Izvor: JUGpress.com, 12.Maj.2024, 23:13
25 godina od smrti prote Guteta
LESKOVAC
„Spiši i pospješi mnogo grešnaa ruko dobra i slatkaa slovesa dondeže ne naidet
samrtni konac“
25 godina od smrti prote Guteta
Na danažnji dan, 12. maja 2024. godine, pre 25 godina preminuo je leskovački sveštenik
protojerej stavrofor Dragutin Đorđević, u narodu poznat kao pop Gute.
Životni put prote Guteta od 92 godina nije lako ni jednostavno opisati i setiti se
mnogih važnih događaja. Prota >> Pročitaj celu vest na sajtu JUGpress.com << Dragutin Đorđević rođen je 12. februara 1907. godine u
Leskovcu od oca Milana i majke Julke. Živeli su u kući gde se sada nalazi Narodna
biblioteka u Leskovcu. Datum protinog rođenja je sporan. „Po matici rođenih crkve
leskovačke, kako je zapisao prota Đorđe Kamperelić rodom iz Prizrena, rođen sam 31.
januara, a kako mi je majka kazivala, onda otac i moja po majci baba Dika, rođen sam 30.
januara na praznik Tri jerarha: „Biju zvona, biju, a služba u crkvi se služi i ti se
rodi.“ Ja sam više za drugu varijantu, da sam rođen na Tri jerarha. Utoliko pre, što su
moji roditelji slavili moj rođendan svake godine na ovaj praznik. U vezi s rođenjem da
kažem i ovo. Običaj je kod nas, kad se dete rodi, da se iskaže želja šta da bude
novorođenče, čime da se zanima u životu. Baba Dika je kazala pop da budem, a otac
oficir. I, eto, ispunila se babina želja. Postao sam sveštenik. No, baba se zabrinula
kad je bilo moje krštenje. Pošla, kaže, u crkvu i sretne je neko muško dete i kaže baba:
„Babo, ja znam kako će to dete da dobije ime.“
„Kako?“ – pita baba
„Dragutin.“
I, kum Proka Milošević, čuveni leskovački trgovac, na krštenju da to ime. Baba Dika je
bila ne malo iznenađena tim predskazanjem i proricanjem.“
Dragutin je kršten 4./17. februara 1907. godine u leskovačkoj crkvi Odžakliji. Krštenje
je obavio okružni protojerej leskovčki Stevan Komnenović, a kuma na krštenju je bila
Paraskeva, žena Proke Miloševića.
Osnovnu školu i Kraljevsku srpsku realku završio je u Leskovcu. Realku završava
školske 1922/1923. godine, da bi sa blagoslovom vladike niškog Dositeja Vasića
otišao na Bitoljsku bogosloviju svetog Jovana Bogoslova. Odlukom Ministarskog saveta
Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca od 5. oktobra 1921. godine, a na inicijativu bivšeg
episkopa ohridskog Nikolaja Velimirovića osnovana je Bitoljska bogoslovija, značajna
obrazovna institucija Stare Srbije. Prva generacija bogoslova u kojoj se nalazio i
Dragutin upisana je septembra 1922. godine. Iako novonastala, Bogoslovija u Bitolju je
imala kvalitetan nastavnički kadar od kojih posebno treba izdvojiti prepodobnog oca
Justina Popovića, ruskog arhimandrita i naučnika Kiprijana Kerna, svetog Jovana
Maksimovića, potonjeg episkopa šangajskog i sanfrancikanskog, ruskog episkopa
Nikolaja Karpova, potonjeg episkopa londonskog. Bogosloviju u Bitolju prota Dragutin
završava 1928. godine. Po završetku Bogoslovije vraća se u Leskovac gde počinje da radi
godine kao pomoćnik blagajnika Opštine leskovačke. U braku sa Nadeždom,
devojačko Mitić stupa 1929. godine. Sa Nadeždom je imao četiri sina: Milana (1929 –
1970), Zorana (1931 – 2010), Predraga (1935 – 2009) i Vojina (1939 – 2013). Deca su
školovana sa finasijskim teškoćama, a posebno težak period za porodicu je bio za
vreme i nakon Drugog svetskog rata. Prota Gute je 1930. godine rukopoložen za
sveštenika i dobija parohiju Crkovničku sa sedištem u Donjoj Lokošnici. Služio je u
manastiru Svetog Jovana i Manastiru Presvete Bogorodice u Jašunji. Premeštaj za
Turekovac usledio je 1936. godine. Prota Dragutin Đorđević je odlukom Njegovog
Preosveštenstva Episkopa niškog g. Irineja penzionisan i razrešen parohije
turekovačke 8. oktobra 1979. godine. U rešenju o penzionisanju prote Dragutina, vladika
Irinej je zapisao: „Ovom prilikom uvaženom protojereju ocu Dragutinu Đorđeviću
izražavamo svoju veliku zahvalnost na samopregornom radu i požrtvovanju na svetoj
njivi Gospodnjoj na kojoj je i kao čovek i kao svetosavski sveštenoslužitelj ostavio
neizbrisiv trag. Za sve podvige i trudove Crkvi Hristovoj neka mu Pastirenačalnik
Hristos daruje mirnoje i dolgodestvenoje žitije, zdravije i spasenije.“ Živeo je u ulici
Partizanskoj broj 3.
