Izvor: Politika, 13.Mar.2012, 01:28 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pobuna zapostavljenih
Kod nas su opštine i Crna Trava sa 1.661 i Novi Beograd sa 212.000 stanovnika. I Leskovac sa 145 i Mali Iđoš i Srbobran sa po tri naselja
Prilozi iz naše upravo završene serije tekstova pokazuju da zahtevi za formiranje novih opština u Srbiji najčešće dolaze iz dva pravca. Najpre, iz predgrađa velikih gradova (Beograd, Novi Sad), čiji stanovnici smatraju svoja naselja komunalno zapostavljenim u odnosu na centralne >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << zone. I procenjuju da se taj višedecenijski nesklad može brže smanjivati ako predgrađa dobiju status opštine. Otuda višegodišnje inicijative za osnivanje opština kao što su Dunavski i Avalski venac, Kaluđerica i Batajnica u Beogradu ili Petrovaradin, Futog, Veternik u Novom Sadu.
Druga vrsta zahteva dolazi iz delova opština koje nisu velegradske ali čiji stanovnici smatraju da su njihova naselja ekonomski sposobna da sama (bolje) brinu o sopstvenom razvoju. Takvi su zahtevi stanovništva Sevojna (deo grada Užica), Crvenke (deo opštine Kula), Nove Pazove (deo Stare Pazove). I u pomenutim varošicama smatraju da su njihova naselja komunalno zapostavljena u odnosu na centralno opštinsko mesto i da se iz te zapostavljenosti može izaći jedino izdvajanjem iz postojeće lokalne samouprave.
Ovi zahtevi za formiranje novih opština odavno postoje, ali naše centralne vlasti očigledno ne žure sa odgovorima na njih. I to, verovatno, zato što postoji i uverenje da su za teritorijalne reorganizacije potrebne dobre pripreme, a i osmišljen koncept na nivou cele države. Mada je očigledno da i postojeći koncept nije dobar. Niti je prilagođen onome što se tokom prošlih decenija dešavalo ,,na terenu”, tako da kod nas isti opštinski status danas imaju i Crna Trava sa 1.661 i Novi Beograd sa 212.000 stanovnika. Ili Leskovac sa 145 i Mali Iđoš i Srbobran sa po tri naselja.
Neke od ovih nelogičnosti moguće je prevazići formiranjem novih opština ali tako što će na svakom takvom području biti uspostavljen dobar balans između broja naselja i broja stanovnika, njihovih potreba, komunalnih i geografskih karakteristika itd. Takođe se podrazumeva da nova lokalna samouprava može sama sebe da izdržava a ne da sutradan bude još jedna od onih koje će se okačiti državi o vrat.
Autori priloga u našoj seriji su naveli i to da bi se, načelno, moglo dobro upravljati i sadašnjim često veoma velikim opštinama, ali da tome naši političari nisu skloni. Naime, oni gotovo uvek i u svemu favorizuju centralno naselje ili centralni deo grada i time stvaraju nezadovoljstvo i podstiču zahteve za izdvajanjem ostalih naselja.
Problem koji se nameće u vezi s formiranjem novih opština su i nove administracije. Neki tvrde da nova opština ne mora da dovede do porasta lokalnog činovništva (navodno bi iz stare ,,zajedničke zgrade” deo administrativaca ,,samo prešao u novu”), ali zna se da je to kod nas gotovo nemoguće: lokalni političari ne smanjuju administraciju zato što zapošljavaju svoje (nove) ljude u njoj. Drugim rečima, lokalna administracija, kao i ona centralna, raste zato što se političke stranke ne odriču svog monopola na kadrovsko odlučivanje.
Svemu ovome treba dodati činjenicu da se pitanja u vezi sa formiranjem novih opština i decentralizacijom uvek aktuelizuju ,,nekako baš pred izbore” dok u međuizbornom periodu rasprave o tome utihnu, što unosi sumnju u stvarne namere pokretača takvih diskusija.
Ipak, na pitanje iz naslova: da li su Srbiji potrebne nove opštine odgovor autora naših priloga je uglavnom pozitivan. I svodi se na to da je pretpostavljeni bolji život građana na lokalnom nivou merilo opravdanosti svakog takvog zahteva. A konkretnu odluku o tome da li negde formirati novu opštinu ili ne verovatno bi trebalo doneti tako što bi na jednom zamišljenom tasu stajale razne pogodnosti koje nova lokalna samouprava donosi njenom stanovništvu dok bi sa druge strane bili svi oni troškovi i minusi (ekonomski, komunalni, finansijski) koje bi to područje teško moglo da nadoknadi. Pa ko kako na tom vaganju prođe.
Branislav Radivojša
objavljeno: 13.03.2012.
