Izvor: Politika, 21.Jun.2011, 23:06 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rečnik uz zavijanje sirena
Bilo je kolega i prijatelja koji su mi za poslove na Rečniku, na starinski način, u četiri oka, pozajmljivali svoju ušteđevinu
Rukovođen leksikografskom logikom da paket za obradu teksta bez rečničke podrške predstavlja polovično rešenje, Milorad Simić je odlučio da digitalizuje tri važna srpska rečnika: Rečnik SANU zaključno sa šesnaestim tomom (koji je dopunjen sa tri završna toma Rečnika Matice srpske) – pod nazivom Srpski elektronski rečnik, Vukov Srpski >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << rječnik i Rječnik iz književnih starina srpskih Đure Daničića, kako bi se uspostavila istorijska leksikografska vertikala od 21. do 12. veka.
Kako je nastao Srpski elektronski rečnik?
Baza Srpskog elektronskog rečnika sastavljena je iz šesnaest tomova Rečnika srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika, koji izdaje Srpska akademija nauka i umetnosti u Beogradu, do reči odvrzivati (Rečnik Srpske akademije nauka i umetnosti) i tri poslednja toma Rečnika srpskohrvatskog književnog jezika, koji je izdala Matica srpska, od reči odvrknuti (Rečnik Matice srpske).
Posao na formiranju rečničke baze počeo je 23. marta 1999. godine i tekao u mesecima bombardovanja Srbije, kad god je bilo struje, uz zavijanje sirena, strahovite detonacije i opštu pometnju. Na poslu je bilo angažovano više od sto saradnika iz cele Srbije, među kojima posebno mesto pripada odvažnoj grupi oko internet-biblioteke „Rastko”. Neki saradnici su radili za novac, neki za Programski paket RAS, neki da bi dobili elektronsku verziju rečnika, a neki su tražili da u danima ludila i razaranja pomognu da Srpski elektronski rečnik ugleda svetlost dana. U danima nesreće i velikog ličnog pregnuća proradila je urođena solidarnost srpskog čoveka. Bilo je kolega i prijatelja koji su mi za poslove na rečniku, na starinski način, u četiri oka, pozajmljivali svoju ušteđevinu. Još jednom se pokazalo da se velike stvari čine u nemogućim uslovima.
Koliko ima reči Srpski elektronski rečnik?
Srpski elektronski rečnik ima oko 300.000 reči i oko 1.500.000 značenja, naš prvi i najveći digitalni rečnik, može se meriti sa najvećim svetskim rečnicima. To nije samo klasični rečnik, nego i rečnik stranih i manje poznatih reči, pravopisni priručnik, enciklopedija o srpskom narodu. Izvori ovog rečnika pokrivaju period od dva stoleća. On korisnicima donosi neprocenjivo leksičko blago i materijal za ozbiljne naučne studije.
Rečnik je od javnosti dobro primljen i od merodavnih stručnjaka visoko ocenjen. Između ostalih, ovde navodimo mišljenje Ljubomira Simovića: „Rečnici su dubinske i sveobuhvatne slike naših života i zbirke naših znanja. Oni su iscrpne lične karte našeg jezika, koji je najiscrpnija i najtačnija slika nas samih. Ta slika se dosad čuvala i prenosila u knjigama. Danas reči izlaze iz knjiga i svetom putuju brže nego u ranijim vremenima. Zahvaljujući trudu Milorada Simića i Srpskom elektronskom rečniku i reči srpskog jezika su dobile krila”.
Nameravate li da Srpski elektronski rečnik dopunjavate?
Još od 2005, kada je digitalno izdanje objavljeno, pojavila se potreba za izradom veb aplikacije ovoga rečnika koja bi bila na internetu, kako bismo ovo blago stavili na korišćenje domaćoj i svetskoj kulturnoj javnosti. Stoga radimo na pripremi specijalne baza podataka koja će omogućiti dubinsko pretraživanje ovog rečnika po raznovrsnim kriterijima. Naravno, sve ovo zavisi od novca do koga se teško dolazi. Ali, ipak, nadam se da ćemo i to doživeti.
Uradili ste, u elektronskom obliku, i Srpski rječnik Vuka St. Karadžića?
Srpski rječnik Vuka Stefanovića Karadžića, četvrto državno izdanje, predstavlja prvi srpski trojezični rečnik: na srpskom, nemačkom i latinskom. To je kamen-temeljac savremenog srpskog jezika, etnografska, geografska i istorijska čitanka i prvi enciklopedijski leksikon o srpskom narodu. Sa ovim Rječnikom i narodnim umotvorinama ušli smo u kulturni svet Evrope.
I Rječnik iz književnih starina srpskih?
Rječnik iz književnih starina srpskih Đure Daničića predstavlja digitalnu verziju autorovog izdanja (1862—1864. godine), sa kritičkim komentarima prof. Đorđa Trifunovića koji su objavljeni uz reprint izdanje. Rađen je na osnovu povelja i drugih istorijskih zapisa. Ima oko 16.000 reči, sa najbogatijom zbirkom imena, prezimena, imena mesta, imena istorijskih ličnosti i termina iz društveno-pravnog života. Ovaj rečnik spušta vertikalu srpskog jezika do 12. veka i svedoči da su Srbi imali književni jezik i pre Vukove reforme.
Zoran Radisavljević
objavljeno: 22.06.2011
