Izvor: Politika, 04.Jul.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vratili se i ljudi i dabrovi
Više od šezdeset godina u Šipovu čekaju da podignu spomenik na mestu Bare, u samom centru grada, na kome je, za samo sedam dana, u septembru 1941. godine, na najsvirepiji način, ubijeno 526 Srba janjskog kraja
Šipovo – Mirko Šain tek je nedavno podigao spomenik svojima u Đumezlijama kod Šipova. Njih desetoro skončalo je, i to na najstrašnijim mukama, još o Ilindanu 1941. kada je ustaška kama delila pravdu i dolinom reke Plive. Desetoro seljana, Mirkovih najbližih, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << stradalo je od ruke komšija, pripadnika ustaških jedinica tadašnjeg jajačkog sreza... Šezdesetak godina ovaj penzionisani poštar je čekao neka bolja vremena kako bi se odužio svojima.
Šezdesetak godina čekaju i u Šipovu da podignu spomenik na mestu Bare u samom centru grada na kome je, za samo sedam dana, u septembru 1941. na najsvirepiji način ubijeno 526 Srba janjskog kraja.
– Godinama i desetljećima se to zataškavalo. Ponekad se o ovom zločinu i pričalo. Ali, onako usput. Niko i nikada nije smogao snage da javno prozbori o golgoti srpskog naroda ovog kraja kome su glave došle hercegovačke i ustaše iz Jajca. Na Bare su dovođeni nedužni ljudi iz okolnih sela. Naivno su verovali ustaškim obećanjima. I skončavali pod ustaškim noževima i maljevima, kako su to, uostalom, radili i na drugim mestima – priča Milorad Ćirko, načelnik opštine Šipovo.
U rodnom kraju Sime Šolaje, legendarnog Titovog proletera, pričaju danas i o Marinku Nišiću, nekadašnjem predsedniku opštine, valjda prvom i jedinom u bivšoj Jugoslaviji koji je tu dužnost obavljao, a da nije bio član Saveza komunista. Niko ne zna kako je to ovom čoveku, koji je podizanjem brojnih objekata i te kako zadužio Šipovo, pošlo za rukom. I ne samo to.
– Marinko je svojim vezama, ali iznad svega svojom čestitošću i dokazanim rodoljubljem, uspeo da nagovori određene ljude u maršalovom okruženju i u Šipovo dovede druga Tita. Njegov boravak u našoj sredini sigurno je najznačajniji događaj u pedesetak godina života u Titovoj Jugoslaviji – ističe profesor Simo Kačar.
– Meštani Šipova ponose se i dolascima patrijarha Pavla. Kad god bi postojalo makar malo vremena, Njegova svetost bi krenula put grada na pet reka. Patrijarh Pavle je pet puta bio naš gost. Voleo je doći u Šipovo. Posebno u manastir Glogovac. Uvek je znao ceniti to što su Šipovljani i u doba komunizma bili uz crkvu te što su iz ovog kraja dvojica vladika, četrdesetak monaha, i na desetine drugih sveštenih lica. Boravci patrijarha u Šipovu za nas su istorijski. Bili su i ostali za pamćenje – nastavlja načelnik Ćirko.
Poslednji rat, i u ovom kraju, ostavio je svoje krvave tragove, ruševine i zgarišta. Sto deset srpskih boraca i jedanaest civilnih žrtava poginulo je na braniku Republike Srpske... U šipovskoj opštini za vreme rata je porušeno ili oštećeno gotovo tri hiljade stanova, opljačkano svih desetak preduzeća, uništen celokupan stočni fond...
– Nema ko nije prolazio šipovskim krajem. Eto samo u našem hotelu bile su komande čak pet vojski. Odmah na početku rata, komande jedinica Jugoslovenske narodne armije i Teritorijalne odbrane. Kasnije štabovi Vojske Republike Srpske, a, nakon okupacije, i Hrvatskog vijeća odbrane. Posle rata u hotelu je bila smeštena komanda Sfora – podseća načelnik opštine.
– U posleratnu obnovu Šipova utrošeno je više od trideset miliona konvertibilnih maraka. Da toga nije bilo ni povratka ne bi bilo. Zahvaljujući tim sredstvima u Šipovo se iz izbeglištva vratilo gotovo devedeset odsto njegovih predratnih stanovnika. Među njima i nemali broj Bošnjaka. Šipovo je zbog svega toga proglašeno prvim „otvorenim gradom” u BiH – zaključuje Milorad Ćirko.
--------------------------------------------------------------------------
Izglodali stabla i podigli brane
Pre godinu dana rečicu Sokočnicu naselilo je pet porodica dabrova koje je Šipovu donirala nemačka vlada. Ovo područje je i pre stotinu godina bilo stanište ovih glodara. Tada ih je, kažu lovci, iskorenila nekakva bolest.
Dabrovi su se veoma dobro prilagodili novoj životnoj sredini. Već su izglodali stabla i podigli brane na Sokočnici. Bez obzira na to što retko kada dolaze u kontakt sa ljudima, privlače pažnju mnogih koji satima čekaju da ih vide.
Slaviša Sabljić
[objavljeno: 05/07/2008.]
