Izvor: Politika, 29.Sep.2014, 22:06 (ažurirano 02.Apr.2020.)
O čemu peva savremena umetnost
Radovi predstavljeni na ovogodišnjem Memorijalu „Nadežda Petrović” preispituju snagu kritičkog mišljenja
Da li savremena umetnost može da „opeva” stanje u društvu? Da li kritički tonovi, koje danas široko obrazovana mlađa generacija umetnika upućuje kroz svoje umetničke radove, mogu da pomognu da razumemo socijalnu realnost?
Ovo su neka pitanja koje postavlja izložba „Ko to tamo peva”, a koja čini ovogodišnji Memorijal „Nadežda Petrović” >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u Čačku otvoren u galeriji koja nosi ime velike srpske umetnice.
Istoričar umetnosti Dejan Sretenović kustos je ove izložbe na kojoj su predstavljeni radovi 11 umetnika (deo u Galeriji „Nadežda Petrović”, a drugi deo postavke je u Galeriji „Risim” ), a kojima je zajedničko to što se kontinuirano bave presekom društvene situacije.
Koncept izložbe razrađuje ideju angažovanosti danas: koliko u umetnosti leži potencijal kritičkog mišljenja.
Za naslov izložbe preuzet je naziv kultnog filma „Ko to tamo peva” Slobodana Šijana, koji, po Sretenovićevim rečima, u vreme prikazivanja 1980, pa i kasnije, nije tumačen u političkom ključu, jer za to nije postojao odgovarajući politički kontekst.
„Ova izložba, uzima film kao metaforu odnosa umetnosti društva, nastojeći da artikuliše govornu poziciju kritičke umetnosti u Srbiji”, kaže Sretenović.
Radovi umetnika predstavljeni na Memorijalu usredsređeni su na teme pozicije i produkcije same umetnosti, opšte medijske slike, ikona suprotstavljenih društvenih grupa, nasilja...
Rad Milice Tomić „Re-assembling: umetnost i njen odnos prema najamnom radu” nastao u okviru izložbe „Nevidljivo nasilje”, dobio je nagradu Memorijala ravnopravno sa radom Siniše Ilića „Strategija: raskadrirani dokument o izvesnosti sadašnjice”.
Instalacija Milice Tomić sastavljena iz crteža (autorke su i Luna Joksimović i Manja Topalović), fotografija na papiru, dokumentacije, teksta, štendera za čitanje, produkt je istraživanja šta se nalazi iza jednog umetničkog objekta. I koja vrsta nasilja treba da se dogodi da bi se neki umetnički rad izložio.
Polazište je rad Rudolfa Stingela, konceptualnog umetnika koji poziva publiku da svojim najrazličitijim crtežima na nekim pločama učestvuje u proizvodnji umetničkog rada. Stingel ploče sa crtežima odliva potom u bronzu, pozlaćuje ih i prodaje ih po visokim cenama.
Ovaj umetnički objekat proizvodi se u različitim delovima sveta, pa rad istražuje i stepen otuđenosti umetnika od sopstvenog dela.
I kao što sistem umetnosti vrši nasilje nad najamnim radom da bi se konačno nešto proizvelo, tako je i društvo u nasilnom odnosu prema radnicima što pokazuje monumentalni akril na platnu Milice Ružičić, tematski posvećen protestu radnika zrenjaninske „Jugoremedije”. Ova dva rada postavljena su u istoj galerijskoj prostoriji.
Žiri Memorijala nagradio je Sinišu Ilića za seriju od četrdesetak crteža „beleški života” postavljenih u jednoj uskoj i prilično klaustrofobičnoj prostoriji.
„Šatori, madraci, kontejneri, čije konture izvodim na crtežima deluju napušteno, odvojeno od vlasnika, posrednika ili robe. Nije sasvim prepoznatljivo da li su zabeležena mesta za spavanje i skrivanje, odlaganje ili skladištenje. Na trenutke se primećuju obrisi figura koje su negde drugde”, objašnjava umetnik.
Nagradu Galerije „Nadežda Petrović” dobio je Miloš Tomić za „Veče uz radio”. Reč je filmsko-muzičkoj igri ili, kako je naveo, „ljubavnoj reportaži” snimljenoj na različitim „muzičkim mestima”, od javnog časa muzičke škole u Filharmoniji, preko sabora pod šatrom u Kaševaru, do penzionerskih igranki kod „Kariranog stolnjaka” i delirijuma na koncertu u berlinskom klubu.
O svim nagradama odlučivao je žiri u sastavu Jelena Stojanović, Branislav Dimitrijević i Biljana Grković.
Analizirajući opštu medijsku situaciju Darinka Pop Mitić na naslovnim stranama dnevnih domaćih i inostranih novina slika mrtve prirode kao smernice i vodilje koje „mogu da budu pametnije od onih koji veruju da naslikani objekti ništa ne znače”. Veliki formati Žolta Kovača prikazuju pripadnike suprotstavljenih društvenih grupa sa utopijskom tezom da bi svi mogli da slušaju jedni druge.
Slobodan Šijan u radu „Fašizam iz moj sobe” predstavlja desetak predmeta i knjiga, kao i veliki digitalni print fotografije svoje sobe, a rad govori o žilavosti jedne ideologije koja je svojim destruktivnim dodirom uticala na naše živote.
Branislav Nikolić uz pomoć Bobana Mladenovića pripadnika romske manjine sagradio je pravu romsku kuću u prostoru galerije, a Ognjen Glavonić predstavlja se filmom „Živan pravi pank festival”. Raša Todosijević izlaže ćirilični „Faterlend” uz ironičan komentar odnosa prema otadžbini i zastavi, a Vladimir Miladinović u dokumentarnom radu „Slobodni predmeti” predstavlja spisak stvari pronađenih tokom ekshumacije nekoliko masovnih grobnica sa posmrtnim ostacima tela kosovskih Albanaca u Batajnici.
Ovogodišnja izložba predstavlja jedno od boljih izdanja dosadašnjih Memorijala sa čistom i jasnom postavkom, kvalitetnim radovima koji otvaraju teme od javnog interesa.
Marija Đorđević
objavljeno: 30.09.2014.
