Izvor: Politika, 04.Jan.2012, 10:59 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Gorostasi nad rekama kao svedoci istorije
Na izložbi „Mostovi Beograda”, otvorenoj u Knez Mihailovoj ulici, sugrađani imaju priliku da „proputuju” kroz najzanimljivije detalje povezane sa ovim građevinama
Sava i Dunav teku, mostovi se menjaju – od najstarije prestoničke ćuprije puštene u rad još 1884. godine za železnički saobraćaj do njegovog najmlađeg „potomka”, novog gorostasa nad špicem Ade Ciganlije. Prelazima preko reka inspirisana >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je izložba „Mostovi Beograda” koja će biti otvorena do 22. januara. Na osam trostranih panoa, postavljenih na uglu Zmaj Jovine i Knez Mihailove ulice, sugrađani imaju priliku da pogledaju fotografije i prouče istorijat ovih objekata.
Uz njihov razvoj oslikan je i istorijski kontekst i stasavanje glavnog grada u periodu od gotovo jednog i po veka, od kada je infrastruktura počela intenzivnije da se spušta na savske i dunavske obale. Mostovi su posvedočili o raznim epohama i događajima, od trenutaka kada je prestonica još bila klasična varoš koja se polako širila ispod zidina Kalemegdana do vremena kada je postala evropska metropola.
Ratovi, smene dinastija, režima i vladara, brojna razaranja, ali i obnove, bezbroj poznatih ličnosti, ali i običnih građana koji su preko njih prešli neki su od najboljih pokazatelja šta je sve povezano u priči o ovim građevinama. Možda najbolji primer za to je gotovo zaboravljeni Most kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića, srušen u Aprilskom ratu 1941. godine. U posleratnom periodu ovde je nikao novi kolos pod nazivom Most bratstva i jedinstva, da bi potom konačno bio „prekršten” u Brankov most po pesniku Branku Radičeviću.
Posetioci izložbe na glavnoj „štrafti” mogu da se podsete i „biografije” poznatog Pančevca (posleratni naziv bio je Most Crvene armije), gde se pre nacističke okupacije nalazio Most kralja Petra Drugog. Više od sedam decenija ostao je jedini prelaz preko Dunava, koji očekuje detaljna rekonstrukcija.
Drugi deo izložbe posvećen je prelazima novije generacije iz perioda socijalizma, uglavnom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog veka, poput „Gazele” ili Novog železničkog mosta. U odeljku posvećenom Mostu na Adi prikazane su i najupečatljivije fotografije nastale u toku gradnje ovog objekta. Izložene su i skice prelaza koji je na istom mestu, na vrhu Ade Ciganlije, trebalo da se nađe prema projektu koji je izradio Đorđe Kovaljevski još 1923. godine.
– Ideja izložbe je da se predstave istorijske prilike, razvoj i urbanizacija grada kroz izgradnju mostova, uz ukazivanje i na njihovu simboličnu ulogu spajanja ljudi i kultura – ističe Danica Jovović-Prodanović, direktorka Muzeja grada Beograda, organizatora izložbe.
Autor postavke je viši kustos ovog muzeja, istoričar Darko Ćirić, a za dizajn je zadužen Ivan Benusi. Fotografije su ustupili i opština Čukarica i novinska agencija Tanjug, dok je pokrovitelj grad Beograd.
------------------------------------------------------------
Prvenac dva puta rušen i obnavljan
Prvi prestonički most otvoren je 20. avgusta 1884. za vladavine tada novoproglašenog kralja Milana Obrenovića. Podmirivao je potrebe železnice, a dva puta je rušen i obnavljan. Najpre je do njegovog uništenja došlo u Prvom svetskom ratu, da bi bio ponovo osposobljen 1919. godine. Drugi put minirale su ga jugoslovenske trupe, kako bi usporile prelaz Hitlerovih okupatora u Aprilskom ratu 1941. Obnovljen je zahvaljujući ratnoj reparaciji i do 1979. bio je jedini železnički most u prestonici.
N. B.
objavljeno: 04.01.2012.
