Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 25.Sep.2011, 15:26   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Spomenici iz 17. veka čekaju postavku

ZRENJANIN -

Dok se u nekadašnjem amfiteatru Narodnog muzeja u Zrenjaninu priprema stalna postavka poljoprivrednih mašina, na tom prostoru, uz zid, decenijama već leži dvadesetak nadgrobnih spomenika, koji su tu doneti s ciljem da budu lapidarijum.

Na zaboravljenu ideju nekadašnje istoričarke umetnosti zrenjaninskog muzeja Vukice Popović, podsetio je danas profesor istorije Filip Krčmar, mladi istraživač u tom muzeju.

Ukazujući na razbacane >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << kamene spomenike, Krčmar podseća i na veliki diskontinuitet u izučavanju gradske istorije i nedostatak dokumenata, čemu je doprineo veliki požar 1807. godine, a svakako i premeštanje važnih istorijskih izvora u Peštu, Novi Sada i druge gradove, što otežava posao istoričarima u Zrenjaninu.

Utoliko je veći značaj otkivanja dvadesetak različitih nadgrobnih srpskih spomenika, među kojima je i ostatak grobnice monahinje Jelisavete, iz 1638. godine, sa krstom i uklesanim natpisom "Sija grobnica monahinje Jelisavete".

Pored ostalih, tu je i spomenik bečkerečkog protopopa Petra iz 1677. godine.

Prema zapisu Milana Jeftića, objavljenom u monografiji "Petrovgrad" 1938. godine pod naslovom "Srpski grobovi iz 17. veka", do značajnog otkrića došlo je prilikom kopanja temelja i podruma za kuću dr Dragoljuba Nestotova tridesetih godina prošloga veka, kada je na dubini od oko 60 santimetara pronađeno staro bečkerečkog groblje, u samom centru grada.

Tu su nađene i tri velike nadgrobne ploče od kamena sa natpisima, protopopu Petru bečkerečkom, monahinji Jelisaveti i ploča sa prezimenom Subota.

"Ploče su položene prema istoku, isto kao i one tri ploče, iz istog veka, koje se nalaze pored crkve sv. Uspenija u Svetosavkoj ulici" zapisao je Jeftić u monografiji "Petrovgrad".

Sve tri ploče su pisane neobično lepim slovima predvukovske ćirilice.

"U ono doba nisu se dizali spomenici, već su se na grob polagale ploče sa natpisima. Takva ploča, nad grobom jednog od Vojnovića, 'kneza užičkog', rođaka cara Dušana, i danas postoji u manastiru Savina, u Boki Kotorskoj", zapisano je u monografiji "Petrovgrad". Istraživanje o kamenim kulturno-istorijskim spomenicima nastavila je pre tri-četiri decenije Vukica Popović, kada su, najverovatnije, kameni spomenici sa pravoslavnih zrenjaninskih grobalja stigli u dvorište gradskog muzeja.

"Kolekciji tih spomenika je odavno mesto u Narodnom muzeju. Srećom, kamen je neuništiv, pa se nadam da će se jednog dana steći uslovi za postavku u muzeju", rekla je za Tanjug kustos Mileva Šijaković.

Direktor Božidar Vorgić smatra da nadrogbnim spomenicima nije mesto u muzeju.

"Ne znam tačno kad su spomenici doneti na prostor koji sada pripremamo za muzej poljoprivrednih mašina, ali smatram da bi nekadašnji amfiteatar trebalo preurediti za kulturna dešavanja, kao što je bilo 'Zrenjaninsko leto' a to ne ide uz lapidarijum na tom prostoru" kazao je Vorgić.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...