Izvor: Glas javnosti, 30.Dec.2008, 07:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Džinovi od drveća
Stari javorolisni platan, čiju razgranatu krošnju površine 1.885 metara kvadratnih danas podupire 17 metalnih stubova, posađen je tokom izgradnje Konaka kneza Miloša Obrenovića i nastanka Topčiderskog parka. Predanje kaže da je na uređenju parka radio jedan francuski baštovan, koji je, ne znajući gde da posadi sadnice platana, upitao kneza šta će s njima, a knez je kratko odgovorio: „Metni u ovu krečanu pred dvorcem“. Baštovan je poslušao, te je platan, zahvaljujući krečani, >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << dostigao takve dimenzije da je već 1881. godine dobio prve podupirače za grane. Ovo je, priča Hranislav Milanović, autor nedavno objavljene monografije „Zaštićena prirodna bogatstva Beograda- Zapis 2008“, po svemu sudeći samo priča, jer u to vreme u Beogradu nije bilo sadnica platana. U prilično revnosno vođenoj dokumentaciji piše da je, tek 1866. godine u Beču kupljeno 350 sadnica platana, od kojih je deo istog proleća zasađen u parku. Platan kod „Miloševog konaka“ zaštićen je 1979. godine, a po lepoti i dimenzijama jedan je od najvećih i najlepših u Evropi. O njemu je još u drugoj polovini 19. veka poznati putopisac Feliks Kanic pisao: „Širinom svoje krošnje nadmašuje ga samo čuveni platan grofa Goce kod Dubrovnika...“
Platan u Miloševom konaku, jedno je od najstarijih beogradskih stabala koje je našlo svoje mesto u monografiji, u kojoj su, po prvi put, sabrana zaštićena prirodna dobra Beograda i okoline. Hranislav Milanović objašnjava da je knjiga podeljena u pet poglavlja, koja obuhvataju pojedinačna stabla, prostorne celine, geološko nasleđe, predele izuzetnih odlika i jedan rezervat prirode. Prvom oblašću obuhvaćeno je 49 spomenika prirode u Gradskom parku u Zemunu i izletištu Jozića koliba kraj Obrenovca, u okviru poglavlja o prostornim celinama obrađene su Banjička šuma, Botanička bašta, Akademski i Pionirski park, u trećem poglavlju autor se bavio Senonskim sprudom „Mašin majdan“ u Topčideru i sprudovima na Kalemegdanu i na Tašmajdanu. Posebno mesto u monografiji zauzimaju Veliko ratno ostrvo, Kosmaj, Avala i rezervat prirode - Obedska bara.
- Ova knjiga je izuzetno značajna za Beograd, jer se pojavljuje 59 godina nakon stavljanja pod zaštitu prvog prirodnog dobra u Beogradu - četiri primerka himalajskog bora u Temišvarskoj 23. Tokom života jednog prirodnog dobra neumitno se menjaju uslovi njegovog staništa, a samo od nas zavisi koliko dugo takva stabla možemo negovati. Neka od njih odumiru prirodnim putem, neka bivaju trajno uništena ili zaboravljena - priča Milanović, ne propustivši da napomene da je za izlazak monografije najzaslužniji prethodni Sekretar sekretarijata za zaštitu prirode, Branislav Božović.
Govoreći o prirodnim dobrima Beograda, Hranislav Milanović iz JKP „Zelenilo Beograd“, podseća i na 130 godina staro stablo atlaskog kedra zaštićeno 2001. godine, koje se nalazi u dvorištu porodice Milunović.
- Prema njihovom svedočenju, zasadio ga je 1880. godine Josif Pančić lično. Nekada se na toj površini nalazio vinograd, sa pomoćnim zgradama. Stablo je visoko 14,70 metara, a prečnik krošnje je 11 metara. Takođe, među starim drvećem Beograda izdvaja se i hrast lužnjak na Velikom Kalemegdanu, uz Savsko šetalište, naspram francuske ambasade. Posađen je 1935. godine u spomen Luja Bartua, francuskog ministra inostranih poslova, velikog prijatelja Srbije, koji je ubijen u atentatu u Marseju zajedno sa kraljem Aleksandrom. Stablo je visoko 19 metara, a obim krošnje mu je 2,86 metara- priča Milanović.