Prota Dragutin Đorđević umro je 12. maja 1999. godine, a sahranjen na Svetoilijskom
groblju u Leskovcu 13. maja 1999. godine.
Kruna njegovog rada su četiri knjige. Tri je izdala Srpska akademija nauka i umetnosti
(SANU), a jednu knjigu izdao je Narodni muzej u Leskovcu. Pod redakcijom akademika
Nade Milošević Đorđević SANU je 1958. godine izdao proti Gutetu knjigu „Život i
običaji naroda u Leskovačkoj Moravi“, 1988. godine „Srpske narodne pripovetke i
predanja iz leskovačke oblasti“, 1990. godine „Narodne pesme iz leskovačke oblasti“.
Treću knjigu posvetio je svom sinu Milanu i supruzi Nadeždi: „Sa tugom i bolom
posvećujem ovaj svoj rad rano preminulom sinu Milanu i supruzi, pokojnoj Nadeždi,
mome saputniku i satrudniku na poslovima narodnog stvaralaštva i svim mojim živim i
mrtvim kazivačima i informatorima, likovima svetle uspomene, koji su ostali u
najvidnijem mestu u albumu moje duše.“
Narodni muzej u Leskovcu 1985. godine mu je izdao monografiju „Život i običaji
narodni u leskovačkom kraju“
Napisao je okvirno oko 2260 stranica tekstova, 430 numera u bibliografiji, sakupio 500
narodnih priča i predanja, 700 pesama lirskih, epskih, šaljivih.
Pop Gute bio je član Folklorista Jugoslavije, Etnološkog društva Jugoslavije,
Međunarodnog društva antropologa i etnologa, Društva za izučavanje zdravstvene
kulture u Jugoslaviji, Istorijskog društva Leskovca, član redakcije Leskovačkog
zbornika, kao i jedan od njegovih osnivača i saradnika od prvog broja 1960. godine.
Za svoj rad je više puta nagrađivan. Dobitnik je Oktobarske nagrade grada Leskovca
godine. Nosilac je i Vukove nagrade, kao i nadimka „Moravski Vuk Karadžić“
Učestvovao je na međunarodnim simpozijumima i kongresima folklorista u Parizu,
Moskvi, Ankari, Trnovu, Ohridu, Dojranu.
San da napiše knjigu o svim crkvama, kapelama, crkvištima na teritoriji tri
namesništva: leskovačkog, jablaničkog i vlasotinačkog nije mu se ostvarilo.
„To su moje preokupacije, koje me plaše i uznemiravaju, jer za realizaciju tih projekata
treba u najvećoj meri fizička snaga, obilasci, fotografisanje, sređivanje građe i
prekucavanje podataka do kojih sam dosad došao. Da li ću za sve to imati vremena, da li
će mi Bog produžiti ne samo vreme nego i zdravlje, to ne znam.“
mast. istori.
Milan Ž. TrajkovićI ovo Vam može biti interesantno
