Izvor: Politika, Tanjug, 22.Maj.2009, 00:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Sinod protiv Artemija

„Crkvena vlada” je od „umoljavanja” vladike raško-prizrenskog stigla do poništavanja njegovih odluka. – Razmimoilaženja oko obnove svetinja na Kosmetu

Džozef Bajden je juče posetio manastir Visoki Dečani – za vladiku raško-prizrenskog Artemija, potpredsednik SAD time je želeo da „potvrdi nasilno otkidanje dela teritorije države Srbije”, za Sveti arhijerejski Sabor Srpske pravoslavne crkve poseta je „gest dobre volje”.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Politika <<
Suprotstavljena mišljenja episkopa Artemija i najvišeg crkvenog tela uslovila su da Sabor poništi odluku vladike da ne da blagoslov američkom potpredsedniku za posetu manastiru Visoki Dečani, što je i objavljeno na zvaničnom sajtu SPC-a kao „vanredno” saopštenje.

Jovan Janjić, novinar nedeljnika NIN i poznavalac crkvenih prilika, smatra da, uprkos odjeku koji ovaj slučaj ima u javnosti, nije u pitanju sukob koji može ugroziti SPC već različit pristup problemu.

– Sigurno je da i Sinod i nadležni episkop Artemije žele najbolje Crkvi kojoj pripadaju i kojoj služe. Razlika je u pristupu rešavanju problema na Kosovu i Metohiji, odnosno shvatanju da li se može daljim popuštanjem postići cilj, a to je da se obezbedi adekvatna zaštita srpskih svetinja na Kosmetu – kaže Janjić.

Nesuglasice između episkopa raško-prizrenskog, Svetog arhijerejskog sinoda i saborskih odbora za Kosovo i Metohiju i za obnovu pravoslavnih hramova traju već nekoliko godina. Sinod je, u nekoliko navrata, „obustavljao” odluke vladike Artemija i umoljavao ga da odustane od njih. Tako je decembra 2004. godine, kada je episkop raško-prizrenski podneo tužbu Međunarodnom sudu pravde u Strazburu protiv četiri zemlje članice NATO-a „zbog štete nanete pravoslavnim svetinjama na Kosovu”, Sinod predložio da se tužba protiv Italije, Francuske, Nemačke i Velike Britanije obustavi, što je na kraju i učinjeno.

Razilaženja su nastala i oko potpisivanja Memoranduma o razumevanju o dogovorenim opštim principima za obnovu objekata SPC, marta 2005. godine, koji su potpisali patrijarh Pavle, predstavnik Ministarstva kulture, omladine i sporta, Privremenih institucija samouprave na Kosovu i predstavnik Unmika. Crkve i pravoslavne svetinje uništene ili oštećene u pogromu marta 2004. godine trebalo bi da se obnavljaju po tom dokumentu, a poslovi „će biti preduzeti novcem koji će obezbediti PIS-u ili bilo koji drugi donator”. Vladika Artemije od početka je bio protiv Memoranduma, protiveći se da „svetinje obnavljaju oni koji su ih rušili”, i smatrajući da se obnovom po principima memoranduma rizikuje da srpske svetinje budu izgubljene i otuđene. Kako je episkop Artemije uporno odbijao da primi obnovljene svetinje, Sinod je preuzeo na sebe tu ulogu, što je dovelo do novih nesporazuma oko nadležnosti između „crkvene vlade” i nadležnog eparhijskog arhijereja.

Kada je vladika Artemije odbio da primi kao obnovljene svetinje koje je Sinod primio kao takve septembra prošle godine, ističući da su one „u vlasništvu eparhije” i da se obnavljaju bez njene dozvole, to je izazvalo oštru reakciju vladike bihaćko-petrovačkog Hrizostoma, predsednika sinodske Komisije za prijem obnovljenih svetinja. Vladika Hrizostom, u pismima koje je episkop raško-prizrenski dostavio „na sud javnosti”, optužio je vladiku Artemija da se po ko zna koji put „neprimereno oglašava” po pitanju obnove svetinja, da su one vlasništvo SPC, kao i da njegovo protivljenje da snage KPS čuvaju srpske svetinje predstavlja „insistiranje na ratnoj opciji”.

