Izvor: RTS, 04.Jul.2014, 12:18 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Strateške promene u istočnoj Aziji?
Prvi put od uspostavljanja međudržavnih odnosa sa Južnom Korejom, kineski predsednik otputovao je u tu zemlju, prethodno neposetivši svog tradicionalnog saveznika na Korejskom poluostrvu, Severnu Koreju. Analitičari u istočnoj Aziji ocenjuju da je reč o snažnoj poruci Pekinga Pjongjangu da se odrekne svojih nuklearnih ambicija, kao i uvažavanje ekonomske realnosti, jer je Južna Koreja četvrti najveći trgovinski partner Kine.
Predsednik Narodne Republike Kine Si Đinping >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << nalazi se u dvodnevnoj zvaničnoj poseti Južnoj Koreji, gde sa domaćinima razgovora o produbljenju ekonomske saradnje i političko-bezbedsnosnoj situaciji u regionu, sa akcentom na zajednički nastup dve države u odnosu na pitanje severnokorejskog nuklearnog programa.
Mediji u istočnoj Aziji javljaju da su se predsednik Si Đingping i predsednica Južne Koreje Park Gunhje dogovorili da dve države međusobno sarađuju u nastojanju da ubede režim u Pjongjangu da se odrekne razvoja nuklearnog naoružanja. To je prvi put da su se lideri dve zemlje u zajedničkoj izjavi otvoreno izjasnili za "denuklearizaciju" Korejskog poluostrva.
Najveća južnokorejska TV stanica KBS takođe javlja da je kineski lider pozitivno ocenio inicijativu predsednice Park o ujedinjenju Korejskog poluostrva i da su se dve strane saglasile da zajednički prouče problem masovne prisile na prostituciju, odnosno silovanja, koje su japanske okupacione snage sprovodile nad kineskim i korejskim ženama tokom Drugog svetskog rata.
Lideri Kine i Južne Koreje saglasili su se i da tokom ove godine sklope bilateralni ugovor o slobodnoj trgovini koji bi, kako se smatra, mogao da udvostruči već sada značajan obim razmene dve zemlje.
Predsednik Si i predsednica Park razgovarili su čitava dva sata, dvostruko duže nego što je predviđeno protokolom, a to je bio njihov peti susret, pa su mediji u istočnoj Aziji saglasni u oceni da lideri dve moćne svetske ekonomije imaju topao međusobni odnos.
Razlozi približavanja Pekinga i Seula
Poseta kineskog lidera Južnoj Koreji, u istočnoj Aziji se ocenjuje kao istorijska, ili bar, kao snažna politička poruka Demokratskoj Narodnoj Republici Koreji (Severnoj Koreji), jer je ovo prvi put da se jedan kineski predsednik nakon početka svog mandata zaputio u Seul prethodno neposetivši Pjongjang, prestonicu svog tradicionalnog saveznika na Korejskom poluostrvu.
Komentatori u Aziji ocenjuju da se kineski predsednik na takav gest odlučio iz više političkih i ekonomskih razloga. Severna Koreja do sada je imala važnu ulogu u spoljnoj i bezbednosnoj politici Kine kao jedna vrsta amortizera koji ublažava geopolitički i vojni pritisak SAD i njenih saveznika Japana i Republike Koreje na istočni bok Kine.
Međutim, rastuće nuklearne ambicije i prošlogodišnja čistka u kojoj je lider Severne Koreje Kim Džong Un pogubio sopstvenog rođaka koji je bio blizak Pekingu i imao važnu ulogu u trgovini sa Kinom, smatra se, isprovocirali su Peking da promeni svoj pokroviteljski stav prema severnokorejskom režimu i usvoji pragmatičniji pristup prema Korejskom poluostrvu.
Taj pristup uzima u obzir važnu činjenicu da godišnja trgovinska razmena između Kine i Južne Koreje iznosi čak između 220 i 270 milijardi dolara, od čega četvrtinu zauzimaju direktne investicije.
Takođe, poslednjih meseci Kina se nalazi u jednoj vrsti diplomatske izolacije ili defanzive u istočnoj i jugoistočnoj Aziji zbog teritorijalnih sporova sa Japanom, Vijetnamom i Filipinima, koji su ove zemlje gurnuli dublje u vojnopolitički zagrljaj SAD i alarmirali druge manje države regiona da pokušaju da diversifikacijom izvoza umanje ekonomsku zavisnost od Kine.
Jačanje odnosa sa Seulom predstavlja izlazak iz te izolacije, ali i bitan geostrateški potez u cilju slabljenja američkog uticaja u regionu.
Ekonomski čvršće vezujući Seul za sebe i nudeći mu koordinisani politički nastup u kritici japanske vlade zbog njenog odnosa prema zločinima koje je Tokio počinio tokom Drugog svetskog rata, Kina zabija klin razdora u trojni savez SAD, Japana i Južne Koreje.
Pored razgovora sa predsednicom Park, kineski lider ima zakazane i razgovore sa premijerom Čung Hon Vongom, domaćim parlamentarcima i biznismenima, a njegova poseta Južnoj Koreji završava se govorom na Nacionalnom univerzitetu u Seulu.
Političko prestrojavanje na Dalekom istoku?
Kuriozitet je da je neposredno pred posetu predsednika Si Đinpinga Južnoj Koreji u Tokiju doneta odluka o ublažavanju japanskih sankcija Severnoj Koreji, jer je ta država formirala državni komitet koji će raditi na rasvetljavanju činjenica u vezi sa otmicom japanskih državljana, koje su sedamdesetih godina prošlog veka severnokorejski agenti drsko kidnapovali sa obala Japana.
Tokio se nada da će taj komitet, u kojem sada sede najviši politički i vojni zvaničnici Severne Koreje, dati precizne informacije o sudbini nekoliko desetina japanskih državljana koji su nakon otmice korišćeni od strane severnokorejskih tajnih službi kao učitelji japanskog jezika i izvor informacija o političkoj i ekonomskoj situaciji u Japanu.
Tako sada u istočnoj Aziji polako počinju da se naziru obrisi novih političkih odnosa - približavanje tradicionalnih vojnopolitičkih rivala i udaljivanje tradicionalnih saveznika.
Ovo, ipak, ne znači da će Peking u potpunosti okrenuti leđa Severnoj Koreji koja u bitnoj meri vezuje za sebe pažnju preko 70.000 američkih vojnika stacioniranih u Južnoj Koreji i Japanu, kao ni to da će zvanični Tokio sada zbog kooperativnosti Pjongjanga u jednoj sferi odnosa zaboraviti pretnju koju za njega predstavljaju nuklearni arsenal Severne Koreje i teško predvidivo ponašanje tamošnjeg režima.
Otopljavanje odnosa Pekinga i Seula i ublažavanje rascepa između Tokija i Pjongjanga pre treba shvatiti kao jednu vrstu složene poltičke partije šaha u istočnoj Aziji, gde novo otvaranje figura diktira trenutna potreba, odnosno aktuelna bezbednosna i ekonomska situacija.
