Izvor: Politika, 19.Nov.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nijansiranje realnosti
"Noć ubica", Hoze Trijana/Marko Manojlović; "Arapska noć", Roland Šimelpfenig/Ljubiša Matić, Jugoslovensko dramsko pozorište
"Noć ubica" kubanskog pisca Hozea Trijane (1964) jeste kamerna drama koja se bavi pitanjima pobune i nasilja u funkciji promene individualnog i društvenog statusa, kao i odnosa između roditelja i dece, u formi koja je bliska simboličkom, apsurdnom i ritualnom teatru Žana Ženea. Drama je bitno je vezana za kontekst u kojem je nastala (počeci >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Kastrove represije), i tada je nesporno bila impresivan slučaj društvene angažovanosti, ali je ta vrsta prigušene, metaforičke osude političkog terora nama, danas, slabo relevantna.
Svi glumci u predstavi reditelja Marka Manojlovića zaista posvećeno i emotivno stvaraju likove dece koja igraju predstavu ubistva svojih roditelja. Branislav Trifunović nametljivo igra Lala, koji vodi ovaj mračni, simulirani ritual ubistva. Njegove sestre, Cuca (Milica Mihajlović) i Beba (Sena Đorović), nesigurniji su i slabije angažovani partneri u ovom virtuelnom zločinu. Sve troje igraju više uloga, njihove roditelje, komšije, policijske inspektore, predstavnike sudstva itd., glatko i uverljivo prelazeći iz jednog u drugi lik, pri čemu povremeno karikiraju neke od njihovih osobina (arogantnu samouverenost, malograđansku radoznalost). Ipak, zbog odsustva relevantnosti i aktuelnosti teksta, u našem sadašnjem kontekstu, napor glumaca je uzaludan, a predstava, u celini, prilično monotona.
Tekst "Arapska noć" Rolanda Šimelpfeniga (2001) predstavlja fragmente svakodnevice pet likova, koji žive u jednoj višespratnici, fokusirajući se na problem usamljenosti i odsustvo međuljudske bliskosti, u savremenim, urbanim, multikulturalnim društvima. Komad je posebno zanimljiv zbog strukture, karakteristične po nekoj vrsti pseudodijaloške forme, odnosno po osobenim monolozima, koji ponekad deluju kao zalutali opisi iz didaskalija. Ovakva forma nameće preispitivanje niza dramaturških paradigmi i izuzetno je podsticajna za scensku interpretaciju.
Predstava Ljubiše Matića maštovito i poetično razigrava Šimelpfenigov tekst. Bazirana je na igranju kratkih fragmenata niza različitih radnji, koji se simultano izvode, podsećajući na filmsku strukturu "kratkih rezova". Fokus se menja putem promene svetla, dramski uzbudljivo (dizajner svetla Svetislav Calić), a upečatljiva atmosfera sumorne praznine stvara se i uz pomoć svedenog, stilizovanog izgleda scene (scenograf Zorana Petrov, kostimograf Lana Pavlović), kao i sasvim minimalističke muzike (Meredit Monk).
Igra glumaca, poetična i sugestivna, adekvatno je uklopljena u ovaj senzualni mozaik urbane alijenacije. Nikola Vujović precizno igra čudno asocijalnog i malo perverznog Karpatija, Nemanja Oliverić nesrećno dvostrukog ljubavnika Kalila, a Ljubomir Bandović ozbiljnog i profesionalnog domara Lomajera. Bandović je u monološkim iskazima Lomajera iskreniji i opušteniji, a kada se on obraća drugim likovima, glumac je zategnutiji, nervozniji i neljubazniji, čime se jasno predstavlja jedna od glavnih ideja teksta – teškoća uspostavljanja komunikacije. Nataša Marković oblikuje Francisku, koja doživljava transformaciju raspoloženja, nakon avanture sa Kalilom: od umrtvljene i nezainteresovane, do zavodljive i motivisane žene. Jelena Ilić igra Fatimu, žrtvu Franciskine avanture, pa u tom pogledu njena metamorfoza teče u suprotnom smeru: ona je na početku predstave veoma vedra i srdačna, a na kraju neumoljivo osvetoljubiva i brutalno hladna. Predstava "Arapska noć" je konzistentna u formi i sadržaju. Fragmentarnošću i simultanošću solo prizora efektno se gradi ideja o drastičnoj površnosti u savremenim međuljudskim relacijama, a elegantno svedenim, manirističkim stilom igre, poetski se nijansira bolna realnost suspendovanog života koju ta površnost podrazumeva.
Ana Tasić
[objavljeno: 19.11.2007.]