Jedan od zahteva vladike Artemija, da se odobri formiranje stručne komisije koja bi, pre prijema, ocenila kako je obavljena obnova, naišao je na podršku Sabora i odlukom najvišeg crkvenog tela od novembra prošle godine takva komisija je i oformljena. U pismu Sinodu i svim arhijerejima, nešto manje od mesec dana pre početka prolećnog, majskog zasedanja Sabora, vladika Artemije obaveštava da je Komisija završila svoj rad i utvrdila „brojne nepravilnosti” u obnovi. Episkop raško-prizrenski, u tom pismu, takođe, traži da Sabor bude upoznat sa njihovim nalazima, ali, kako su tvrdili nezvanični izvori, mogućnost da se to i desi i da izveštaj bude uvršćen na dnevni red ovogodišnjeg Sabora bili su mali.

J. Beoković

---------------------------------------------------------------

Od verbalnog do fizičkog sukoba

Nadležnosti u upravljanju eparhijom raško-prizrenskom dovele su i do sukoba vladike Artemija i vikarnog episkopa lipljanskog Teodosija, kojeg je vladika Artemije u avgustu 2008. godine čak i smenio, tvrdeći da mu se njegov vikarni episkop „suprotstavlja u najvažnijim pitanjima u radu Eparhije, pre svega u vezi sa obnovom crkvama i manastira na Kosovu”. Kada je episkop raško-prizrenski sa svojim sekretarom, ocem Simeonom, otišao u Dečane da preda rešenje o smeni igumana manastira, episkopa Teodosija i protosinđela Save (Janjića) došlo je i do nemilih scena i koškanja, u kojem je povređen otac Simeon. I ova odluka episkopa raško-prizrenskog naišla je na neodobravanje Sinoda i zahtev da se „obustave svi sporovi vezani za nedavna zbivanja u manastiru Visoki Dečani i sve odluke s tim u vezi”, a takvu odluku Sinoda Sabor je potvrdio, nakon čega je episkop lipljanski ostao na svojoj funkciji.

----------------------------------------------------------

Hronologija sukoba vladike Artemija i „crkvene vlade”

Decembar 2004: Eparhija raško-prizrenska podnela tužbu Međunarodnom sudu pravde u Strazburu protiv četiri zemlje članice NATO-a zbog štete nanete pravoslavnim svetinjama na Kosmetu; Sinod zatražio od vladike Artemija da tužbu „obustavi”.

Maj 2005: Potpisivanje Memoranduma po kojem bi trebalo da se obnavljaju crkve i svetinje uništene i oštećene u martovskom pogromu 2004. godine; vladika Artemije se protivio da se potpisuje sporazum sa privremenim kosovskim institucijama.

Avgust 2008: Vladika Artemije smenjuje svog vikarnog episkopa Teodosija i protosinđela Savu, Sinod traži obustavljanje takvih odluka, ali, pre toga, nesporazumi kulminiraju sukobom u manastiru Visoki Dečani tokom koga je lakše povređen sekretar episkopa raško-prizrenskog otac Simeon.

Septembar 2008: Sinod obavlja prijem obnovljenih svetinja na Kosmetu; vladika Artemije ne želi da ih primi kao obnovljene ističući da su radovi nedovršeni.

Januar 2009: Na zvaničnom sajtu Eparhije raško-prizrenske objavljena dva pisma episkopa bihaćko-petrovačkog Hrizostoma, inače predsednika sinodske komisije za prijem obnovljenih svetinja, da vladika Artemije protivljenjem da KPS obezbeđuje srpske svetinje insistira na ratnoj opciji i da se neprimereno oglašava o pitanju obnove svetinja.

April 2009: vladika Artemije upućuje Sinodu i svim arhijerejima pismo u kojem traži da se Saboru predstavi izveštaj stručne komisije koja je utvrdila brojne nepravilnosti u obnovi.

Maj 2009: Sabor poništava odluku episkopa raško-prizrenskog da ne da blagoslov Džozefu Bajdenu za posetu manastiru Visoki Dečani.

[objavljeno: 22/05/2009]

Nastavak na Politika...