Izvor: TvojPortal.com, 15.Jul.2011, 14:47 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Otac srpske avangarde
Dnevnik.rs Ove godine navršilo se 120 godina od rođenja Stanislava Vinavera ( 1891-1955), književnika, prevodioca, diplomate, erudite, jednog od osnivača srpske moderne.
Njegov život i stvaralaštvo čine ga nesumnjivo jednom od najznačajnijih ličnosti srpske kulturne istorije 20. veka. Ipak, čini se da je po malo zaboravljen, i u srednjoškolskim nastavnim programima i u književnom životu. Stanislav Vinaver rođen je u Šapcu, u uglednoj jevrejskoj porodici intelektualaca. >> Pročitaj celu vest na sajtu TvojPortal.com << Školovao se u rodnom gradu i u Beogradu, a na pariskoj Sorboni studirao je matematiku i fiziku.
U Balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu učestvovao je kao dobrovoljac. Kao jedan od 1300 kaplara u slavnom Đačkom bataljonu prešao je golgotu Albanije. Na Krfu je radio u Državnom pres birou, a obavljao je i brojne informativno-diplomatske poslove u Francuskoj, Velikoj Britaniji i u Rusiji. Između dva velika rata posvetio se novinarstvu i književnosti, družeći se sa perjanicama srpske moderne- Milošem Crnjanskim, Rastkom Petrovićem, Radetom Draincem, Markom Ristićem.
Već 1911. objavio je prvu zbirku simbolističke poezije „Mjeća“, kojom započinje novi pravac u srpskoj književnosti. Jedan je od utemeljivača ekspresionizma i autor „Manifesta ekspresionističke škole“. Zalagao se za slobodni stih, za raskid sa tradicionalnim umetničkim formama i žestoko osporavao „patriotske i deseteračke kanone“ koje su postavili do tada neprikosnoveni književni kritičari Jovan Skerlić i Bogdan Popović. Godine 1920. objavio je svoje najznačajnije , kapitalno delo „Pantologija novije srpske pelengirike“, svojevrsnu parodiju na Popovićevu „Antologiju novije srpske lirike“ .
Stanislav Vinaver bio je veoma plodan i žanrovski raznolik pisac. Sem knjiga poezije, napisao je brojne eseje, satire, književne, lingvističke i književno-istorijske rasprave. Jedna od najznačajnijih je „Zanosi i prkosi Laze Kostića“, koju za života nije uspeo da objavi. U knjizi na oko 600 strana, Vinaver je oslikao kompletno duhovno i umetničko nasleđe srpske kulturne pa i državne istorije, napisavši ne samo monografiju o Lazi Kostiću, već i svojevrsni auto-poetički testament. Ta studija je žestoka kritika srpskog kulturnog mediokritetstva i mitomanstva i nakon prvog, posthumnog izdanja iz 1963. godine, trebalo je , bezmalo, pola veka da ponovo bude iščitana i objavljena (2006).
Udruženje književnika Srbije planira da tokom jeseni organizuje književne tribine posvećene jubileju Stanislava Vinavera. U Šapcu, rodnom Vinaverovom gradu, 120. godišnjicu njegovog rođenja obeležiće izložbom i književnim večerima.
R. Lotina
Moderan prevodilac klasika
Stanislav Vinaver prvi je na srpski preveo Hašekovog „Dobrog vojnika Švejka“, Rableovog „Gargantuu i Pantagruela“, Kerolovu „Alisu u zemlji čuda“, Tvenove „Doživljaje Toma Sojera i Haklberi Fina“, kao i remek-delo svetske književnosti, Servantesovog „Don Kihota“. Poslednje godine života proveo je u Beogradu, radeći kao profesionalni književnik, satiričar i prevodilac sa francuskog, engleskog, ruskog, češkog, poljskog i nemačkog jezika. Njegovi specifični prevodi, u kojima je, zarad prenošenja najdubljeg smisla i tumačenja prevođenog teksta, vidljivo odstupao od originala, ponekad su nailazili na odbijanje izdavača, ali su i danas ostali nenadmašni, skoro kao posebna književna dela.
avangardastanislav vinaver
