Izvor: Politika, 06.Apr.2008, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Proslava 160 godina Srpskog vojvodstva
Obeležava se 160 godina od Majske skupštine u Sremskim Karlovcima (1848), na kojoj je proglašena samostalnost Vojvodine od Beča i Pešte, a ove godine je i devet decenija od ujedinjenja sa maticom Srbijom
Sremski Karlovci – U nekadašnjoj srpskoj Atini obavljaju se intenzivne pripreme za obeležavanje 160 godina od Majske skupštine, održane početkom maja 1848. u ovom gradu-muzeju, kada je, podsetimo, proglašeno Srpsko vojvodstvo Vojvodina. Predsednik opštine >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Sremski Karlovci Milenko Filipović kaže tim povodom za „Politiku" da je rad na koncepciji obeležavanja rođendana Vojvodine još u toku, a predviđeno je da svečanosti traju od 5. do 8. maja. U obeležavanju ovog značajnog datuma učestvovaće i druge vojvođanske opštine, a centralni događaj biće svečana akademija, uz niz pratećih manifestacija.
Izvršno veće Vojvodine je na više načina uključeno u obeležavanje istorijskog događaja, a kako za naš list otkriva predsednik Bojan Pajtić, već je doneta odluka da se iz pokrajinske budžetske rezerve za predstojeće aktivnosti povodom značajnog datuma (Majska skupština je održana 13. maja), izdvoji 11 miliona dinara.
Zanimljivo je da se ove godine poklapaju dva ključna jubileja za postojanje i opstanak Vojvodine. Uz pomenuti, reč je i o 90. godišnjici održavanja Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca, Šokaca i ostalih Slovena iz Banata, Bačke i Baranje, održanoj u Novom Sadu 25. novembra (po novom kalendaru) 1918, kada je doneta odluka o prisajedinjenju Kraljevini Srbiji. Ubrzo su sličnu odluku doneli i Sremci.
– Skup 1918. bio je završni čin dugotrajne i mukotrpne borbe srpskog naroda u Vojvodini za slobodu i nacionalnu ravnopravnost, u koju je ugrađen ogroman broj ljudskih žrtava i prolazak kroz do tada neviđeni teror i genocid – kaže za naš list istoričar Žarko Dimić.A upravo klica ujedinjenih težnji da se organizovano izrazi nacionalna pripadnost srpskog naroda i želja za autonomijom u tadašnjoj Austrijskoj carevini i samostalnošću u odnosu na Beč i Peštu – predstavljala je Majska skupština u Sremskim Karlovcima.
Sabor je sazvao mitropolit Josif Rajačić, a u okviru proglašenog Srpskog vojvodstva, našle su se oblasti Bačke, Baranje, Srema i Banata. Za vojvodu je izabran austrijski pukovnik srpske nacionalnosti Stevan Šupljikac, a dotadašnja Mitropolija proglašena je Patrijaršijom. Titulu patrijarha poneo je upravo Josif Rajačić koji je u istoriji srpskog naroda, posebno preko Dunava i Save, ostavio duboke tragove. Poznat i po tome što je u svojstvu srpskog patrijarha po pravoslavnom običaju ustoličio na hrvatski presto bana Josipa Jelačića, Rajačić nije bio samo duhovni, nego i politički i vojni vođa Srba, a pomagao je i u prosvetnom razvoju. U vreme dok je bio karlovački mitropolit, otvoren je veliki broj srpskih škola, kao i patrijaršijska biblioteka i štamparija.
Istorijski naziv za Vojvodinu do 1860. godine (kada je priključeno Ugarskoj) bio je Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat, a austrijski car Franjo Josif Prvi je nosio titulu Veliki vojvoda Vojvodstva Srbije. Zadržao je i posle 1860, a nju je poneo i njegov naslednik car Karlo Prvi sve do 1918, kada se habzburško carstvo raspalo.
Srpsko vojvodstvo Vojvodina, uporedo sa autonomijom dobilo je i „Ustav za Vojvodinu Srpsku". Kao svoje, preuzelo je državne simbole Kneževine Srbije i, prema članu 12 „Ustava za Vojvodinu Srpsku", za službenu zastavu uzelo srpsku narodnu crveno-plavo-belu trobojku i, kao svoj, grb Kneževine Srbije.
– Te, 1848. godine, nije se vodila samo bitka između jednog malog i većinskog naroda, već i protiv politike neravnopravnosti i stavljanja malih naroda u položaj obespravljene „verske skupine". Pouke i dostignuća ove epohe, uprkos svemu, odoleli su iskušenjima vremena – zaključuje istoričar Žarko Dimić.
Slavoljub Živković
[objavljeno: 07/04/2008]
