Izvor: Politika, 20.Avg.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sa „Ohridskom legendom” u legendu
Danas se navršilo 50 godina od smrti jednog od najvećih srpskih kompozitora Stevana Hristića
Na današnji dan, tačno pre pola veka, u rodnom Beogradu preminuo je Stevan Hristić (1885-1958), kompozitor, dirigent, akademik... veliki lik u istoriji naše muzike.
Doprinos toj istoriji on nije davao samo svojim notama. Gotovo u svemu što predstavlja veliki muzički život jedne zemlje i naroda naći ćete i njegovo ime. Stevan Hristić jedan je od osnivača beogradske >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Muzičke akademije, Beogradske filharmonije, Saveza kompozitora Srbije, bio je prvi predsednik SOKOJ-a, više od decenije upravljao je Operom (i Baletom), Narodnog pozorišta... Već ovo, čini se, dovoljno je prisećanje uz jednu važnu godišnjicu u srpskoj muzici. Ostalo je zvuk koji je nadživeo svoga tvorca.
Osim Beograda, gde je učio kod slavnog Mokranjca, glavno mesto sticanja muzičkog znanja za Stevana Hristića bio je Lajpcig, tamošnji ugledni Konzervatorijum, a posle je usledio jedan evropski „krug” mladog umetnika – boravci u Moskvi, Parizu i Rimu, tamo pred ratove koji će uskoro doći. Sa novim svetskim znanjima i uticajima vraćao se kući i sve to povezivaosa zvucima rodnog tla. Dopadljivost te sinteze raznolike svetske i tradicionalne srpske muzike široka publika brzo je prepoznala i – aplaudirala joj. Ako sledimo hronološki red Hristićevog stvaralaštva, onda pomenimo prvo komad sa pevanjem „Čučuk Stana” (1907) i ulazak kompozitora u svet pozorišta kome će i kao dirigent pripadati. Među najznačajnijim delima iz tog mladalačkog perioda svakako su Simfonijska fantazija za violinu i orkestar (1908), „Vaskrsenje” (1912), prvi oratorijum u srpskoj muzici, te Opelo u b-molu za mešoviti hor (1915).
Posle rata, Hristić piše svoju prvu i jedinu (dovršenu) operu „Suton” (1925 – prerađena 1954), inspirisanu jednom od drama iz „Dubrovačke trilogije” Iva Vojnovića. Za opersku scenu on nije bio vezan samo tim svojim jedinim delom, već i dirigovanjem na operskim predstavama, činjenicom da je između dva svetska rata dugo bio na čelu Beogradske opere a, ako pogled bacimo i u zonu intimnog: njegova supruga bila je Ksenija Rogovska, sopran, pristigla iz Rusije nakon revolucije. Ovde je bila prvakinja, a potom i članica Ruske opere u Parizu.
Kao prvi čovek Beogradske opere Hristić je često bio na meti novinske kritike. Kriza koja je u tom periodu pratila operski i baletski život Beograda najčešće je stavljana na dušu njemu i njegovim saradnicima, a zbog „nedovoljno dobro organizovanih produkcija, izbora umetnika i repertoara”. U svojoj oštrini, priznajmo, posebno se isticao poznati kritičar našeg lista Branko Dragutinović. Ipak, u istom tom periodu (1928) Hristić je započeo pisanje svog najslavnijeg dela, muzike za balet „Ohridska legenda”, koji će prvi put izaći na scenu upravo u Kneževom teatru. Bilo je to 1933. godine, u koreografiji Nine Kirsanove, doduše samo prvi čin tog budućeg najslavnijeg jugoslovenskog baleta, koji će se u integralnoj verziji pojaviti na istoj pozornici 1947. u koreografiji Margarete Froman.
Kasnije će ovo delo inspirisati i druge domaće koreografe. Ova godišnjica se danas možda previše tiho obeležava, međutim, recimo da će se u okviru ovogodišnjih Mokranjčevih dana u Negotinu održati i skup posvećen njegovom učeniku i imenjaku Stevanu Hristiću i njegovoj legendarnoj – „Ohridskoj legendi”. Muzikom iz ove baletske bajke završiće se i Bemus 2008. Na zatvaranju, 17. oktobra, na sceni Sava centra biće Simfonijski orkestar RTS predvođen dirigentom Bojanom Suđićem, a propraćeno i igrom na filmu, u koreografiji Iskre Šukarove i režiji Miloša Đukelića.
I još reč-dve za naš kraj: opus Stevana Hristića ne meri se dugim spiskom dela, jer i nije takav; njegova mera, pre svega, je umetnički kvalitet.
M. Šehović
[objavljeno: 21/08/2008]
