Izvor: Politika, 21.Dec.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Digitalni Veroneze
Specijalno za Politiku
Venecija – Remek-delo Paola Veronezea "Svadba u Kani" nalazi se na prvom spratu muzeja Luvr, u sali u kojoj je smeštena i Leonardova Đokonda, upravo licem u lice, sa najglasovitijom slikom u svetu. Ko ide da vidi Mona Lizu, obično ne primeti "Svadbu u Kani", iako je ovo Veronezeovo delo jedno od najvećih muzejskih slika (70 kvadratnih metara). Odnedavno (od sredine septembra), zainteresovani posetioci Venecije mogu da se dive faksimilu Veronezeovog dela u manastiru >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Sveti Đorđe na istoimenom ostrvu, mestu gde je slika "rođena" i odakle je, nakon više od dva veka mirnog "boravka", nasilno odneta.
Iako se formirao u veronskom slikarskom ambijentu, Paolo (Cagliari) zvani Veroneze (rođen u Veroni 1528, umro u Veneciji 1588), po dolasku u Veneciju u 25. godini, brzo je prihvatio manirističku kulturu centralne Italije i postao jedan od najvećih inovatora venecijanskog slikarstva. Njegove veličanstvene slike u Duždevoj palati ostavile su duboki trag u kulturnoj istoriji grada; Venecija duguje Veronezeu barem deo svoje atmosfere i ukusa.
U svojim tridesetim, Veroneze počinje da stvara niz slika velikog formata na kojima prikazuje svečanosti i bankete, generalno označene kao "večere" koje, možda, predstavljaju najizrazitije dokaze njegove kreativne fantazije. Najpoznatija od svih je "Svadba u Kani" (ulje na platnu, cm 666-990), naslikana za trpezariju benediktinskog manastira Sv. Đorđe 1563. Na ovoj slici Veroneze je primenio tehnike pozorišnog scenografa, koristeći više scena: na prednjem delu pozornice se odigrava glavna radnja dok stepenice vode ka drugoj bini. Na proscenijumu se održava banket gde za velikim stolom sede Hristos, Majka i apostoli okruženi likovima žena i muškaraca tog vremena. Muzičari u prvom planu, pored slikarevog autoportreta sa violom da gamba, predstavljaju portrete slavnog kolege Ticijana sa kontrabasom, Tintoreta sa drugom violom i Jakopa Basana sa violinom.
Čitavom slikom dominira izuzetna hromatska partitura, naročito živa u bojama kostima. U sjajnoj svetlosti dominiraju nežni tonovi, a konture, kao ni celina, ne gube jasnoću. Veroneze ih nije žrtvovao u korist uravnoteženog dekorativizma.
U umirućoj Veneciji, Napoleonove okupacione trupe su iscepale sliku sa manastirskog zida 1797. godine i ona je već sledeće godine zauzela mesto u Luvru.
Krajem 2006, po narudžbi Fondacije Cini (Zadužbina Cini je vlasnik Manastira od 1951) i pod vođstvom Adama Loua, digitalnog umetnika, u Luvru je započeo rad na izradi reprodukcije "Svadba u Kani": digitalnim fotoaparatom sačinjeno je 2.700 snimaka, u laboratoriji "Factum Arte" u Madridu je potom izrađena digitalna mapa (sa stotinak uzoraka boja) i slika reprodukovana specijalnim skenerom. Životinjskim lepkom i gipsom slika je zatim pričvršćena na irsko laneno platno, baš onako kao što je radio Veroneze. Na kraju, doterivanje (retuš) rukom i montaža platna, podeljenog u deset nevidljivih delova, u refektorijumu manastira Sv. Đorđe.
Digitalno-slikarska reprodukcija čuvene Veronezeove slike izaziva interesovanje publike ali i različita gledišta o ovom umetničkom "preokretu". Slučaj "Svadbe u Kani" ponovo je otvorio debatu o svrsishodnosti reprodukovanja umetničkih dela. Poznato je da su još u vreme antičke Grčke kopije zamenjivale originalna dela koja su uništena prilikom prirodnih nepogoda ili su ih, kao ratni plen, odnosile neprijateljske vojske. Izrada kopija cvetala u rimskom dobu (npr. neograničeni broj mermernih kopija grčkih statua), kao i u srednjovekovnoj hrišćanskoj umetnosti, podstaknutoj kultom pobožnosti. Naročito je kod pravoslavaca svaka kopija dobijala duhovnu vrednost istovetnu originalu.
Od petnaestog veka, sa pronalaskom štampe, umetnički crteži su počeli da se umnožavaju (već sa Mantenjom), dok su čuvene slike popularizovane urezivanjem na bakru.
Poslednjih godina, uz savezništvo sa modernim tehnologijama, prisustvujemo novim načinima korišćenja reprodukcija. Danas nije uvek neophodno putovati da bi se osetio dah umetnosti. Ponekad, "bliski" susret je moguć na jednom mestu. Tako, u muzeju Otsuka na japanskom ostrvu Šikoku, posetioci mogu da vide čak 1100 dobro urađenih fotografskih kopija evropske umetnosti (štampanih na fotografskim pločama od keramike) kao i fotoreprodukciju Sikstinske kapele u prirodnoj veličini.
Međutim, kopija "Svadbe u Kani" nije uobičajena fotografska kopija. Zahvaljujući kompjuterskoj tehnici postala je identična originalu. Kada se nađemo ispred digitalne reprodukcije – iste veličine, izrade, materijala, gde su forma i boje savršeni – preostaje samo predati se i konstatovati da se nalazimo pred "egzaktnom reprodukcijom", "kloniranjem" originalnog dela koje budi emocije istovetne onima koje izaziva izvorno delo. Mogućnost da se, u tišini manastira, bude nasamo sa slikom koja dominira skromnom trpezarijom ogoljenih zidova, stvara posebnu intimnost i pojačava jedinstvenost doživljaja. Velika slika i sala hladne lepote ponovo su u simbiozi: bolno odvajanje platna sa manastirskog zida je zalečeno nakon dva veka.
Svakako, sada je na ekspertima da se zapitaju: koji je "pravi" Veroneze, onaj u Luvru, van konteksta, ili ovaj u manastiru Sv. Đorđa, u svojoj autentičnoj arhitekturi savršenih proporcija (manastir koji je konstruisao čuveni arhitekta Paladio jedan je od najlepših primera klasične renesanse). Stručnjaci će verovatno potražiti odgovor i na pitanje: u kojoj meri je prihvatljivo da umetničko remek-delo "oživi" uz pomoć kompjuterske tehnike? Dok ne stignu merodavni odgovori, uživanje u savršenoj kopiji nije zabranjeno.
[objavljeno: ]
