Izvor: Blic, 19.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zlatni vekovi Manasije (10)
U okviru obeležavanja šest vekova manastira Manasije u centru Despotovca juče je otkriven monumentalni spomenik despotu Stefanu Lazareviću. Spomenik je otvorio ministar vera Radomir Naumov, a u manastirskoj crkvi episkopi braničevski Ignjatije, niški Irinej, vranjski Pahomije i žički Hrizostom služili su Svetu arhijerejsku liturgiju.
Spomenik je delo akademskog vajara Zorana Ivanovića iz Beograda i izliven je u bronzi. Bez postamenta visok je četiri metra i postavljen >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << je na trgu površine 3.500 kvadrata, koji su osmislili profesori i studenti Arhitektonskog fakulteta u Beogradu.
Manastir Manasija prvobitno se zvao Resava i njegov ktitor je despot Stefan Lazarević, sin Svetog cara Lazara i kneginje Milice. Reč je o jednom od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture i pripada Moravskoj školi arhitekture, koja je nastala posle boja na Kosovu.
U petokupolnoj manastirskoj crkvi nalazi se raskošni mozaički pod, kao priprata, i živopis koji spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva, ali je, nažalost, malo očuvan. Još se mogu videti scene velikih praznika Stradanja, čuda i parabola Hristovih, portret despota Stefana na zapadnom zidu, proroci u kupoli i liturgijske starozavetne scene u oltaru. Očuvana je i freska koja prikazuje jevanđeljsku priču o bogatašu i siromašnom Lazaru, koja je svedočanstvo iz života savremenog plemićkog društva srednjovekovne Srbije.
Manasija je bila duhovni, kulturni i politički centar tadašnje despotovine i simbol uređene srpske države, jer je njen ktitor jačao centralnu vlast i brinuo o stvaranju i očuvanju autentične kulture svog naroda. U manastiru je radila čuvena Resavska škola, koja je bila evropski centar za prevođenje i prepisivanje starih knjiga. Manastir je više puta pustošen, paljen i razaran. Sa crkve su Turci skinuli olovni krov, pa je dve trećine fresaka nepovratno uništeno od vlage, a u 18. veku je zapadni deo crkve oštećen zbog eksplozije.
Manastirski kompleks sastoji se od crkve, Resavske škole i tvrđave sa 11 kula.
Jedna od vekovnih enigmi i dobro čuvanih tajni manastira Manasije je to da li se u crkvi nalazi grob ktitora manastira despota Stefana Lazarevića. Donedavno se verovalo da je njegov grob u manastiru Koporin, ali poslednja arheološka istraživanja i rezultati DNK analiza, upoređene sa moštima cara Lazara iz manastira Ravanice, pouzdano su utvrdili da se u jugozapadnom delu crkve nalazi skelet despota Stefana. To je potvrdio i Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, ostaje samo još da Sinod SPC potvrdi da su zemni ostaci despota Stefana u Manasiji.
Despot Stefan je 1403. godine proglasio Beograd svojim glavnim gradom i uveo ga u red važnijih evropskih prestonica. Sa 16 godina njegova majka, kneginja Milica mu je predala državu na upravljanje, a despot Stefan je bio vladar, književnik, vitez, uvažavan na evropskim dvorovima. Ostao je upamćen kao veliki zaštitnik pravoslavlja, ali i kao autor religiozne poeme „Slovo ljubve", jedinstvenog dela srednjovekovne književnosti.
Moravska Sveta gora i izletišta
Do manastira Manasije stiže se autoputem Beograd-Niš i odličnim regionalnim saobraćajnicama iz pravca Ćuprije i Svilajnca od kojih je udaljen 35 kilometara. Pored Manasije u Resavskom kraju treba posetiti sedam manastira pored Velike Morave, koji su nazvani moravska Sveta gora, zatim hidrokompleks Lisine, reku Resavu, Resavsku pećinu, kao i manastire Ravanicu i Sveti Sisoje. Popularna su izletišta Divljakovac i Sisevac, a raritet je naselje Senjski rudnik i sam rudnik sa opremom iz 19. veka, kao i Muzej ugljarstva. Posebne prirodne atrakcije Resavskog kraja su vodopad Prskalo, prašuma Vinatovača i lovište Valkaluce. Nažalost, turistička ponuda je slaba, ali treba biti uporan, jer se u retkim restoranima može probati najbolji sir, kajmak, proja, pogača i rakija, kao i potočna pastrmka i resavsko jagnje, brendovi ovog kraja.
