Izvor: Danas, 22.Jul.2015, 20:58 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Čovek koji je postao legenda
Knjižara Delfi u beogradskom SKC-u preksinoć je bila pretesna za publiku koja se okupila zbog predstavljanja knjige Marka Aleksića "Kraljević Marko - čovek koji je postao legenda".
- Reč je prvoj naučnoj studiji o najvećem srpskom narodnom junaku, o kome se na celom Balkanu, i ne samo među južnim Slovenima, pevalo još od vremena cara Dušana, kada je ovaj epski heroj živeo, pa sve do hajdučkog doba. Iako je još Vuk Stefanović Karadžić govorio da "nikakoga Srbina >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << nema koji ne zna za ime Marka Kraljevića", 150 godina stara ideja o rasvetljavanju njegove istorijske ličnosti ostvarena je tek sada sa Aleksićevom knjigom u izdanju Lagune.
To je jedan od razloga što recezent knjige, istoričar Marko Uzelac, kaže da je "najveći uspeh pojavljivanje ove studije koja, živopisno i slikovito prikazujući vreme u kome je Kraljević Marko živeo, donosi nove i malo poznate činjenice o njemu". Aleksić, po obrazovanju arheolog, kog je ovaj epski junak naveo da "iskorači u srodnu istoriju", utvrdio da je Kraljević Marko nije od početka bio turski vazal, kako se do sada verovalo, nego je među poslednjim srpskim velikašima tek 1385, kad nije imao kud, prihvatio vazalski odnos. Uzelac ukazuje i da je "veoma važno što je rasvetljena uloga kralja Marka posle bitke na Marici 1371", u kojoj su poginuli Markov otac i stric - braća Vukašin i Uglješa Mrnjavčević.
Prema rečima autora, ovo je knjiga o viteštvu i ratnicima, koja razbija stereotipe o mračnom srednjem veku i u preplitanju epike i istorije pokušava da utvrdi gde počinje legenda. Aleksić i Uzelac slažu se da je legenda o Kraljeviću Marku stvorena još za njegova života - "imao je ugled u očima savremenika, njegova popularnost počiva na viteštvu zasnovanom na moralnim principima hrišćanstva, što je kodeks koji se prepoznaje i u našoj etici i narodnoj tradiciji".
Iz ove, može se reći, biografije, koja objedinjuje sva dosadašnja naučna znanja o Marku Kraljeviću, može se saznati mnoštvo detalja o životu srpskih vladara i ratnika u 14. veku - bitkama, posebno detaljno o srednjovekovnom oružju, putovanjima, slobodnom vremenu koje su provodili u lovu, čitanju, slavljima, kao i njihovom ličnom životu. Kraljević Marko, koji je dugo bio u senci oca kralja Vukašina i koji je posle Maričke bitke postao vladar i glava porodice Mrnjavčević, ženio se, kako se veruje, najmanje tri puta, priča o njegovom potomstvu je kontroverzna, a ni do danas nije otkriveno mesto na kom počiva. Poginuo je u bitki na Rovinama 1395, a narodna epska poezija tvrdi da "biljega mu nikakve ne vrže, da se Marku za grob ne znade, da se njemu dušmani ne svete". U Aleksićevoj knjizi navodi se da su do danas sačuvana ukupno tri portreta Marka Kraljevića, sva tri nastala po njegovoj narudžbini - u Markovom manastiru, skopskoj crkvi svetog Dimitrija i crkvi Svetih apostola u Prilepu.
Stručnjak za srednji vek
Marko Aleksić (1970) rođen je u Beogradu, gde je diplomirao i magistrirao srednjovekovnu arheologiju. Učestvovao je u arheološkim istraživanjima u Srbiji, Crnoj Gori, BiH, Hrvatskoj, Nemačkoj i drugim evropskim zemljama. Poslednjih godina je predavač u Istraživačkoj stanici Petnica. Autor je stručne knjige "Srednjovekovni mačevi u Jugoistočnoj Evropi", brojnih naučnih radova, ima zvanje muzejskog kustosa, kao stručni konsultant i predavač sarađuje sa muzejima, fakultetima, vojnim, bezbednosnim i kulturnim organizacijama, viteškim udruženjima i medijima.
