Izvor: Politika, 18.Nov.2009, 23:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Porodici Past vraćen spomenik
Nadgrobni spomenik Karlu Pastu, gradonačelniku Vršca od 1861. do 1862. i od 1868. do 1872. godine, demontiran je pre više od četiri decenije i prenet u Izbište, gde su od njega napravili obeležje izginulima u NOR-u
Vršac – Ponovnim postavljanjem nadgrobnog spomenika Karlu Pastu, čoveku koji je u dva navrata bio gradonačelnik Vršca (1861–1862. i 1868–1872), ispravljena je nepravda koja je više od četiri decenije stajala kao mrlja na savesti >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << grada.
Naime, uspomenu na 56 rodoljuba iz sela Izbište izginulih u Drugom svetskom ratu, među kojima su i narodni heroji Žarko Zrenjanin i Anđa Ranković (prva supruga Aleksandra Rankovića), do prošle godine čuvao je spomenik koji je, odlukom vlasti, 1966. demontiran sa grobnice u kojoj je počivao Karl Past. Sa grandioznog obeliska od crnog mermera, teškog tri tone, sastrugana su sva originalna obeležja, zatim su uklesana imena Izbištanaca poginulih u NOR-u, a na vrh spomenika je postavljena petokraka.
– Pre četiri godine, predsedniku opštine Jovici Zarkuli pismom na srpskom jeziku, pisanim ćirilicom, obratio se Egon Past, iz Minhena, unuk nekadašnjeg vršačkog gradonačelnika Karla Pasta, koji je, izloživši čitav slučaj sa spomenikom njegovog dede, zamolio da se iznađe mogućnost da se učinjena nepravda ispravi. Meni je, kao tadašnjem opštinskom načelniku, predsednik Zarkula poverio da učinim sve kako bi se molbi porodice Past izašlo u susret – kaže za naš list Dragoljub Brankov, autor upravo objavljene monografije „Izbištanica", u kojoj opisuje i ovaj nesvakidašnji slučaj.
Usledilo je organizovanje javne rasprave u Izbištu, i meštani ovog sela su se izjasnili da se napravi novi spomenik rodoljubima iz ovog sela, poginulim u Drugom svetskom ratu.
Osvećenju novog spomenika u seoskom parku, čiju je izradu finansirala opština, ali i porodica Past, juna prošle godine prisustvovao je i Julije Past, praunuk nekadašnjeg vršačkog gradonačelnika. Tom prilikom je dogovoreno da se mermerni obelisk vrati odakle je 1966. uzet, a da se na ploči uklešu imena svih upokojenih članova ove porodice i da se u ovdašnju porodičnu grobnicu prenesu zemni ostaci i onih koji su, od završetka rata naovamo, preminuli u Nemačkoj.
Tako je ovih dana ispunjen i poslednji deo želje koju je Egon Past izneo u pismu ondašnjem predsedniku opštine Jovici Zarkuli: na novoj lokaciji katoličkog groblja uzdiže se spomenik Karlu Pastu i ostalim članovima njegove porodice, koja je ostavila dubok trag u istoriji Vršca.
Jovica Danilović
[objavljeno: 19/11/2009]
