Izvor: Vesti-online.com, 18.Okt.2012, 13:00   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vrginmost

Srpskoj varoši Vrginmost na Kordunu konačno je vraćeno njeno pravo ime. Gvozd, kako su to mesto i opštinu nakon Oluje, proteravši starosedeoce i naselivši je Hrvatima iz Bosne, nazvali izvršioci Tuđmanove volje, otišao je u istorijsku ropotarnicu odakle je i izvučen.

Milka Ljubičić

Table, putokazi i pečati s tim nesrećnim nazivom završili su ili će završiti u kontejnerima. Možda ih Zagreb reciklira i upotrebi za obnovljive izvore energije. Za obnovu >> Pročitaj celu vest na sajtu Vesti-online.com << srpskog etničkog korupsa, nažalost, više nema nikakvih izgleda.

Zašto je tvorcima nove hrvatske države smetalo ime Vrginmost (a nije ni Beču, ni Pešti, pa čak ni Pavelićevoj NDH), inače dato po čoveku koji se prezivao Vrga i koji je premostio obližnju rečicu Trepču?

Iako u nazivu Vrginmost nema ništa srpsko (osim nacionalnosti onog neimara koja nigde nije bila posebno isticana), on je sve vreme u svesti zvaničnika u Zagrebu - svejedno bili oni austro ili jugomonarhisti, komunisti, nacionalisti ili demokrate - bio sinonim za Srbe.

Zato je opštini u kojoj je pre rata devedesetih godina živelo čak 95 odsto Srba, valjalo promeniti ne samo naziv mesta, već preimenovati i sve njene ulice. I "vaskrsnuti" Milu Budaka, ideologa ustaškog pokreta i ministra u vladi NDH, kako bi se svaki srpski povratnik, dok prolazi kroz varoš, setio lika i dela tog zločinca zahvaljući kome su, pored ostalih zlikovaca, u onolikoj meri stradali Srbi iz opštine Vrginmost za vreme Drugog svetskog rata.

A prema poimeničnom popisu žrtava, u ondašnjem kotaru Vrginmost ustaše su ubile 6.510 Srba i 105 Roma. Sa tog područja u ratu 1941-1945. stradalo je ukupno 10.181 Srba, više od trećine broja stanovnika pre rata.

Među tim stradalnicima je i oko 700 žitelja sela Čemernica, Pješčanica, Crevarska Strana, Batinova Kosa, Bukovica koji su poveravali u proglas NDH da će, ako se pokatoliče, sačuvati živote. Oni su, kako to, kad god mu se ukaže prilika, podseća Slavko Goldštajn, dobrovoljno otišli na pokrštavanje u glinsku pravoslavnu crkvu. I tamo bili poklani!

Bezmalo pet decenija nakon toga Vrginmost je uspeo da se koliko-toliko revitalizuje. Prema popisu iz 1991. godine, opština je imala 16.599 stanovnika u 40 naselja. Dvadeset godina kasnije, u državi čiji su projekat etničkog čišćenja nagradili Berlin i Brisel preporučenim članstvom u EU, u opštini Vrginmost popisano je svega 3.008 žitelja.

Srpski povratnici, uglavnom babe i dede su u većini, ima ih oko 2.000 i tu su uglavnom došli da umru.

Baš kao u novom romanu Mirka Demića "Po(v)ratnički rekvijem" koji se bavi aktuelnom svakodnevicom Kordunu susedne regije Banije (prekrštene u Babaniju) čiji su žitelji, rastrgnuti između Hrvatske i Srbije (prekrštenih u Komšiliju i Susjedstan) svesni da za njih ne postoji sutra.

Šta hoću da kažem? Vrginmostu su vratili naziv onda kada Vrginmosta više nema. Umro je zavičaj mnogih poznatih Srba. Na primer, Ognjeslava Utješenovića Ostrožinskog, političara i književnika, jednog od najznačajnijih Srba u Habzburškoj monarhiji 19. veka, onog koji je u Beču inicirao štamanje dela Vuka Stefanovića Karadžića. Iz opštine Vrginmost je i Rade Malobabić, osuđen na smrt u Solunskom procesu zbog navodnog učešća u planiranju atentata na Aleksandra Karađorđevića.

 

Iz tog je kraja i general Pavle Jakšić, sorbonski student, jedan od osnivača srpskog Instituta za fiziku... I mnogi drugi, naravno.

Za ono malo srpske gerijatrije koja se danas u Vrginmostu "vodi" kao živa, gotovo da je svejedno da li će umreti u Gvozdu ili Vrginmostu.

Možda im je važnije da ih u međuvremenu neko zaštiti od maltretiranja lokalne šumarije, od koje će, kao u Vojniću, morati da traže dozvolu da bi na obližnoj Petrovoj gori brali vrganje.

Nastavak na Vesti-online.com...