Izvor: Politika, 18.Sep.2011, 23:21 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Biseri u filmskoj školjci
Od našeg specijalnog izveštača
San Sebastijan- Svečanom ceremonijom otvaranja u prepunoj dvorani Kursal, predstavljanjem žirija kojim ove godine predsedava američka glumica Frensis Mek Dormand a među članovima su i meksički pisac, scenarista i reditelj Giljermo Ariaga i španski reditelj Aleks de Iglesija, dodelom godišnje nagrade kritičara Fipresci koja je pripala Terensu Maliku za film „Drvo života”, u petak uveče počeo je 59. San Sebastian festival >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << – najznačajnija i najveća filmska manifestacija španskog govornog područja.
Pod rukovodstvom novog direktora Hozea Luiza Rebordinosa (bio je dugogodišnji drugi čovek festivala), ova manifestacija još je više proširilaprogramske celine i paralelne aktivnosti, uključujući i specijalne projekcije za slepe i slabovide, kao i za ljude sa posebnim potrebama, tako da je ovogodišnje izdanje i bogato i raskošno, uprkos krizi, i pod totalnom invazijom publike kojoj su dostupne čak i rane jutarnje novinarske projekcije.
Izazova je, kao i uvek u San Sebastijanu, na pretek. Među 300 filmova iz celog sveta ovde je, već tradicionalno i najnoviji pregled svega onoga što je ova kinematografska godina donela na Latinoameričkom kontinentu (program Horizont Latinos), ali i u Španiji (program Made in Spain LAT). Tu je i legendarni program Zabaltegi u kojem se prikazuju pobednici svih velikih festivala i pravi filmski biseri. Tu su još i programi baskijskih filmova, takmičarski program Novi reditelji (debitantski filmovi), Kulinarski film (filmovi o kuvarima, kulinarskim veštinama, zdravoj ishrani), ali i retrospektive,među kojima je i kompletna retrospektiva filmova francuskog reditelja Žaka Demija kojoj prisustvuje njegova muza, glumica Katrin Denev, ali i izazovna retrospektiva američkog crnog talasa od 1990-2010 nazvana „Američki način smrti”, koju je spektakularno na veoma zanimljivoj debati predstavio legendarni reditelj i scenarista Volter Hil.
Svakako ne treba zaobići ni retrospektivu kineskih filmova nazvanu Digitalne senke, među kojima je više od 30 filmova nastalih digitalnom kamerom, video-izložbu posvećenu Federiku Feliniju, kao i program savremenog meksičkog filma „4+1” u kojem su predstavljena dela mladih meksičkih autora,koji su već osvojili svet.
Ipak, najveću pažnju privlači glavni takmičarski program u kojem se ove godine 16 filmova takmiči za prestižnu „Zlatnu školjku”, a među kojima su i filmovi Artura Ripštajna, Terenesa Dejvisa, Bjerna Rungea, Hirokazu Korede, Enrikea Urbizua, Sare Poli i Žuli Delpi. Tu je i novi film koreanske legende Kim Ki Duka „Amen” s kojim je ponovo priredio iznenađenje dokazavši da danas svako može da snimi film. Naravno, ukoliko ima dobru ideju i bilo kakvu malu kameru. Kim Ki Dukov „Amen” je od one vrste filmova snimljenih za „pet banki”, samo sa jednom glumicom, bez scenografije, kostima, šminke, asistenata i ogromne vojske filmskih radnika. Kamera iz ruke prati mladu devojku koja putuje vozovima uzduž i popreko Evrope u neuspešnoj potrazi za korejskim slikarom (ne znamo zašto i ko je on njoj), usput biva opljačkana i silovana od strane muškarca koji sa gas maskom na licu pljačka po vozovima, spava na klupama, prosi ispred crkava, da bi tokom tog neobičnog putovanja spoznala svoju žensku suštinu i važnost majčinstva. Jasno je da je čovek pod maskom Kim Ki Duk i jasno je da je njegov film pun simbola, izazova za katolički svet i aluzija na bezgrešno začeće Bogorodice. Film koji iznenađuje jer ne liči ni na jedan dosadašnji Kim Ki Dukov film...
Među iznenađenjima je i film „Albert Nobs” Rodriga Garsije (glavni program van konkurencije), koji kao koscenarista i producent potpisuje holivudska diva Glen Klouz. Reč je o period drami, radnje smeštene u početak 19. veka u Irskoj, u kojoj Klouzova izvrsno tumači izazovnu naslovnu ulogu – uglednog hotelskog konobara Alberta Nobsa, zapravo ženu koja je od svoje četrnaeste godine prikrivena muškim izgledom, odelom i manirima. Velika uloga za veliku glumicu,kojoj će večeras u San Sebastijanu biti uručena nagrada Donostija za životni doprinos filmskoj umetnosti.
Među takmičarskim filmovima već je viđeno i drugo delo koje kao reditelj potpisuje glumica Sara Poli. Njen novi film „Zaigraj ovaj valcer” je priča o ženi koja treba da izabere između dva muškarca koje voli, muža- pisca,kuvara i komšije-hemičara, solidno izvedena refleksija odnosa među parovima u kojoj Polijeva otvara polje i za promišljanje o ljubavi, seksu i slikama o samima sebi u ljubavnom odnosu. Jači utisak ipak je ostavio španski triler „Nema odmora za vikend”, krimi priča o inspektoru koji biva upleten u trostruko ubistvo sa esencijama „filma noar” i svim potrebnim za ovu vrstu žanrovskog filma kojem je sklon španski reditelj Enrike Urbizu...
Jučerašnji festivalski dan ponudio je i izazov zvani „Berčolari”, dugometražni dokumentarni film baskijskog reditelja Asijera Altune, koji u potpunosti osvetljava i internacionalnoj publici približava umetnost berčolarskog pevanja tipičnog za Baskiju, ali i veoma sličnog guslarskom pojanju na teritoriji bivše Jugoslavije. Reditelj Altuna se fokusira na neke od najpopularnijih berčolara, kako bi kroz njihove izvedbe, njihovu svakodnevicu i način posmatranja sveta, približio i osvetlio sve tajne ove kompleksne umetnosti usmene poezije, koja nastaje u trenu i postaje deo narodne poezije koja se prenosi sa kolena na koleno...
Dubravka Lakić
objavljeno: 19.09.2011.
