Izvor: Blic, 11.Feb.2011, 01:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Josip Broz kao Matija Gubec
Zidna slika Raula Goldonija (1919–1983), jednog od omiljenih Titovih umetnika, koja je pre 15 godina radi postavke Oktobarskog salona zaklonjena iza gipsanog zida i pokrivena zastorom, otkrivena je pre nekoliko dana u Muzeju „25. maj” i od tada ne prestaje da intrigira javnost.
Tim pre što je Goldonijeva slika ugledala svetlost dana u toku izložbe „Iza gvozdene zavese” koja nam zahvaljujući varšavskom galeristi Pjotru Novickom predočava režimsku i nezvaničnu >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << umetnost u Poljskoj i SSSR-u u drugoj polovini XX veka. Šta je na slici, ko ju je naručio, u kakvom je stanju zatečena, a pre svega ko je umetnik koji ju je naslikao – samo su neka od pitanja koja se neminovno nameću. „Blic” je nastojeći da dobije odgovore na njih saznao i šta je još Goldoni oslikao u Beogradu.
– Raul Goldoni je radio reprezentativne slike u nekoliko beogradskih objekata. Godine 1963. naslikao je ovu kompoziciju (4,4 x 14,6 metara) koja pokriva čitav jedan zid hola Muzeja, godine 1951. uradio je jedan od svojih prvih zidnih frizova na stadionu Partizana (nalazi se u centralnom holu ispred lože). Njegovo treće beogradsko delo nastalo za Vojnu akademiju 1952. nažalost, nismo uspeli da pronađeno. Pregledao sam sve objekte, holove, tavanice, razgovarao sa zaposlenima koji decenijama tu rade, ali sliku niti sam našao niti je se iko seća. Pretpostavka je da je prekrečena – kaže Moma Cvijović, viši kustos u Muzeju „25. maj”.
Otkrivena Goldonijeva kompozicija predstavlja Titov rodni Kumrovec i scene iz narodnooslobodilačke borbe, a naručile su je tadašnje socijalističke vlasti, što se sve vidi iz sačuvanog ugovora.
Konzervatorski radovi
Evidentno je da je Goldonijeva slika u Muzeju stradala od zuba vremena, ali i od ljudskog nemara.
– Oštećenja na slici su ozbiljna i zahtevaju detaljnu analizu uzroka koji su doveli do njenog propadanja, kako bi konzervatorske intervencije bile adekvatne, izjavila je za „Blic” Vera Jovanović, stručni saradnik u Centralnom institutu za konzervaciju.
– Raul Goldoni je izradio ovu zidnu sliku u tehnici enkaustike godinu dana nakon otvaranja Muzeja „25. maj", zajedno s akademskom umetnicom iz Zagreba Margitom Trkuljom. Goldonijev honorar bio je 1.800.000, a Trkuljin 400.000 tadašnjih dinara, što je tada u dolarima iznosilo 2.400, odnosno 530 dolara. Sada bi njegov honorar vredeo 17.190 dolara, a Trkuljin 3.818 dolara. Klasična prefiguiracija Matije Gupca kao Tita poznata nam je sa „Stubičke bitke” Krste Hegedušića koja se nalazila u Titovom kabinetu. Ta paralela – Matije Gupca koji je poveo seljačku bunu protiv feudalaca i Tita koji je vodio partizane u borbi protiv okupatora – često je tada bila tema – podseća Ana Panić, rukovodilac zbirke likovne umetnosti u Muzeju „25. maj”.
Godine 1995. kada je Goldonijeva zidna slika sakrivena da ne smeta, ili da tematikom ne bode oči, zgrada Muzeja „25. maj” bila je ustupljena gradu Beogradu i nije funkcionisala kao muzej.
– Delo je naslikano šematski, rekao bih da nalikuje stripu – primećuje Cvijović – ali imajmo na umu da je njegov autor jedan od vodećih hrvatskih umetnika toga perioda. Znamo da je Tito imao svoje omiljene umetnike. Među vajarima, to su bili Frano Kršinić i Antun Avgustinčić, među slikarima, Peđa Milosavljević i Nikola Graovac, a među primenjašima, na prvom mestu Raul Goldoni. Tito je svojim gostima najčešće poklanjao dela upravo ovih umetnika, a prevashodno Goldonijeva.
Cvijović za „Blic” otkriva još nešto:
– Na zidu preko puta Goldonijeve kompozicije u holu Muzeja nalazi se još jedna monumentalna kompozicija, ali reljefna. To je geografska mapa s urezanim zemljama koje je Tito posetio. Ona je takođe pregrađena.
Ko je bio Raul Goldoni
Slikarstvo je diplomirao 1942. na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu, a potom studije nastavio u Rimu. Godine. 1944. odlazi u partizane; posle rata postaje likovni urednik u Nakladnom zavodu Hrvatske i Izdavačkom poduzeću „Mladost". God. 1960. predaje oblikovanje i obradu stakla u Staklarskoj školi, a od 1967. vodi odeljenja za dizajn u fabrici stakla u Rogaškoj Slatini. Od 1963. profesor je na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu. Slikao je mrtve prirode, pejzaže i enterijere (pod uticajem Sezana), vajao apstraktne kompozicije i figuracije izrazitog ekspresionističkog naboja, u staklu izrađivao unikatne predmete sarađujući sa fabrikama u Muranu, realizovao je prostorna rešenja za enterijere Ministarstva odbrane na Trgu Petra Krešimira i Zagrebačke banke u Vlaškoj ulici, niz zidnih i prostornih kompozicija u turističkom naselju „Villas Rubin" u Rovinju.
