Izvor: Radio 021, 28.Feb.2019, 10:56 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zrenjanin: Pinova vila "ničije" javno dobro
Napuštena stambena vila iz 1894. godine, danas poznata kao Pinova vila, u Zrenjaninu slika je odnosa društva i građana prema kulturnim dobrima.
Napuštena, ruinirana i razvaljena Pinova vila nalazi se kraj prometne gradske magistrale, a ni činjenica da je jedan od njenih naslednika u restituciji dr Tibor Varadi, profesor međunarodnog prava koji je Srbiju odbranio pred Haškim tribunalom, nije pomogla da se višegodišnja >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio 021 << agonija sa njenim održavanjem završi.
"Sa tom vilom stvari stoje tako da je država vlasnik jednog njenog dela, odnosno sprata, s obzirom da je nakon konfiskacije naslednicima dodeljen deo odštete. Ostatak potražujemo u restituciji, ali to još nije završeno", rekao je za "Danas" dr Tibor Varadi.
Da će se država ozbiljno pozabaviti ovim zdanjem obećano je još 2006. godine. Tada je ministar kulture Dragan Kojadinović rekao da će se uz pomoć lokalne samouprave založiti za obnovu dva stara zdanja u samom Zrenjaninu - Pinove vile iz 1984. godine i panonske zemljane kuće iz 18. veka, u kojoj je rođen Aleksandar Sandić, književnik i pisar Vuka Karadžića. Prema oceni Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, za obnovu vile tada je trebalo pola miliona evra.
Pinova vila u katastru je zabeležena kao javno dobro. Smeštena je u Ulici Ive Lole Ribara broj 13, a podigao ju je Leon Štajgervald, koji je kuću otuđio dve godine nakon njenog završetka. Njen drugi vlasnik 1896. godine postaje Ferenc Danijel, u čijem vlasništvu ostaje 23 godine. U tom periodu i još dugo nakon toga poznata je kao Danijelova vila. Treći vlasnik 1919. postaje Marko Bakalić, da bi je tri godine kasnije prodao Prvoj srpskoj zemljoradničkoj banci iz Beograda, koja će je za svoje ptorebe koristiti naredne dve godine i zatim je prodati Udruženju trgovaca i industrijalaca Bečkereka.
Njen šesti vlasnik 1928. godine postaje Paja Pin, geometar. Pinovu porodicu 1943. godine iseljavaju Nemci i od tada do konfiskacije vile 1959. godine, vlasnici se nisu vraćali pod njen krov. Nakon rata vilu koristi XIV Udarna slovenačka divizija, potom se korisnici smenjuju. Jedno vreme je u njoj bio smešten i tadašnji SUP.
Posle konfiskacije, korisnici ove vile postali su Higijenski zavod, a zatim Antituberkulozni zavod koji se 1993. godine iselio iz vile. Od tada gradske vlasti pokušavale su da prodaju ili daju u zakup, a poslednji pokušaji i javni oglasi bili su 2001. godine. Interesovanje i pritisci javnosti da se zdanje spasi od propadanja do danas ne prestaju.
Autor: Danas
Preuzimanje delova teksta ili teksta u celini je dozvoljeno bez ikakve naknade, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu na www.021.rs. Preuzimanje fotografija je dozvoljeno samo uz saglasnost autora.
Varadijevo nasleđe ili „ničije“ javno dobro
Izvor: Danas, 28.Feb.2019
Napuštena stambena vila iz 1894. godine, danas poznata kao Pinova vila u Zrenjaninu, slika je i prilika kako se građani i društvo odnose prema kulturnim dobrima i privatnoj imovini. Članak Varadijevo nasleđe ili „ničije“ javno dobro se pojavljuje prvo na Dnevni list Danas.
