Izvor: Press, 10.Nov.2014, 18:08   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Srbija sutra obeležava Dan primirja

Srbija sutra obeležava Dan primirja kada je kapitulacijom Nemačke 1918. godine okončan Prvi svetski rat.
Kapitulacija je potpisana u železničkom vagonu u francuskom mestu Kompijenj, 11. novembra 1918. godine u 11 časova.

Tokom Prvog svetskog rata, koji je započeo napadom Austrougarske na Srbiju nepovratno je, između ostalog i zahvaljujući žilavom otporu Srba, preoblikovana karta Evrope. >> Pročitaj celu vest na sajtu Press << Proboj Solunskog fronta, koji su izveli Srbi, doveo je do postupnog raspada Austrougarske i kapitulacije Nemačke, čime je, do tada najrazorniji rat, svetskih razmera, konačno završen.

Nedvosmislena namera vlasti u Beču, što je bilo bez ikavog zazora naglašavano, bila je da se Srbija potpuno uništi, ali je žilav otpor, mudro državno vođstvo kao i svesna žrtva čitave nacije doveo da velike pobede.

Austrougarska je vojne operacije protiv Srbije započela polovinom avgusta 1914. vrlo samouvereno, ali su potpune pobede Srba u bitkama na Ceru (avgust 1914.) i Kolubari (decembar 1914.) iznenadile tada čitav svet.

Kada se oktobra 1915. dogodila zajednička masivna ofanziva Austrougarske, Nemačke i Bugarske na Srbiju, uslediće, nakon žilavog otpora, postupno odstupanje srpske vojske i državnog vođstva preko Stare Srbije, odnosno Kosova i Metohije, i planinskih vrleti i divljina današnje Albanije i Crne Gore, do obala Jadrana i Jonskog mora.

Iako strahovito proređena, srpska vojska se postupno oporavila, većinom na Krfu i u zaleđu Solunskog fronta, odakle će nakon više pokušaja polovinom septembra 1918. probiti Solunski front.

Kao posledica velikih srpskih pobeda, Bugarska je kapitulirala poslednjih dana septembara, a Austro-Ugarska prvih dana novembra 1918. godine, da bi potom 11. novembra 1918. u Kompijenju, kapitulirala i Nemačka. Taj čin označio je kraj najvećeg i najrazornijeg rata koji je svet do tada video.

Srbija je u tom ratu izgubila 1.248.136 stanovnika, odnosno 28 odsto. U stvarnosti taj procenat je mnogo veći kada se imaju u vidu državni okviri Srbije od pre Balkanskih ratova, koji su, prosto i po sastavu stanovništva, izneli „na svojim leđima” čitav taj rat, uz bitnu pomoć desetina hiljada Srba dobrovoljaca sa prostora negdašnje Austro-Ugarske.

Pobede srpske vojske krunisane su odlukama Srba iz do tada neoslobođenih krajeva da se prisajedine Srbiji, tako se Vojvodina prisajedinila Srbiji 25. novembra 1918. (Srem dan ranije), a Crna Gora 26. novembra, usledilo je potom proglašenje ujedinjenja 1. decembra 1918. kada je regent Aleksandar Karađorđević, u palati Krsmanović na Terazijama u Beogradu, proglasio stvaranje Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca.

Prema memorandumu Delegacije Kraljevine SHS na mirovnoj konferenciji u Parizu, Srbija je od jula 1914. do oktobra 1915. mobilisala više od 707.000 ljudi odnosno 24 odsto ukupnog stanovništva. Bilo je to 40 odsto ukupnog broja muškog stanovništva, daleko više nego bilo koja zaraćena zemlja.

Ukupno, zaraćene strane u Prvom svetskom ratu u kojem je učestvovalo 36 država, na tri kontinenta, Evropi, Aziji i Africi, mobilisale su oko 70 miliona vojnika, a poginulo je ili stradalo na drugi način probližno 20 miliona. Srpske žrtve za ukupnu pobedu saveznika u tom ratu bile su, u poređenju sa drugima, nemerljive.

Kao posledica Prvog svetskog rata nestalo je nekoliko velikih imperija koje su, na ovaj ili onaj način vekovima postojale - Austrougarska, Turska, Rusija, Nemačka, a nastao je niz novih nacionalnih država, među kojima i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

Dan primirja u svim pobedničkim zemljama svečano se obeležava još od 1919. što je i kod nas bio slučaj do Drugog svetskog rata.

Narodna skupština Srbije krajem 2011. godine usvojila je izmene Zakona o državnim i drugim praznicima kojim je predviđeno da se Dan primirja posebno obeležava i da obavezno bude neradan dan.

Nastavak na Press...