Izvor: Politika, 16.Avg.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vandali na Slobodištu
Nepoznate osobe razbile vodenični žrvanj sa natpisom „Hleb i sloboda isto su nama“, na najznačajnijem obeležju pokreta otpora u Kruševcu – svetilištu Slobodište
Kruševac – Jedinstven memorijalni kompleks Slobodište, najznačajnije obeležje pokreta otpora u kruševačkom kraju, sa najvećom pozornicom pod vedrim nebom u Srbiji, osvanulo je prošlog petka sa razbijenim vodeničnim žrvnjem, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << bitnim elementom njegove arhitekture i idejne poruke: „Hleb i sloboda isto su nama". Vodenični žrvanj, koji, po zamisli arhitekte Bogdana Bogdanovića, susreće posetioce na ulazu u svetilište – Dolinu pošte, neko je polomio na šest delova.
Za takvo nedelo, s obzirom na debljinu kamena, opasanog sa dva čeličnaobruča, bio je potreban čekić teži od pet kilograma, ili neki sličan alat. Policijska uprava u Kruševcu se još nije oglasila tim povodom, a glavni inspektor Vlada Ivanović kaže da je u toku intenzivna aktivnost na otkrivanju počinilaca ovog krivičnog dela.
Memorijalni kompleks Slobodište građen je od 1960. do 1965. godine kao jedinstven spomenik od zemlje, kamena i trave,u neposrednoj blizini bivšeg nemačkog koncentracionog logora. Kroz taj logor za vreme Drugog svetskog rata prošlo je više hiljada zatvorenika. U toku rata okupatorska vojska je na tom mestu streljala više od 1.000 rodoljuba. Najteža noć za zatvorenike bila je između 28. i 29. juna 1943. godine, kada su ubijena 324 lica.
Zbog toga je Vidovdan, opet, uzet kao dan najmasovnijeg stradanja, pa se ovde od 1965. godine, svake godine, organizuju Svečanosti slobode, koje imaju poseban ritual, koji počinje paljenjem vatri prometejskih i partizanskih, kazivanjem Povelje „U ime živih", autora Dobrice Ćosića, i niz sadržaja koji se vezuju za najznačajnije elemente kompleksa: Humke palih rodoljuba, Kapiju sunca, Dolinu pošte, Dolinu živih, ispred koje se nalazi sada razbijeni vodenični žrvanj, Veliku pozornicu i Stratište.
Zbog lomljenja vodeničnog žrvnja zgranuti su građani Kruševca.
– Vodenični žrvanj je simbol istorije srpskog naroda, koja je ispunjena stradanjem i patnjom. Neverovatno je šta se dogodilo na Slobodištu. Ubeđen sam da svakoj partiji, svakoj stranci, odgovara da Slobodište živi i da svetu šaljemo poruku sa vodeničnog žrvnja: Hleb i sloboda isto su nama – kaže za „Politiku" Miloš Petrović, poznati srpski književni i pozorišni kritičar i istaknuti član Udruženja književnika Srbije.
Kompleks Slobodište ima prateće objekte, među kojima su kancelarija Narodnog muzeja – Kruševac, koji se stara o ovom jedinstvenom hramu rodoljublja i simbolu neuništivosti života, i mesto za čuvara. Tokom dana o objektu brinu čuvari Narodnog muzeja, dok je obezbeđenje kompleksa od 20,00 sati do jutra – 8,00 povereno agenciji „Sekjuriti". Iako razbijanje vodeničnog žrvnja pod okriljem noći nije moglo da se dogodi u tišini, vandali, ili fašisti, nisu primećeni na mestu gde se slave život i sloboda. Očekuje se i reakcija Narodnog muzeja – Kruševac.
R. Stanković
[objavljeno: 17/08/2008]
