Izvor: Politika, 24.Dec.2010, 10:27 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Oficir koji je prepešačio sve planine Srbije
Kandidat za Ginisovu knjigu rekorda, danas poznat kao foto Aca, bio je jedan od najboljih poznavalaca teritorije SFRJ
Oficir i topograf. Planinar od detinjstva, a rođen u Ohridu. Danas poznat kao foto Aca. Duž staza Jastrepca, Radana i Sokolovice kojima krstari, o kojima piše i čije lepote slika od kad je otišao u penziju.
– Čitanje karata je zanat koji sam stekao služeći u Školi rezervnih oficira >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u Bileći, ali nikad ne bih bio priznati topograf da nisam izgarao da otkrivam planinske staze. Danonoćno sam pokušavao da ih sve stavim u svoju ličnu kartu… – kaže Aleksandar Sandre Petkoski.
– A gde god kreneš, dodaje, to je karta.
Posle Vojne akademije i Visoke vojno političke škole u Beogradu, službovao je i u garnizonima Sarajeva, Valjeva, Pirota, Niša, Peći… Više puta je odlikovan najvišim priznanjima. Svoje znanje i nemir, u penziji iskazuje u saradnji sa planinarima a, obilazeći turistička mesta, počeo je dodatno da zarađuje fotografišući turiste u Đavoljoj Varoši, Kuršumlijskoj i Prolom Banji, Caričinom Gradu, Pločniku… Tako je otkrio i Filipa Šarića iz Batajnice, kao najmlađeg planinara koji je sa nepunih pet godina prešao stazu zdravlja od Prolom banje do đavolje Varoši.
A onda je počeo da piše mini kartografske turističke priručnike, potkrepljene profesionalnim fotografijama, koji su dobro došli u upoznavanju manje poznatih krajeva.
Topličku oblast izabrao je, kaže, kao kolevku i riznicu istorijskih događaja. Još su Rimljani ovde ispitivali tople vode, odakle i naziv, a Vizantija sagradila utvrđenje Caričin Grad, sedište Justinijana u 6. veku naše ere. Najinspirativnije je, tvrdi Petkoski, što je pre formiranja Raške, Stevan Nemanja stolovao u Kuršumliji, srcu Toplica, zbog čega taj grad naziva praprestonicom srpske države. Podseća i da je sedište kneza Lazara u Kruševcu i da je iz Rasine i Toplice vojska krenula u Boj na Kosovu. Kod nalazišta Pločnik, pre Boja, došlo je do sukoba Lazareve i Muratove vojske, podseća.
– Stazom zdravlja do Vidikovca Koste Pećanca, Grebenom Sokolovice kroz šumu, pored Žutog krša, stiže se do prevoja Šareno drvo gde se nalazi lovište Sokolovica. Otkrio sam da je tu Miloševa voda. Sa tog mesta sa kog se vidi ceo planinski prevoj Merdare, sve do Gazimestana, Miloš Obilić je dižući čašu crvenog vina izrekao zakletvu da će ubiti Murata, turskog vezira i vojskovođu. To je učinio iako se sumnjalo da on može da izda srpsku vojsku, pa legenda kaže da je na turskom dvoru od tada uveden običaj da nijedan stranac ne sme da pristupi bilo kom sultanu a da ga dva čuvara ne drže za ruke…
Dalje stazom nalazi se ogromna stena na vrhu koje je uklesana kamena stolica, odakle pogled puca na sve strane sveta i sve planine Južne Srbije i Kosova. Odatle je verovatno Kosta Pećanac rukovodio, u Prvom svetskom ratu, Topličkim ustankom, podignutim zbog odluke Bugarske armije da se srpsko stanovništvo u južnoj Srbiji regrutuje za njih i uputi preko Makedonije na front i da se ovde – ukine reč Srbin. Ustanici su u šumama osnovali Komitsku državu, koju su Bugari ugušili u krvi. Interesantno je da Srbi nisu imali nikakvu podršku naše vlade koja je u principu bila protiv dizanja ustanka u okupiranoj Srbiji, ističe Petkoski, diveći se istorijskom i prirodnom bogatstvu kraja koji ga je, kaže. „zaveo” da sa ženom, decom i unučićima ostane u Prokuplju.
Pre toga, sa fotoaparatom oko vrata, kompasom i rancem na leđima, prepešačio je skoro sve planine i prirodne lepote Srbije. Prešao je put od više od 40.000 kilometara, koliki je i obim zemlje oko Ekvatora. Jedan je od najboljih čitača karata, ali i poznavalaca teritorije prethodne Jugoslavije. Kandidat za Ginisovu knjigu rekorda po poznavanju puteljaka, prijavio se sa temom „Kote i i prirodne lepote Srbije”.
Mirjana Nikić
objavljeno: 22.12.2010.
