Izvor: B92, 13.Mar.2017, 09:35 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Grad koji se usudio da se suprotstavi velikom Rimu
Ako pitate prosečnog Italijana za Norbu, verovatno će vam reći da nikada nije čuo za taj nekada živahan latinski grad, smešten pedesetak kilometara južno od Rima.
Smešten na rubu litice planinskog lanca Lepini, u regiji Lacio, Norba, odnosno njene ruševine, jedan je od najbolje očuvanih primera gradskog planiranja u poslednjih nekoliko stotina godina.
Njegov položaj je gotovo neprobojan, okružen zidom izgrađenim od krečnjačkih stena, sa samo jednim načinom >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << ulaska i izlaska iz grada. Mesto nadgleda nekadašnju močvaru inficiranu malarijom, čije je isušivanje naredio Musolini 1930-ih.
Položaj grada bio je savršen za nadgledanje zaliva, uočavanje gusarskih brodova i neprijateljskih snaga, uključujući i one iz obližnjeg Rima. Nekoliko stražarskih kula koje i danas postoje, verno podsećaju na slavnu prošlost grada.
Prema mitu, džinovski ljudi poznatiji kao Kiklopi, podizali su ogromne stene kojima su izgradili zid koji okružuje 38 hektara širok poligon na kojem se smestio grad. Ovi blokovi od tamnosivog krečnjaka izdržali su test vremena, preživeli brojne pljačke, zemljotrese i poplave. U periodu kada je močvarom vladala malarija, mnogi stanovnici ovog područja su zaklon potražili unutar antičkih zidina Norbe.
U ruševine može da se uđe kroz glavni ulaz Porta Mađore, gde vam se grad pruža kao na dlanu. Gomile kamenja koji predstavljaju osnove nekadašnjih domova, prodavnica i ostatke 13 metara visokog tornja danas su obrasle u zelenilo, a od poznatih termi ostale su samo duboke jame bez vode.
Pre nekoliko hiljada godina, nakon što je pobegao iz Troje u plamenu, junak Eneja zaustavio se na obližnjoj obali, a njegovi i potomci njegovih sledbenika učestvovali su u izgradnji grada. Do 5. veka pre nove ere ovo područje je nastanila latinska kolonija čiji su stanovnici profitirali od strateškog položaja grada.
Stanovnici latinske kolonije Norbe odbili su da se poklone velikom Rimskom Carstvu. Udruživši snage sa još tridesetak lokalnih plemena, formirali su Latinski savez, konfederaciju koja im je garantovala zaštitu u regionu. Ova grupa sukobila se s Rimom početkom 5. veka pre nove ere, u jednoj od mnogih bitaka između zaraćenih strana.
Nekoliko vekova kasnije, stanovnici Norbe našli su se na gubitničkoj strani prvog građanskog rata u Rimu. Mesecima su se borili protiv nemilosrdnog rimskog generala Sula koji je tražio da se Rim iz republike vrati na diktaturu. Kada je postalo jasno da je nada izgubljena, stanovnici Norbe odlučili su da će radije umreti nego pasti u ruke neprijatelja. Zapalili su svoje kuće i odlučili da počine samoubistvo tako što će biti živi spaljeni. U potrazi za skrivenim zlatom i dragim kamenjem, Rimljani su ostali razočarani, ne nalazeći ništa osim pepela.
Danas samo stablo hrasta čuva od pada u provaliju. Umesto važnog istorijskog lokaliteta, Norba je postala popularno mesto gde avanturisti dolaze sa opremom za paraglajding kako bi skočili s ruševina hrama i klizili iznad Tirenskog mora. Nekada smrtonosna močvara, ispod litice na kojoj se nalazio grad, postala je plodna plantaža kivija s koje dolaze neki od najsočnijih primeraka ovog voća.
