa koje dugo godina država nije kažnjavala, sprečavala", ocenio je Nećak u izjavi agenciji Beta povodom Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma.

On je istakao da je takav odnos prema tim takozvanim marginalnim grupama doveo do "gadnih posledica" i podsetio na sudbinu dečaka Dušana Jovanovića kojeg su ubili Skinhedsi samo zato što je Rom, kao i ubistvo francuskog državljanina Brisa Tatona.

"Ubijene su naše nade samim tim što smo mislili da toga više neće biti u Srbiji. Nažalost, to je jako velika opasnost... takve grupe se lako otrgnu i onda nema povratka i počinje nešto strašno što se završava krvavo i u mukama", istakao je Nećak.

Nećak je ocenio da država šalje pozitivne izjave i poruke osudom takvih pojava, ali i dodao kako nije siguran "da se to na delu i sprovodi".

Nećak je kazao da se o Holokaustu u Srbiji ne zna mnogo.

"Pojam se prepoznaje, ali o samoj suštini se malo zna", rekao je Nećak i upozorio da društvo koje ne obrazuje mladu generaciju otvara prostor za grupe koje šire netoleranciju, ksenofobiju, antisemitizam, rasizam i bilo koju drugu vrstu netrpeljivosti.

Predsednik Saveza jevrejskih opština je podsetio da je na današnji datum u Nemačkoj u "Kristalnoj noći" izvršen prvi napad i pokolj Jevreja.

"Taj dan se smatra početkom holokausta i izabran je za Međunarodni dan borbe protiv fašizma", rekao je Nećak dodajući da će taj dan ove godine u Narodnom pozorištu biti obeleženo sećanje na dane kada su stradale nevine žrtve - Jevreji, Romi, Srbi i svi drugi.

Podsećajući da je nedavno uslišena molba Jevrejske zajednice i zabranjena knjiga "Mit o holokaustu" Jirgena Grafa, Nećak je ocenio i da Srbija prepoznaje obavezu da spreči antisemitizam.

"Ipak je napravljen pomak i država prepoznaje obavezu da spreči pojavu antisemitizma, jer to ruži ugled Srbije i svaku državu koja sebe smatra demokratskom. Raduje nas što je knjiga zabranjena, ali nismo optimisti da neće biti u prodaji", istakao je on.

Kako je rekao, prvu zabranjenu antisemitsku knjigu "'Protokole sionskih mudraca' i pored te zabrane knjigu možete kupiti u 'boljim knjižarama' i ima ih na sajmovima knjiga".

Međunarodni dan borbe protiv fašizma i antisemitizma ustanovljen je u znak sećanja na pogrom Jevreja koji je počeo pre 71 godinu u nacističkoj Nemačkoj.

Napadi na Jevreje počeli su u noći 9. novembra 1938. i do ranih jutarnjih časova narednog dana ubijeno je 90 nemačkih Jevreja, više od 20. 000 je uhapšeno i odvedeno u koncentracione logore, a uništene su 1.574 sinagoge, kao i mnoga jevrejska groblja i oko 7.000 radnji.

Kao izgovor za ovaj masovni zločin, tadašnja fašistička vlast iskoristila je vest da je jevrejski izbeglica u Francuskoj Heršel Grinspan, ubio sekretara nemačke ambasade u Parizu Ernsta fon Rata.

Grinspan je ovo ubistvo počinio u očaju nakon što je primio pismo rođaka koji su mu opisali užasne muke koje su preživeli tokom nemačke deportacije Jevreja u Poljsku, oktobra 1938. godine.

Ovaj pogrom u istoriji je poznat pod nazivom "Kristalna noć" zbog polomljenog stakla na izlozima prodavnica, čiji su vlasnici mahom bili Jevreji, a kojim su zasute ulice Berlina i drugih nemačkih gradova.

U Nemačkoj se danas koristi izraz "Noć pogroma", jer se izraz "Kristalna noć" smatra isuviše eufemističkim za počinjene zločine.

Pogrom nad Jevrejima je označio početak organizovanog uništenja evropskih Jevreja i prvi korak u pravcu takozvanog "konačnog rešenja", odnosno masovnih ubistava u koncentracionim logorima.

Bio je to uvod u kasniji holokaust u kojem je do poraza nacističke Nemačke u Drugom svetskom ratu, za nepunih sedam godina, širom Evrope likvidirano više od 4,5 miliona Jevreja.

Pre Drugog svetskog rata u Nemačkoj je živelo oko 600.000 Jevreja, a posle poraza nacizma 1945. godine samo 12.000.

Sada, posle nešto više od sedam decenija, u Nemačkoj ponovo postoji značajna jevrejska zajednica, sa više od 110.000 članova, brojnija nego u bilo kojoj drugoj evropskoj zemlji.

Srbija, koja je u vreme Drugog svetskog rata izgubila više od milion građana, neguje sećanje na "Noć pogroma" i blizu 63.000 svojih građana Jevreja koji su likvidirani tokom nacističke okupacije.

Budući da je iskusila sve strahote nacizma i fašizma, Srbija neguje tekovine antifašizma i svest o neophodnosti suzbijanja svakog pokušaja izražavanja mržnje prema ljudima druge nacije i vere, seksualnog opredeljenja, ksenofobije i svih oblika diskriminacije.

Sremska Mitrovica: Venac na Spomen-groblju žrtvama fašizma

Povodom Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma, danas je delegacija Gradskog odbora Udruženja antifašista Srbije položila venac na Spomen-groblju u Sremskoj Mitrovici.

Spomen-groblje podignuto je 1960. godine na poljani kraj Pravoslavnog groblja i najveće je stratište u toku Drugog svetskog rata u Vojvodini.

Naročito masovna streljanja sremskih rodoljuba Nemci i ustaše tu su vršili u leto i jesen 1942. godine, kada je ubijen na tom mestu i znameniti srpski slikar Sava Šumanović.

Zrenjanin: Venac na spomenik rodoljubima i oslobodiocima

Podom Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma delegacija Skupštine grada Zrenjanina, Saveza antifašista Srbije i Jevrejske opštine položila je danas venac na Spomen obeležje streljanim rodoljubima i oslobodiocima na Bagljašu.

Ubrzo posle okupacije Petrovgrada, današnjeg Zrenjanina, aprila 1941. godine, nacisti su iz tog grada deportovali u logore oko 1300 Jevreja, od kojih je preživeo mali broj.

Otpor okupatoru pružili su brojni partizanski odredi, organizovani u banatskoj ravnici već u julu 1941. godine.

Zrenjanin je oslobođen od fašizma 2. oktobra l944. godine.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...

EMportal: Đelić: Ne dozvoliti jačanje ideja nacizma

Studio B: Međunarodni dan borbe protiv fašizma

IstocnoSarajevo.net: U svijetu se danas obilježava Međunarodni dan borbe protiv fašizma