Izvor: Politika, 03.Dec.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Igra lopova i žandara
Režim sportske ishrane u antičko doba zasnivao se na posebnim dijetama u kojima su biljke, posebno pečurke, čiji su ekstrakti danas poznati stimulansi, bile važan sastojak.
Istim putem išli su i pioniri evropskog sporta u 19. veku, ali tada su na Stari kontinent već stigli novi stimulansi, kao što su kofein ili kokain, koji su bar privremeno otklanjali umor, povećavali koncentraciju i – donosili pobede. Izdržljivost se takođe povećavala strihininom i alkoholom zahvaljujući kojem >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je i nastala reč doping.
Naime, Zulu ratnici su se pripremali za bitke uz alkoholno piće, "dop". Pravilo se od kore grožđa, nama poznate vrste rakije grapa. Holanđani su mislili da je to razlog neustrašivosti i izdržljivosti njihovih protivnika, pa su i sami počeli da se "dopinguju" ne samo pred bitke, već i pred razna sportska takmičenja...
Sirova jaja i alkohol
Tada je to bilo uobičajeno i dozvoljeno. Tako je olimpijski pobednik u maratonu 1904. godine Tomas Hiks tokom trke koristio sirova jaja i alkohol, a sve je to nadogradio injekcijom strihinina, koji u maloj dozi nije poguban...
Čak je i jedan od najvećih sportista svih vremena Finac Pavo Nurmi upotrebljavao doping, koristeći u ishrani iste travke i pečurke kao antički olimpijci – saznalo se iz njegovih dnevnika. Mada je Svetska atletska federacija još 1928. godine zabranila korišćenje stimulativnih sredstava, tek je smrt Jensena na igrama u Rimu prodrmala lidere svetskog sporta.
Obdukcijom je utvrđeno da se nesrećni Danac uoči trke predozirao amfetaminom. Tada je shvaćeno da su napredak farmakologije krajem prve polovine 20. veka (Olimpijada u Berlinu 1936 godine, otkriveno je docnije, bila je u znaku psihostimulansa) i proizvodnja sintetičkih hormona ozbiljno ugrozili sport. Ako ne rezultate, onda ideju o fer-igri i proklamovano načelo o zaštiti zdravlja sportista.
Lista zabranjenih sredstava utvrđena je prvi put tek uoči Olimpijskih igara u Minhenu 1972. godine i tada počinje igra žandara i lopova koja traje i danas i čiji je kraj, uprkos ujedinjenju sveta (kako sportskih organizacija na čelu s Međunarodnim olimpijskim komitetom i Svetskom antidoping agencijom, tako i vladama gotovo svih zemalja), teško naslutiti.
Period kada su vlade istočnih zemalja bile inicijatori i organizatori "naučnog pristupa" sportu, odnosno sistematskog dopingovanja, kako bi kroz rezultate sportista dokazale da je njihova ideologija bolja, a zapadni svet je korak u postizanju vrhunskih rezultata održavao prepuštanjem privatnoj inicijativi, završen je. Ipak, stimulativna sredstva koriste se i dalje, a dodatni podsticaj dopingomaniji dala je profesionalizacija celokupnog sporta i broj onih koji su spremni da prekrše sportske pa čak i krivične zakone rizikujući ne samo sportsku karijeru, već i odlazak u zatvor (sve više zemalja krivičnim zakonima zabranjuje doping) ne opada.
Profit ispred slave
Istina, procenat pozitivnih na antidoping kontrolama, čiji je broj sve veći, i dalje je mali, gotovo beznačajan u odnosu na ukupan broj sportista, ali činjenica je da je broj kontrolisanih sportista i dalje beznačajan u odnosu na opštu sportsku populaciju.
Profit je danas osnovni pokretač dopinga, a ne slava kao nekad. Njime se rukovode ne samo sportisti i treneri, već i hemičari i farmakolozi koji proizvodnjom novih sintetičkih stimulativnih sredstava zadaju velike muke inspektorima Svetske antidoping agencije. Tako je THG, zbog kojeg je nedavno "najbrža žena sveta" i najuspešnija atletičarka na olimpijskim igrama Merion Džons ostala bez svih rezultata i pregršti medalja, osvojenih u poslednjih sedam godina, otkriven slučajno zahvaljujući anonimnoj dojavi...
Koliko je danas na tržištu steroida i drugih stimulativnih sredstava koje postojeći testovi ne otkrivaju – ne može se ni naslutiti, a ljubitelji sporta s pravom se pitaju da li su njihovi heroji čisti.
Igra lopova i žandara u sportu se nastavlja...
[objavljeno: ]
