Izvor: Politika, 21.Jun.2009, 23:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Prilog istoriji srpske kulture
U Beogradu su predavali i mnogi poznati Francuzi: Anri Bosko, Gaston Gravije, Andre Vajan, Iv Šatenjo, kaže Mihailo Pavlović, autor knjige „Katedra za francuski jezik i književnost u Beogradu”
Knjiga „Katedra za francuski jezik i književnost u Beogradu” autora Mihaila Pavlovića, koja se pojavila krajem 2008. godine, treba da bude, prema njegovim rečima, „mali prilog istoriji srpske kulture, a kamenčić u velikoj zgradi te istorije”.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Politika <<
Reč je o drugom izdanju manje-više iste knjige koju su Filološki fakultet i „Narodna knjiga” objavili 2002. godine. Prema rečima autora, ovo drugo izdanje zasluga je samo Filološkog fakulteta i dekana prof. dr Slobodana Grubačića. Pošto su se za ovih nekoliko godina desile izvesne promene (neki članovi su u međuvremenu umrli, došle su nove snage, neki su napredovali u zvanju, a mnogi objavili nove radove), prof. dr Izabela Konstantinović prihvatila se da izvrši dopune.
Osim predgovora, knjiga ima dva dela. U prvom delu se Katedra za francuski jezik i književnost razmatra u kontekstu francusko-srpskih kulturnih i književnih veza, dok je u drugom, glavnom delu knjige, dat leksikon nastavnika na Katedri, među kojima ima i veoma poznatih imena kako iz naše zemlje, tako i iz Francuske.
Razlog nastanka ove knjige (oba izdanja) lako je pogoditi, kaže autor. To je potreba daljeg, odnosno novijeg sagledavanja istorije Filološkog (ranije Filozofskog) fakulteta, tačnije doprinosa tome sagledavanju kroz istoriju Katedre. Podsticaj za nastanak ove knjige bila je i proslava (1997) stogodišnjice osnivanja Katedre (1897), kao i činjenica da se štošta promenilo od davne 1963. godine kada je u Zborniku povodom stogodišnjice Filozofskog fakulteta štampana kratka ali jezgrovita istorija Katedre koju su uradili prof. dr Pera Polovina i prof. dr Slobodan Vitanović.
Profesor Pavlović, inače dobitnik mnogih priznanja, među kojima su naš Orden zasluga za narod sa srebrnom zvezdom kao i francuska odlikovanja Vitez reda akademskih palmi i Vitez reda književnosti i umetnosti, nailazio je na brojne teškoće u toku istraživanja za ovu knjigu.
– Kad je reč o našim profesorima, koristio sam sve što kod nas može da se nađe, od arhive Filološkog fakulteta do fondova biblioteka i do grobljanskih knjiga – kaže Pavlović. – Problem je bio nalaženje podataka za nastavnike Francuze, među kojima ima i nekoliko poznatih imena, kao što su profesor i pisac Anri Bosko, čuveni francuski lingvista Andre Vajan, pa naučnik, diplomata i državnik Iv Šatenjo, zatim geograf i etnolog Gaston Gravije, veliki prijatelj Srba koji je poginuo u Prvom svetskom ratu i čije ime danas nosi jedna ulica u Beogradu. O svima njima tražio sam i najčešće nalazio podatke u Arhivu Ministarstva spoljnih poslova, u raznim publikacijama Nacionalne biblioteke, u drugim arhivima. Problem je bio što su francuski lektori dolazili po raznim osnovama, pa se i podaci o njima ne nalaze na jednom mestu.
Mihailo Pavlović je diplomirao 1951. godine na Filozofskom (sada Filološkom) fakultetu u Beogradu, na grupi za francuski jezik i književnost, a doktorirao iz francuske književnosti na Univerzitetu u Bordou 1956. Prolazeći kroz sva akademska zvanja, izabran je 1972. za redovnog profesora za francusku književnost na Filološkom fakultetu. U Francuskoj je boravio više puta radi usavršavanja i istraživačkog rada, bio je lektor za srpskohrvatski jezik u Parizu, a u dva maha profesor po pozivu u Bordou i Sorboni. Autor je većeg broja radova iz francuske i uporedne književnosti, a pored članaka, studija i eseja, objavio je i veći broj knjiga.
Kao profesoru i istraživaču specijalnost mu je francuska književnost između dva svetska rata, a posebno Gijom Apoliner. Zapravo, glavni tematski krugovi njegovih naučnih i stručnih istraživanja su „čista” francuska književnost i srpsko-francuske kulturne i književne veze.
– Moje tumačenje odnosa francuskih pisaca prema Srbima i Jugoslovenima najčešće je doprinosilo poznavanju tih pisaca uopšte, obično manje poznatoj strani njihovih interesovanja i njihovog stvaralaštva – kaže Mihailo Pavlović. – U svojim člancima objavljenim kod nas i u Francuskoj, kao i u knjigama „Jugoslovenske teme u francuskoj prozi” i „Srpske teme u francuskom romanu 20. veka”, govorim u tom smislu o Balzaku, Žorž Sand, Alfonsu Dodeu, Pjeru Lotiju (koji je od turkofila postao srbofil), Žilu Vernu, Gijomu Apolineru, pa zatim o Ljubomiru Miciću i njegovim francuskim romanima, Negovanu Rajiću, Vladanu Radomanu, zatim Patriku Besonu, Vladimiru Volkovu, Žeraru de Vilijeu, Klodu Morganu"
Kad je reč o „čistoj” francuskoj književnosti, Mihailo Pavlović se najviše bavio Apolinerom, Fransoa Morijakom, Koletom, Žilom Sipervijelom, Blezom Sandrarom, Žilijenom Grinom i drugima.
Mada se bavio i prevođenjem, to mu nije preokupacija, već pre „plemeniti hobi”. Prevodio je Žorža Simeona, Koletu, Dušana Matića, Žila Sipervijela, Pola Valerija, Prospera Merimea, Patrika Besona a, kako sam kaže, posebno je ponosan na prevod sa francuskog zbirke pripovedaka Negovana Rajića „Snoviđenje starog nagvaždala”.
Posle odlaska u penziju 1991. godine nastavio je saradnju sa Fakultetom, uključujući i nastavu na postdiplomskim studijama. Član je Slovenskog instituta u Parizu i Međunarodnog društva „Gijom Apoliner”, a saradnik je i našeg lista od 1965. godine. Takođe je član Upravnog odbora Društva za kulturnu saradnju Srbija–Francuska, Udruženja književnika Srbije i Udruženja književnih prevodilaca.
Gordana Popović
[objavljeno: 22/06/2009]
