Izvor: Politika, 04.Avg.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Spiskovi su tačni
Da li slučajno ili ne, ali baš na Petrovdan, kada je 1992. pod komandom Nasera Orića počinjen jedan od najtežih pokolja nad Srbima srebreničkog kraja, imali smo priliku da u "Politici" pročitamo napis gospodina Bogdana Ivaniševića (istraživača za područje bivše Jugoslavije u organizaciji Human Rights Watch) posvećen presudi Naseru Oriću i našim srpskim zabludama kad je reč o Tribunalu. Pošto sam od zločina na Petrovdan 1992. upoznat sa mnogim zbivanja u tom kraju, ali i pomenut >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u članku "Mit o tribunalu protiv Srba", dužan sam da iznesem svoje mišljenje, kao i činjenice koje pomenutom autoru nisu poznate ili ih je namerno izostavio.
Prvo želim da razjasnimo dilemu o broju srpskih žrtava tog kraja. Ja sam dao oba pomenuta podatka. U knjizi "Hronika našeg groblja" navedeno je oko 1000 imena, a brojka koju je citirao portparol DSS objavljena je u skromnoj prigodnoj publikaciji: "Knjiga mrtvih Srba, postradali 1992–1995". Zbir sa više od 1000 imena, kao što je u knjizi navedeno, odnosi se na razdoblje od prvih muslimanskih zločina na Đurđevdan 1992. do marta-aprila 1994. godine (a rat je trajao još godinu i po) i to samo na područja opština Srebrenica i Bratunac i mali deo opštine Vlasenica (Milići i nekoliko okolnih sela).
Druga publikacija, kao što je takođe u uvodnom tekstu rečeno, sa 3.262 imena odnosi se na ceo ratni period i na celu teritoriju koju je kontrolisala Osma operativna grupa (od 1. januara 1995. godine 28. divizija) Armije BiH pod komandom N. Orića. (Izuzev 344 žrtve Hadžića čija su tela iz Sarajeva preneta na bratunačko groblje.) Znači, Naser Orić snosi komandnu, ali i neposrednu (jer je i sam učestvovao u napadima na mnoga srpska sela) odgovornost za sva ubijena lica srpske nacionalnosti ovog kraja. Poznato je da ovakve spiskove najpažljivije proveravaju ubice ne bi li našli nekog živog i osporili valjanost spiska, a time i dokazali da nisu baš sve poubijali. Na žalost Srba, oba spiska su tačna.
Drugi slučaj je selo Kravica i napad na Božić 1993. godine. To nije napad u kome je u istom danu bilo najviše srpskih žrtava u opštinama Bratunac ili Srebrenica (podsetimo se ponovo Petrovdana 1992. ili 24-26. septembra i stradanja meštana sela Podravanja, Rogosija i Površinskog kopa rudnika boksita Braćan, odnosno napada 14. decembra iste godine i stradanja Srba u selima Loznička Rijeka, Bjelovac, Sikirić, odnosno žrtava Skelana 16. januara 1993).
Prilikom napada na mesnu zajednicu Kravica najviše žrtava je bilo u selima Šiljkovići (14), Ježestica (17) i Kravica (15), ukupno 46. Nekako u ovo vreme prošle godine i gospođa F. Artman, tada portparol Tužilaštva, navela je brojke koje pominje i autor članka "Mit o Tribunalu protiv Srba", ali on se poziva na g. Čaka Sudetića.
Gospođa Artman je pomenula i mene i osporila moje tvrdnje iznete u "Hronici našeg groblja". Nedavno se tim osporavanjima, pored Artmanove i Sudetića, pojavio i neki novi svedok, Mirsad Tokača. O čemu je reč?
U navedenim selima su poubijani meštani. Ni u jednom od tih sela na Božić 1993. nije bilo vojnika, pa ni civila-boraca iz nekog drugog mesta. U odnosu na ukupan broj stanovnika, samo je mali broj meštana, nešto više od 200 muškaraca, bio naoružan jer su pokušali da odbrane svoje porodice, decu i roditelje, ali i svoju imovinu (u mesnoj zajednici Kravica živelo je oko 2.000 lica srpske nacionalnosti).
Pred muslimanskom silom od oko 3.000 napadača nisu uspeli. Stradali su zajedno i branioci i oni koje su branili.
Tačno je da su više izginuli meštani branioci nego branjeni meštani. Uzrok je jasan. Napad na Kravicu očekivao se otkako su muslimani 24. decembra 1992. god. u Glogovi prekinuli saobraćajnicu Bratunac–Kravica. Od tada je počela tiha evakuacija dece, žena, bolesnih i starijih osoba iz kravičkog kraja. Otpor malobrojne odbrane usporio je na Božić napredovanje Naserovih hordi i omogućio preostalim meštanima da se i oni spasu i izvuku iz svojih kuća. Zato je ubijeno znatno manje "civila" nego "vojnika".
Ovde se postavlja za svaki, a pogotovo za građanski rat, značajno pravno i moralno pitanje: da li su ljudi koji brane svoje selo, porodice i imovinu, i koje samo zato što se brane nazivamo vojnicima, legitiman cilj napadača (pitanje postavljamo zato što je N. Orić oslobođen odgovornosti za ubistvo tih Srba, kao i za ubistva ostalih branilaca srpskih sela)? Da li bi bilo časnije da su branioci srpskih sela pobegli od svojih rođaka kao što su to učinili u Srebrenici Naserovi borci jula 1995. godine?
Treće pitanje se tiče objašnjenja i pravdanja blage presude izrečene Oriću. Nisam očekivao ni potkrepljeniju tužbu ni neku oštriju kaznu. To bi uzdrmalo, u slučaju Srebrenice, mnogo toga, pa i tužbe protiv više desetina Srba.
"Presuda Oriću utvrdila je da su se u većem broju slučajeva ubistva, okrutno postupanje i uništavanje srpske imovine u okolini Srebrenice zaista desili". Ali, po "ključnim nalazima" iz presude, za to su krivi izgladneli civili koji su samovoljno išli u te napade. Ovo je jedna od desetak krupnih obmana lansiranih tokom rata u BiH.
(Sutra: Krivica manja od Fišerove)
Rukovodilac Centra za istraživanje zločina nad srpskim narodom
Milivoje Ivanišević
[objavljeno: 04.08.2006.]
