Izvor: Blic, 02.Nov.2009, 06:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dan oslobođenja
Svakako značajan dan u istoriji grada Beograda je 20. oktobar. Tog dana su jedinice Crvene armije sa partizanskim jedinicama oslobodile prestonicu Srbije od nemačkih fašista. Tokom fašističke okupacije u Beogradu je što od bombardovanja, što na raznim stratištima, po nekim procenama, stradalo oko 80.000 srpskih rodoljuba, antifašista i nevinih žrtava. To je bila cena koju je srpska prestonica platila zbog četvorogodišnje fašističke okupacije i parola "Bolje rat nego pakt, bolje grob >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << nego rob”. Samo u Srbiji fašisti su svojim kaznenim ekspedicijama odredili kvotu od sto Srba za jednog ubijenog nemačkog vojnika i 50 Srba za jednog ranjenog. Verovatno zbog toga, Broz i nije naređivao izvođenje oružanih operacija u rodnom Zagorju, već u Šumadiji.
I Prvi svetski rat sa svojim užasima nije mimoišao Srbiju i njen glavni grad. Herojska odbrana srpske prestonice i govor majora Dragutina Gavrilovića zadivili su svet. Kada su srpske trupe u nezaustavljivom pobedonosnom pohodu oslobodile Beograd 1. novembra 1918. godine, posle trogodišnje okupacije dočekali su ih razdragani građani, ali i desetine hiljada grobova. Nažalost, godinama se zbog ideoloških razloga glorifikovao i slavio samo 20. oktobar kao dan oslobođenja, a 1. novembar je bivao zaboravljen.
Ali šta su četiri ili tri godine okupacije spram tri i po veka ropstva. Kada se neki datum uzima kao datum oslobođenja jednoga grada, svakako treba dobro odmeriti koliko je trajalo ropstvo, broj žrtava i ostale istorijske okolnosti i činjenice. A činjenice kažu da je turski sultan Sulejman Veličanstveni osvojio Beograd, tada pod ugarskom vlašću, 28. avgusta 1521. godine. Mnogo ranije, padom Smedereva 1459. Turci su konačno osvojili Srbiju. Do 3. aprila 1867. kada je Ali Riza Paša, poslednji beogradski muhavis, na Kalemegdanu predao ključeve grada Mihailu Obrenoviću, pod zidinama Beograda stradalo je i nabijeno na kolje na desetine hiljada znanih i neznanih Srba. Tek 1878. na Berlinskom kongresu, zauzimanjem zapadnih sila Srbija dobija nezavisnost, turska zastava konačno je skinuta sa Kalemegdanske tvrđave. Nažalost, sem kratkog pasusa u istorijskim udžbenicima, ovaj dan oslobođenja ne obeležava se na drugi način. Možda zato što je Mihailo Obrenović bio dovoljno veliki patriota, ali nedovoljno ideološki blizak potonjim oslobodiocima. Ali pošto nije bio član partije, već knez Srbije, normalno je da se spomenik knezu oslobodiocu nazove Spomenik kod konja, a datum oslobođenja zaboravi.
