Izvor: Politika, 16.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Suviše ponosna, previše krhka
Specijalno za "Politiku"
Milano - Trideset godina posle smrti, "božanska" Marija Kalas (Njujork, 1923 - Pariz, 16. septembar 1977) i dalje je apsolutna ikona operske istorije. Ovih dana, mnoga dešavanja u Milanu oživljavaju sećanje na slavnu umetnicu: izlazi nova romansirana biografija "Suviše ponosna, previše krhka" Sinjorinija (izdavač "Mondadori"), u Skali se otvaraju dve izložbe, predstavljaju se knjiga fotografija "Marija Kalas. Godine u Skali" i dokumentarni film "Apsolutna >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Kalas" u režiji Filipa Kolija.
Na izložbi "Scenski kostimi" u Pozorišnom muzeju mogu da se vide originalni kostimi koje je Marija Kalas nosila na predstavama, dok izložba "Iza kulisa" pokazuje na, manje-više neobjavljenim fotografijama, Mariju Kalas van scene: od detinjstva u Njujorku i Grčkoj, preko povratka u Ameriku i dolaska u Italiju, susreta sa impresariom, kasnije suprugom Titom Meneginijem, čuvenim dirigentima i kolegama, do ulaska u svet džet-seta uz Onazisa i poslednjih iskri velike umetnosti i životne tragedije.
Knjiga fotografija dokumentuje 10 nezaboravnih sezona Marije Kalas u Skali, koje su promenile kurs Opere, dostižući visoku sintezu pozorišta i muzike. Za poznatog francuskog dirigenta Žorža Pretra, koji je intenzivno sarađivao sa umetnicom i bio joj blizak u momentima sreće i bola, Marija Kalas je posedovala sve: glas, dramatičnost, emocije... "Možda je bilo ′slađih′ glasova od njenog, ali nijedna pevačica nije nikada imala iste izuzetne sposobnosti tragičarke", Pretrove su reči.
Marija Kalogeropulos, naturalizovana Italijanka (Kalas je umetničko prezime), posle braka sa Đovanijem Batistom Meneginijem započinje sjajnu karijeru soprana, zahvaljujući kojoj dobija nadimak Divina - Božanska. Početni, neprijateljski stav kritike i profesionalni rivalitet sa Renatom Tebaldi prevazilazi 1951, inauguracijom nove operske sezone u Skali. Marija Kalas potom nastavlja da sa velikim uspehom interpretira najveće ženske operske likove, od "Norme" preko Donicetijevih opera "Lučija od Lamermura" i "Ana Bolen" do Kerubinijeve "Medeje", uspevajući da nametne novu kreativnu koncepciju.
Period zlatnih godina njene munjevite blistave karijere trajao je do 1958. godine. Zahvaljujući upornom vežbanju i prekaljenoj tehnici, uspela je da dostigne glasovni raspon koji se protezao od niskog alt-registra (la ispod linije) do najvišeg fa (fa 5), najviše note soprana leggero. Boja glasa je, međutim, ostala najviše osporavani i kritikovani aspekt: Marijin glas, diskutabilnog tembra sa potmulim, hrapavim i grlenim zonama, ali jedinstven u varijacijama boja, prodornoj snazi, izvanrednom opsegu, elastičnosti i živahnosti, revolucionisao je ženske operske glasove ponovnim uvođenjem tehnike fonacije iz 19. veka i, sa njom, tip specijalizovanog soprana. Sa Marijom Kalas počinje era Belcanto-Renaissance, sa njom vaskrsava definicija dramatičnog soprana di agilità.
Umetnost slavne pevačice bila je veoma kompleksna i uključivala je i scenski aspekt uloga koje je tumačila, dovodeći do potpuno nove sinteze pevanja i glume. Tako je Marija Kalas postala prva operska pevačica koja je zainteresovala velike operske reditelje. Značajna je saradnja sa Lukinom Viskontijem (za koga je bila najveća živa glumica) u Skali, Frankom Zefirelijem i Pazolinijem prilikom snimanja filma "Medeja". Među operskim pevačicama koje slede njenu lekciju izdvajaju se Džoan Saterlend i Monserat Kabalje.
Štampa, i ozbiljna i ona "žuta", doprinela je njenoj popularnosti. Susret sa Onazisom na prijemu u Veneciji 1957, njen olujni razvod od Meneginija, priče o sinu koji je umro odmah po rođenju poklapaju se sa sumrakom Marijinih vokalnih mogućnosti: njen glas počinje da pokazuje znake iscrpljenosti.
Londonski Kovent Garden bio je poslednji teatar u kojem je Kalasova otpevala integralnu operu. Nakon gala predstave Pučinijeve "Toske" kojoj je prisustvovala engleska kraljica bila je prinuđena da otkaže druga izvođenja zbog fizičkih problema. Smrt u njenom pariskom stanu 16. septembra 1977. obavijena je velom tajne i nagađanjima o uzroku, a sumnja se da je i pepeo kremirane Marije Kalas nestao sa pariskog groblja Pjer Lašez; nema dokaza da je za života izrazila želju da se njen pepeo raspe u Egejsko more, kao što nema dokaza da je pepeo koji je gradonačelnik Atine bacio u more zaista njen.
Na kraju, pomenimo da je za 12. decembar u Milanu zakazana aukcija u organizaciji Sotebija, na kojoj će biti izloženo 50-ak haljina, većinom sa potpisom kreatorke Biki, pisma Leonarda Bernštajna, režisera Viskontija i Zefirelija, lični metronom, srebrna činija koju je Kalasovoj poklonio DŽ. F. Kenedi... Najveće interesovanje, međutim, izazvaće tajna pisma koja je operska zvezda od 1947. do 1950. upućivala Meneginiju, životnom saputniku koji je bio 27 godina stariji od nje. Dragoceni materijal priča o srećnoj, mirnoj i zaljubljenoj Mariji. Za Franka Zefirelija, odanog prijatelja, eventualna prodaja pisama je rasipanje sećanja na umetnicu jer, "proza, ako se dobro pročita, podseća na boju njenog glasa".
[objavljeno: ]
