Izvor: Politika, 04.Jul.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Simbol Kruševca od izuzetnog značaja
Zavod za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu uputio zahtev vladi da se odredi stepen zaštite Spomenika kosovskim junacima
Kruševac – Spomenik kosovskim junacima, koji mnogi stručnjaci smatraju najmonumentalnijim delom nacionalne skulpture, republička vlada je 1978. proglasila zaštićenim kulturnim dobrom, ali je tek pre mesec dana Zavod za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu zatražio da se odredi stepen zaštite. Te iste godine, crkva despota Stefana >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << (poznatija kao Lazarica) i Donžon kula proglašene su spomenicima kulture od izuzetnog značaja.
Lane, nakon usvajanja Studije o zaštiti kompleksa srednjovekovnog Lazarevog grada, tadašnji glavni opštinski arhitekta Zvonko Marković pokrenuo je pitanje određivanja kategorizacije zaštite Spomenika kosovskim junacima. Prema informaciji koju smo dobili od arhitekte Gorana Kužića, koji je u Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu zadužen za spomenički kompleks Kruševca, vladi je u maju prosleđen obrazložen predlog za određivanje stepena zaštite Spomenika kosovskim junacima.
– Ubeđen sam da su sada sazreli svi uslovi da nadležno ministarstvo razmotri pitanje nivoa zaštite spomenika koji predstavlja simbol Kruševca – kaže za „Politiku" arhitekta Goran Kužić.
Spomenik kosovskim junacima je i ove godine na Vidovdan bio stožer svih kulturnih i turističkih događanja. Brojne inostrane i domaće delegacije i građani Kruševca prisustvovali su pomenu junacima boja na Kosovu i obeležavanju 104. godišnjice podizanja spomenika, za koji je kamen temeljac 1889. položio kralj Aleksandar I Obrenović 1889, a svečanosti otkrivanja prisustvovao kralj Petar I Karađorđević. Autor ovog dela je Đorđe Jovanović, koji je za idejno rešenje dobio zlatnu medalju 1900. u Parizu, gde su i nastali i izliveni skulpturalni elementi u duhu francuskog akademizma.
– Spomenik kosovskim junacima, iako je nesporno umetničko delo izuzetne vrednosti, tek je početkom devedesetih dobio rešenje o proglašenju za spomenik kulture, što je u najmanju ruku neobjašnjiv „propust”. Iskoristio sam mogućnost koju mi je pružala funkcija glavnog opštinskog arhitekte i uz dogovor sa Zavodom za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu pokrenuo sam inicijativu za ispravku ove anomalije, za okončanje postupka i kategorisanje ovog spomenika kao kulturnog dobra – kaže za „Politiku" arhitekta Zvonko Marković.
Sudeći po brzini stavljanja na dnevni red i usvajanja predloga prvog detaljnog regulacionog plana kompleksa Lazarev grad, realno je očekivati da će i Gradsko veće i Skupština grada energično insistirati na rešenju zahteva da Spomenik kosovskim junacima najzad bude proglašen za kulturno dobro od izuzetnog značaja.
-------------------------------------------------
Vekovna borba za slobodu
Spomenik kosovskim junacima simbolizuje vekovnu borbu srpskog naroda za slobodu. Ima piramidalni oblik, na kojem dominira figura Boška Jugovića i vile na vrhu. Prikazane su i figure narodnog pesnika Filipa Višnjića i devojke, simbola Srbije, na južnom delu, koja ispruženom rukom pokazuje ka Kosovu. U donjem delu je epsko pričešće srpske vojske uoči odlaska na Kosovo 1389. i pogibija sultana Murata. Prikazani su i grbovi cara Dušana, kneza Lazara i Kraljevine Srbije. Posveta glasi: Srpstvo kosovskim junacima.
Rade Stanković
[objavljeno: 05.07.2008]
