Izvor: Politika, 26.Jun.2010, 01:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Za život bez naglih promena
Ogromna većina starih želi da zadrži sopstveni način života i uobičajeno okruženje
Međugeneracijski jaz kao i polna i regionalna neravnopravnost u okviru populacije starih ukazuju da su potrebne duboke promene kako bi se obezbedila ekonomska sigurnost starih i poboljšao njihov socijalni položaj.
Te promene su: rodno izjednačavanje uslova penzionisanja, podizanje starosne granice za odlazak u penziju >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << , doživotno učenje, uključivanje većeg broja siromašnih starih osoba u programe socijalne pomoći ili uvođenje socijalne penzije, afirmacija štednje, promovisanje životnog osiguranja i dobrovoljnog penzionog osiguranja, podsticanje radne aktivnosti zdravih starih ljudi itd.
Od lokalne samouprave se očekuje da doprinese bržem i efikasnijem suzbijanju siromaštva starih. I to, najpre obezbeđivanjem sredstava za rad narodnih kuhinja i isplatom jednokratne novčane pomoći radi saniranja vanrednih kriznih situacija siromašnih starih lica. Na lokalnom nivou moguće je sprovoditi i mere kao što su odobravanje odgovarajućih olakšica pri plaćanju komunalnih usluga, grejanja i korišćenja prevoza za stare, uvođenje poreskih olakšica za staračka domaćinstva, organizovanje građanske solidarnosti i davanje podrške razvoju različitih vidova samopomoći.
Sigurnijoj starosti doprinosi i forsiranje porodičnog okruženja, odnosno život u sopstvenom domaćinstvu ako nemaju porodicu ili se njeni članovi, iz različitih razloga, ne mogu okupiti. Na ovaj način se zadovoljava niz potreba starih osoba. Naime, više istraživanja je pokazalo da najviše mesta u hijerarhiji životnih vrednosti ljudi starijih od 65 godina zauzimaju porodični život, održavanje dobrih veza sa decom, pružanje pomoći i usluga deci, kao i život bez naglih promena. Istraživanja su pokazala da ogromna većina starih želi da živi u sopstvenom domaćinstvu i da što duže zadrži sopstveni način života i uobičajeno okruženje.
Nezavisno od toga da li ova opcija podrazumeva samostalan život, život s partnerom, sa decom ili, pak, sa osobom koja nije član porodice, ona pored zadovoljavanja odgovarajućeg sistema vrednosti, omogućava postizanje psihičke stabilnosti, zadovoljenje emotivnih potreba, ostvarivanje mreže socijalnih kontakata, autonomije i identiteta u trećem i četvrtom dobu života. Ne samo da je bolje psihičko i emotivno, već i zdravstveno stanje starih osoba koje žive u kući, u poređenju sa osobama istog kliničkog statusa i godina života koje žive u bilo kojoj formi institucionalnog okruženja.
Realnost u Srbiji je, međutim, da nemali broj porodica živi u siromaštvu ili na granici siromaštva. Otuda je neophodna podela brige za stara lica između porodice i zdravstvenog i socijalnog sektora društva. U tom smislu, realizacija ove opcije podrazumeva: prvo, promociju dobrih strana života u višegeneracijskoj porodici; drugo, pomoć porodici sa starom osobom; treće, organizovanje porodičnog smeštaja starih koji nemaju mogućnosti da žive u svojoj porodici; četvrto, pružanje podrške i pomoći starim osobama stvaranjem mreže klubova za stare (u Srbiji ih ima samo u trideset četiri opštine); peto, otvaranje alternativnih oblika stanovanja za stare, kao što su zaštićeno stanovanje, zajednica stanovanja i seoska kuća.
Nedavno snimanje situacije pokazuje inače da u 46 opština u Srbiji (bez Kosova i Metohije) ne postoji organizovan oblik pomoći u kući koji je namenjen starim ljudima. Štaviše, u usluge pomoći u kući uključeno je samo 0,73 odsto starijih od 65 godina.
*Institut društvenih nauka, Beograd
Mirjana Rašević
objavljeno: 26/06/2010
