Izvor: Politika, 26.Nov.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Arheolozi pred zagonetnim naseljem
Izvan carske Romulijane specijalnim uređajima otkrivena još jedna velika građevina mogućeg Aurelijanovog grada
Zaječar – Specijalnim uređajima za geomagnetsku i geofizičku prospekciju, dopremljenim iz Nemačke, postavljenim na priključnu mašinu koju vuče terensko vozilo, severozapadno od carske palate na Gamzigradu, izvan njenih zidova, prekjuče je otkrivena još jedna zagonetna velika građevina, dugačka 30 i široka 10 metara. Arheolozi nemačkog >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Arheološkog instituta iz Frankfurta na Majni, koje predvodi Gerda Zomer fon Bilov i naši stručnjaci kažu da je to trideseta građevina koja je ovom metodom ovde otkrivena u minulih pet godina, izvan zidova Romulijane.
Sve ukazuje da je ova carska palata, koja je od prošle godine i zvanično pod zaštitom Uneska, sagrađena pored nekog velikog urbanog naselja i da je sasvim moguće da je u tom naselju rođen i sam car Galerije, graditelj palate.
O kakvim otkrićima je reč, još se ništa određenije i pouzdanije ne može kazati, ali je izvesno, tvrde naši i nemački arheolozi, da zajednička istraživanja ukazuju da su oni na putu da otkriju nešto veoma značajno. Nešto o čemu se do pre pet godina samo slutilo. Ali, tek će dodatna detaljna sondažna ispitivanja u narednih pet godina, prema ugovoru koji će biti potpisan narednog meseca, možda dati odgovore na sva pitanja koja se otvaraju.
Pretpostavlja se da je urbano naselje koje se samo nazire neposredno uz carsku palatu u tesnoj vezi sa eksploatacijom okolnih rudnika u trećem i četvrtom veku nove ere. Neki izvori upućuju da bi to mogao biti i Aurelijanov grad, koji je do sada bezuspešno tražen u okolini Kostolca. A poznato je da je car Aurelijan 272. godine napustio Dakiju, gde je u velikim količinama eksploatisao zlato. U potrazi za zlatnom timočkom žicom moguće je da je sagradio i naselje koje se sada istražuje. Na to upućuje i okolnost da su u to vreme ovde počeli da rade i rudnici u Rudnoj Glavi, Boru i Rgotini. Sasvim je očekivano da je na toj zlatnoj žici niklo i ovo urbano naselje i da je Galerije baš tu izabrao najbolji položaj da bi sagradio svoju carsku palatu.
Gerda Zomer fon Bilov kaže da je pred istraživačima u narednih pet godina veliki izazov. U izgledu su, napominje, otkrića koja neće biti značajna samo za Romulijanu, već i za razjašnjenje mnogih događaja iz pozne antike na tlu Balkana.
--------------------------------------------------------
Moćna mašina
Bora Dimitrijević, direktor Narodnog muzeja u Zaječaru, čiji stručnjaci takođe učestvuju u istraživanju Romulijane, kaže da dodatnu kampanju ovih dana, drugu u ovoj godini, finansiraju Nemci. A za mašinu sa moćnim uređajima nalik na sejalicu, koja snima ispod zemlje i koja je ovih dana dopremljena iz Nemačke, kaže da je pravo čudo. Dnevno može da snimi površinu od tri hektara, dok je minulih pet godina drugim uređajima snimljeno ukupno 35 hektara.
--------------------------------------------------------
Govedar ili ne
Hroničar Laktancije tvrdio je da je rimski car Galerije, graditelj velelepne Romulijane, rođen u nekom malom selu u dalekoj istočnoj rimskoj provinciji i da je u mladosti bio govedar. Ako se dokaže pretpostavka arheologa, onda će biti demantovana ova tvrdnja, odnosno pokazaće se tačnim da je rođen upravo u naselju urbanog tipa, pored palate, koje je sagradio Aurelijan (270–275), jedan od 17 rimskih imperatora koji su rođeni na području današnje Srbije.
S. Todorović
[objavljeno: 27/11/2008]
