Izvor: Politika, 20.Feb.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zavičaj zasijao u Kremlju
Gordana Perazić, „ruska kneginja”, vratila je u Paštroviće svoje slavne pretke
Reževići – Tiha, veoma energična, ozbiljna sa stalnim smeškom na licu, decenijama je povezivala Ruse sa Crnogorcima. Kao što su to činili stolećima njeni preci. Godinama već radi nešto i za svoju dušu, ali i šire za rod svoj. Gordana Perazić, „ruska kneginja”, poznati turistički radnik, uspešno je privela kraju neobičnu, i plemenitu misiju. Uglavnom njenom >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << zaslugom, u Reževiće, lep deo paštrovske obale nad kojima stražari drevni istoimeni manastir koji je podigao 1226. godine Stevan Prvovenčani, trajno se „nastanio” dr Božidar Perazić. Lični lekar kralja Nikole, jedan od utemeljivača medicine u Crnoj Gori, upravnik bolnice „Danilo Prvi” na Cetinju, prijatelj dinastije Karađorđević. Prvo su iz Beograda preneti njegovi zemni ostaci u grobnicu pored manastira Reževići, a onda je otkrivena bista poznatog lekara, rad vajara Slobodana Popovića iz Leskovca.
Stigla je Gordana iz Beograda u Paštroviće i na proslavu 150. godišnjice postojanja škole u Reževićima. Tom prilikom je gradonačelnik Budve otkrio spomen-ploču na zidu drevne zgrade arhimandritu Dimitriju Peraziću. Inicijator drugog „povratka” među svoje plemenike duhovnika, dobrotvora, graditelja i vizionara, bila je opet odvažna dama nemirnog duha, koja decenijama uporno traga za detaljima iz burnog života svojih slavnih predaka. Onih koji su imali tesne veze sa Rusijom, pre svih.
– Dogodilo se to odavno u Kremlju. Dok sam s velikom grupom turista posmatrala tu nenadmašnu riznicu pravoslavlja, pred očima su mi „pukli” moji Paštrovići. Perazića Do, manastir Reževići, Katun. I moji slavni preci. I tada sam donela odluku da ih vratim u zavičaj, priča Gordana.
Više od deset godina tragala je za fotografijom arhimandrita Dimitrija Perazića (1784-1865), koji je pune 42 godine proveo u Rusiji kao vojni sveštenik u službi ruskog cara Aleksandra Prvog. Bio je ovaj vrli Paštrović arhimandrit nemanjićkog manastira Reževići i njegov ktitor, iguman manastira Krupe, sagradio je školu u rodnom kraju, radio na jačanju rusko-crnogorskih veza. Ruski slikar Aleksandar Lazavoj uradio je portret arhimandrita Dimitrija. Slika je osveštana u Moskovskoj patrijaršiji, a Rusko ministarstvo inostranih dela je dalo odobrenje da portret krene za Crnu Goru. I Dimitrije Perazić se vratio u zavičaj i večno se smestio u manastiru Reževići.
U Gordaninoj „režiji” stigao je konačno i drugi važni Perazić u svoj zavičaj. Dr Božidar (1863-1954) je doktorirao u Beču, živeo u Konstantinopolju i na Cetinju razvijao medicinsku službu kneževine Crne Gore. Umro je u Beogradu a njegova poslednja želja je bila da večno počiva u Reževićima.
– Pribavila sam silnu dokumentaciju, prepisku dr Božidara sa sinovima i kćerkama kralja Nikole, samim kraljem i ostalim uglednicima tog vremena. Fotografiju mi je dala Ksenija Vučinić, supruga njegovog unuka, i tako je nastao portret. Uradio ga je leskovački slikar Rade Stanojević, priča Gordana.
Portret je predat galeriji Spomen-doma Reževići, nekadašnjoj školi koju je osnovao arhimandrit Dimitrije. Portret dr Perazića Gordana je odnela u bolnicu „Danilo Prvi” na Cetinju u spomen na njegove cetinjske dane. A portret drugog slavnog Perazića, arhimandrita Dimitrija stigao je i u Praskvicu, najstariji manastir u Paštrovićima, kojeg je Gordana predala nastojniku jeromonahu Dimitriju Lakiću, u prisustvu ruskog ambasadora u Crnoj Gori Gerasimova i njegove supruge.
– Genetski kod mojih predaka je proradio u Rusiji, koja je moja druga domovina. Dala sam sebe u gradnju novih mostova prijateljstva dva naroda, pomalo opravdala i prezime koje ponosno nosim. U planu su još neki projekti vezani za Moskvu i Sankt Peterburg, za ostale Paštroviće koji su tamo ostavili traga, kaže Gordana Perazić.
„Kneginja turizma” kako su je odavno nazvali ruski mediji, odrasla je uz ruski jezik, Puškina, Tolstoja, Jesenjina... Kao iskusni turistički vodič u „Jugotursu” od 1983. dovela je u Jugoslaviju više od 30.000 Rusa. Pre pet godina Carski savet Rusije za očuvanje i jačanje istorijsko-kulturnih veza dva naroda dodelio joj je titulu „ruske kneginje”.
Savo Gregović
[objavljeno: 21/02/2008]
