Izvor: Politika, 09.Apr.2015, 22:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Podmlađen vojnik
Spomenik ibarskim junacima u Prvom svetskom ratu, u dolini Ibra kod sela Cerja obnovili su, u poslednji čas, stručnjaci i saradnici kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture
Kraljevo – Na litici iznad Ibra, u selu Cerju, a na sredokraći puta između Kraljeva i Raške već osam i po decenija „stražari“ srpski ratnik. Betonska statua srpskog vojnika od tri i po metra nalazi se na vertikalnoj kamenoj uzvisini iznad reke. Vojnik je okrenut tako da motri prema >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << magistralnom putu pa decenijama podseća prolaznike na junaštvo ibarskih ratnika u dva balkanska i Prvom svetskom ratu. Uostalom, na kamenoj ploči ispod spomenika i piše: „Ibarskim junacima palim za kralja i otadžbinu 1912–1918”.
Međutim, ovaj neobični „stražar“ umalo nije stradao, utvrđeno je u poslednjem momentu da jedva stoji na nogama pa su ga brže-bolje „podmladili“ saradnici i stručnjaci kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture.
Signal da je spomenik u veoma rđavom stanju najpre su uočili saradnici pomenutog Zavoda Raško Simović, inače kajakaš i alpinista koji se verao tim predelima i arhitekta Milica Tanasijević. Stoga su njih dvoje alarmirali nadležne i, uz potrebne saglasnosti, najpre obnovili već izbledela slova ispod spomenika.– Uz pomoć užadi spustili smo se do kamene ploče koja je oko 40 metara iznad reke pa smo specijalnom farbom obnovili slova. Tada smo, a bilo je to 2013. godine, još detaljnije utvrdili da je spomenik na više mesta napukao, da mu preti urušavanje – kaže Simović.
Taj signal ozbiljno su shvatili stručnjaci Zavoda, slikar-restaurator Dušan Jovanović je sačinio projekat restauracije.– Spomenik je zbog tereta vremena, ljudskog nemara, kasnijeg rata i zemljotresa napukao preko struka, duž glave... Na statui vojnika čak i od kuršuma nedostajali su delovi bluze, delovi puške, ašovčeta, nije bilo jedne epolete... Najviše su urušavanju, usled prodora vode i leda tokom zime, pretile pomenute pukotine pa je saniranje moralo hitno da se obavi. To smo nedavno i okončali zahvaljujući i pomoći u novcu od oko 1,4 miliona dinara, koje je izdvojilo Ministarstvo za rad zapošljavanje i boračka pitanja – kaže Dušan Jovanović, koji je i direktor Zavoda za zaštitu spomenika u Kraljevu.
Obnova je, inače, obavljena starom tehnikom „ispranog kulira“, tj. betonskom masom sačinjenom od tačno određene granulacije kamena. Zatvaranje pukotina, nove epolete, „krpljenje“ bluze, „popravku“ puške i ašova... obavio je vajar Vladimir Jablanović, a kameni postament je učvrstio majstor Viobran Krstić.
Inače, ovaj spomenik, kako je objasnila Lidija Crnčanin, istoričar umetnosti su 1930. godine podigli inženjeri i radnici tadašnjeg, državnog tehničkog preduzeća „Labor“ iz Beograda. Oni su radili na rekonstrukciji druma Kraljevo–Raška i izgradnji pruge kroz Ibarsku klisuru prema Skoplju. Tim radovima su rukovodili inženjeri Vlada Starčić i Aleksandar Acković, pa se veruje da je njihova, posebno Ackovićeva i ideja i realizacija podizanja i spomenika srpskim junacima iz doline Ibra.
Miroljub Dugalić
objavljeno: 10.04.2015.
