Izvor: Politika, 03.Jan.2014, 13:33 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Hrvatski „udbaši“ ipak pred nemačkim sudom
Josip Perković i Zdravko Mustač, bivši funkcioneri SDB, kasnije osnivači hrvatskih civilnih i vojno-bezbednosnih struktura, odgovaraće u Nemačkoj za seriju ubistava emigranata – po „službenoj dužnosti”
Zagreb, Berlin, Brisel – Prvog dana nove godine, u Hrvatskoj su lišeni slobode bivši visoki funkcioneri jugoslovenske Savezne službe državne bezbednosti (SDB) genaral Josip Perković (68) i njegova „desna operativna ruka“ >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Zdravko Mustač (71). Dvojica uhapšenih su posle osamostaljenja Hrvatske bili osnivači, odnosno suosnivači civilnih i vojno-obaveštajnih struktura novoosnovane države.
Hapšenje je usledilo na osnovu poternice EU koju je raspisalo nemačko javno tužilaštvo – zbog sumnje da su pripremili i naredili ubistvo tadašnjeg jugoslovenskog emigranta Stjepana Đurekovića, 1983. godine u Minhenu – a u skladu sa izmenama hrvatskog Zakona o ograničenju mogućnosti izručenja hrvatskih državljana stranim sudovima koje su stupile na snagu 1. januara ove godine.
Mustač je zatečen na pragu njegovog stana u Samoboru i lišen slobode odmah po legitimisanju, izvestili su hrvatski mediji. Detalji o mestu i načinu hapšenja Perkovića nisu saopšteni javnosti. Obojica su privedeni zagrebačkom istražnom sudiji Oliveru Mitermajeru koji im je odredio pritvor do izručenja nemačkim pravosudnim organima. Prema izjavi Perkovićevog advokata Ante Nobila, obojica uhapšenih će podneti žalbu na hapšenje i zatražiti da ne budu izručeni Nemačkoj. Kao razlog Nobile je naveo „strahovanje i sumnje“ svog klijenta Perkovića da ga u Nemačkoj očekuje montirani proces, pa da suđenje neće biti fer.
Sumnji u definitivno izručenje, ipak, nema. Prema izjavama brojnih pravnih stručnjaka koje su ovih dana citirale svetske agencije, žalba na odluku istražnog sudije može samo da odloži izručenje za osam dana, odnosno za dalja tri u apelacionom postupku. Izvesnost predstojećeg izručenja odslikava se i u upozorenju koje je upućeno Zagrebu iz Brisela, neposredno posle hapšenja: „Evropska komisija budnim okom prati proceduru odlučivanja o izručenju osumnjičenih nemačkom pravosuđu kao i dalju primenu modifikovanog zakona o izručenju”, poručeno je iz Brisela.
***
Nekoliko decenija stara i bezmalo zaboravljena poternica nemačkih i evropskih pravosudnih organa dobila je novu aktuelnost u jeku priprema Hrvatske za pristupanje EU. Neposredno pred proglašenje Hrvatske članicom EU, Zagrebu je, po starom nemačkom običaju, postavljen dodatni uslov za pristup: osobe koje se nalaze la poternici EU moraju biti izručene sudovima onih članica koje su raspisale poternicu. Uz Perkovića i Mustača, ovaj zahtev se odnosio na još osam osoba koje su, u međuvremenu, takođe lišene slobode.
Hrvatska je, kao što je poznato, pokušala da osujeti izručenje bezbednosnih i obaveštajnih čelnika. Uoči potpisivanja ugovora o pristupanju EU, Sabor je po hitnom postupku izglasao zakon kojim se izručenja na osnovu poternice EU ograničavaju na dela počinjena posle 2002. godine. Međutim, pod pritiskom Brisela, Hrvatska je taj zakon izmenila. Stupanjem izmena na snagu uhapšeni su traženi „udbaši“, kako ih Nemačka u zvaničnoj poternici kvalifikuje.
O kakvom je ubistvu, odnosno o ubistvima reč, s obzirom da nemačko tužilaštvo tereti Perkovića i Mustača ne samo za pomenuti zločin, već i da su odgovorni i za niz drugih politički motivisanih ubistava?
Prema saznanjima nemačke kriminalističke službe (BKA), Perković i Mustač su početkom osamdesetih godina prošlog veka osnovali desetak „operativnih ćelija” za likvidaciju „problematičnih” emigranata. Izvršioci su bili, kako se u krugovima ovdašnjih, dakle obaveštajnih struktura u Beogradu, može čuti – mahom ljudi „sumnjivog životopisa” koji su živeli sa druge strane zakona.
Prva žrtva postao je Stjepan Đureković, bivši direktor preduzeća za distribuciju gasa „INA-plin“. Emigrirao je u Nemačku, bežeći od pravosudnih organa SR Jugoslavije koji su ga teretili za finansijske malverzacije. Po dolasku u Minhen Đureković je promenio ime – u Josip Miranović – i priključio se tamošnjim krugovima hrvatskih i anti jugoslovenskih emigranata. Učlanio se i u Ustaški pokret u emigraciji.
Proglašenje Đurekovića za „prioritetni cilj” ipak nije usledilo zbog njegovog „ustaštva”, a naravno ni zbog krivice za finansijske malverzacije. Do danas nije odgonetnut pravi razlog te osude na smrt bez sudske presude. Poznato je, međutim, da Perković i Mustač nisu samovoljno doneli odluku, već da su izdali naređenje po nalogu tadašnjeg ministra policije Staneta Dolanca. O ovom kauzalitetu je svedočio nekadašnji inspektor SDB Hrvatske Branko Traživuk, istakavši, doslovce, da je ubistvo Đurekovića organizovano na lični zahtev Dolanca. Navodno, Dolanc se pribojavao da bi Đureković mogao da oda saučesnike u malverzacijama – najviše funkcionere tadašnjeg režima.
Miloš Kazimirović
objavljeno: 03.01.2014.
Pogledaj vesti o: Nova godina
